在帕华达鲁寺，佛历2559年10月17日，龙达纳隆萨·卡纳莱尊者开示，主题为：如何以中立之心觉知一切。 接下来是一个有趣的话题，我想分享到LINE群里。那天发生了一件事：有很多人来寺庙修行，当时大家正在僧舍里讨论佛法。突然，一条绿色的大蛇不知从哪里冒了出来。通常我们在听法的时候，正在讲解关于“心”的清明和了知。 “向外攀缘的心是苦的因（集谛），是导致痛苦的原因；向外攀缘的心是痛苦的（苦谛）；了知自心的清明是道（道谛）；了知自心的清明是灭，是远离痛苦（灭谛）。” 当时正在讲解这些。要觉察到“心”，觉察到“心”向外攀缘，不要把自己陷进去，不要陷入造作，不要把“心”向外送出去，不要只知道被感知的事物，要认识到我们自己这个“能知”的心。这就像被感知的事物需要通过眼、耳、鼻、舌、身、意（六根）来感知。 感知色、声、香、味、触、法（六尘），这些在每个当下被感知的事物就像电视一样。我们总是只去看电视里的内容。当有所感触时，看到形象、听到声音、闻到气味、尝到味道、感受到触碰，或者感知到身体和内心的任何感受，无论如何，都不要只关注当下被感知的事物。 要觉知到我们自己，是谁在感知？是我们自己在感知。是我们自己在感知一切，有谁在感知呢？是我们自己在感知色相，然后我们去思考和造作；是我们自己在感知声音，然后我们去思考和造作；是我们自己在感知气味，然后我们去思考和造作；是我们自己在感知味道；是我们自己在感知舌头的触觉，然后我们去思考和造作；还有触碰身体的感觉，我们也是在感知后进行思考和造作。 最重要的是意门，也就是通过意门感知到的一切感受、想、行。而识（精神现象）是能知的，是能去感知的；受、想、行是通过意门被感知到的事物。识是能去感知的，被称为“识蕴”，被称为“意识”，通过意门去感知。 现在，如果我们在每个当下，通过眼、耳、鼻、舌、身或意门去感知任何事物时，我们只关注被感知的事物，这就被称为“向外攀缘的心”。向外攀缘的心是苦的因（集谛），是导致痛苦的原因。向外攀缘的心是痛苦的（苦谛）。了知自心的清明是道（道谛），是灭，是远离痛苦（灭谛）。” 进行实修时，大多数人都会看到，就像普通人一样。也就是说，当眼睛看到形象时，会只关注当下被看到的形象，然后在内心对那个形象进行各种评论和思考，甚至直接对着那个形象说出来，而没有看到那个去感知形象的“能知”就是我们自己。这个“能知”就是我们自己，这里的“我们自己”并不是指我们的身体是一个真实的个体或自我，而是指“识蕴”。 “识蕴”就是我们的身心，经验聚合在一起，所以被称为“识蕴”，是五蕴中的“识蕴”。它通过眼门去感知形象，然后我们大多数人就会只关注被看到的事物。关注被看到的事物，然后去评论、去参与其中，或者直接说出来，却不知道“识蕴”是如何感知和思考造作的，对当下被感知到的形象有什么样的情绪和感受。 “识”以什么样的方式去感知？我们能知道吗？它的方式就是我们自己是能去感知的。“五蕴”就是身心，也就是我们自己，它是能去感知的。看到形象，我们就只关注形象，但我们没有关注到“心”，没有清楚地觉知到“心”，也就是我们自己去感知形象时，是如何思考造作的，有什么样的情绪和感受。 如果我们只知道形象，就被称为“向外攀缘的心”，是苦的因（集谛），是导致痛苦的原因。向外攀缘的心是痛苦的（苦谛）。那么，了知自心的清明是怎样的呢？当我们在每个当下感知到形象、声音、气味、味道、触碰，或者感知到身体的触觉，或者感知到意门的一切感受，也就是通过意门感知到的一切感受时，我们不要只关注那些感受，不要只关注色、声、香、味、触。 要关注到我们自己这个“能知”，对当下被感知到的事物有什么样的想法和情绪，然后只是去觉知，而不是去做什么，只是持续地觉知。那天，当大家正在僧舍讲解这些的时候，一条又大又长的绿色、带有黑色花纹的蛇出现了。 大家开始骚动起来，感到震惊，都在谈论关于蛇的事情，都在听佛法，谈论各种关于蛇的事情，比如蛇是怎么进来的，从哪里来的等等。观察一下，没有一个人，即使是一个人，在眼睛看到蛇的时候，觉察到“心”或者“识蕴”是如何感知蛇的，是如何思考造作的，有什么样的反应，有什么样的惊慌失措，是如何思考造作的。 但是每个人都同时说出话来，只是说出各种各样的话，却没有一个人看到当眼睛看到蛇的时候，“心”或者“识蕴”是如何感知、如何思考、如何造作的，内心有什么样的感受，是惊慌失措，还是在想蛇进来听佛法。 如果我们只知道当下被看到的蛇，然后我们对蛇产生情绪、感受、想法和评论，这是正常的。这是正常的，当我们在每个当下感知到任何事物时，通过眼、耳、鼻、舌、身、意，“心”会去感知，然后就会有思考造作，会有情绪，会有对那些事物的感受，这被称为“受”。 我们也知道，知道想法，知道想法是如何产生的。如果我们这样知道，如果我们只知道那条蛇，这就被称为“向外攀缘”。但是如果眼睛看到蛇，然后我们看到“心”或者“识蕴”是如何思考的，对那条蛇有什么样的情绪、惊慌失措的感受，这就被称为“心觉知心”。 被称为“心觉知心”。明白了吗？现在大多数人，甚至是修行者，在每个当下，当眼睛看到形象时，会只关注形象，对形象产生感受和情绪，对形象产生想法和造作，有时还会直接说出来。这并不是说禁止和它说话，或者禁止对它产生任何想法，而是说，在每个当下，当我们看到什么、听到什么、闻到什么、尝到什么、感受到什么，或者感知到内心有什么样的感受时， 我们要把正念放在心上，观察心，觉知心，在心上，在心上放下，始终观察内心发生了什么，内心在想什么，内心是如何造作的，对当下感知到的事物有什么样的感受。可以去觉知，但只是觉知，而不是去做什么，只是觉知。 但是很少有人，在每个当下，当我们通过眼、耳、鼻、舌、身、意感知到任何事物时，会觉知到自己的心，觉知到心，觉知到“识蕴”。他们不会去觉知，会只知道被感知的事物，而不知道“能知”。“能知”是“心”或者“识蕴”，是能去感知的，但他们会只知道被感知的事物，所以被称为“向外攀缘的心”，是苦的因（集谛），是导致痛苦的原因。 或者说，这是让我们无法解脱痛苦的原因。了知自心的清明，当通过眼、耳、鼻、舌、身、意感知到任何事物时，在每个当下，要立刻觉知到，觉知到我们自己，觉知到“心”，觉知到“心”或者“识蕴”是如何对那些事物进行思考造作的。为什么要在意门觉知，在心上觉知呢？在意门觉知，也就是在心上觉知。 “心”或者原本的“心”，本身并没有实体，没有形状，什么都没有，就像女性的子宫或胎盘一样。是胎儿在里面出生的地方，然后被分娩出来。在子宫里出生，然后被分娩出来。“心”或者“识蕴”通过眼、耳、鼻、舌、身、意感知到任何事物时，都会在内心进行思考，也就是在“心”里思考，对所接触的事物产生什么样的情绪和感受，就像有胎儿在子宫里出生，然后被分娩出来，在子宫里出生，然后被分娩出来，不断地出生和分娩。 但是“心”本身并没有实体，没有形状，没有任何形态，没有生，没有灭，它本身不会思考，也不会有任何情绪和感受。那些想法、情绪和感受，就像胎儿在子宫或胎盘里出生，然后被分娩出来，出生在子宫或胎盘里，然后被分娩出来，不断地被分娩出来。 或者说，原本的“心”，原本的、真正的“心”，或者原本的、真正的“识”，并没有实体，没有形状，什么都没有，就像女性的子宫或胎盘一样。而当“识蕴”，“心”或者“识蕴”通过眼、耳、鼻、舌、身、意感知到任何事物时，会产生什么样的感受、想法和情绪，在每个当下，我们并不是不关注被感知的事物。 而是关注“能知”，也就是我们自己，我们自己的心，这个“能知”的心。它感知到任何事物时，是如何思考造作的，对每个当下被感知到的事物有什么样的感受和想法，这被称为“心觉知心”。这也就是“心”被觉知，也就是“心”或者“识蕴”在感知后进行思考造作，思考造作，思考造作，产生各种感受、想法和情绪，然后对被感知到的事物进行思考造作。 然后，当它感知到任何事物时，就会在内心进行造作，产生“受”，产生感受，产生什么样的情绪。旧的“识”就灭去了，“心”或者新的“识”，新的“识蕴”就会生起，来感知内心产生的“受”，或者产生情绪，或者产生什么样的感受。然后新的“识”在感知完后，也会对内心出现的那些情绪或感受进行思考造作，就这样层层叠叠，直到我们死亡。 “识蕴”，“心”或者“识蕴”通过眼、耳、鼻、舌、身、意感知到任何事物时，在感知后，一定会产生感受，产生“受”，或者产生情绪，产生想法和造作，始终如此，然后灭去。然后新的“识”，新的“识蕴”，新的“心”或者新的“识蕴”就会生起，来感知内心产生的“受”、“想”、“行”，然后进行思考造作，不断地这样进行下去。 如果我们看到“能知”，我们观察“能知”，观察内心发生的事情，我们是看不到“能知”的，我们是看不到“识蕴”的。但是我们看到“识蕴”既在感知，又在思考，既在感知，又在思考，既在感知，又在思考，在我们内心。它通过眼、耳、鼻、舌、身、意感知到任何事物时，都会在我们内心进行思考，思考，产生情绪，在我们内心产生什么样的感受。 即使是“识蕴”，“心”或者“识蕴”在感知“受”，感知内心的感受和情绪时，因为新的“识”来感知到内心有什么样的感受和情绪，它本身也会继续造作，新的“识”也会继续产生感受、想法和情绪，就这样不断地进行下去。 修行的方法就是，我们平常安住在心上，觉知于心，觉知于心，并且在心上放下。在每个当下，因为无论通过眼、耳、鼻、舌、身、意感知到什么，每个当下都会在内心产生感受、念头、情绪或想法，始终如此。心就像子宫，但它没有实体，心没有实体，没有形状，它就像宇宙的虚空。 它没有实体，没有形状，没有边界，就像宇宙的虚空。但是当“识蕴”感知到色、声、香、味、触、法，感知到通过眼、耳、鼻、舌、身、意感知到的各种感受时，就一定会在内心进行思考造作，产生各种感受、念头和情绪。但心本身没有实体，没有形状，什么都没有，就像虚空一样。但是我们把正念安住在心上，观察心，觉知心，并且在心上放下，始终如此。我们不去关注被感知的事物。 被感知的事物，自然而然地会被感知到，这是自然的。在每个当下接触到什么，我们都安住在心上，观察心，觉知心，并且在心上放下，看到我们内心有什么样的想法和造作，始终如此。并且没有“他”，没有一个“能受”者去承受内心的那些情绪、想法和感受，每个当下都没有“能受”者去承受，没有“能受”者去接受。 只看到有某种事物，自然而然地生起，自然而然地熄灭，在我们内心，始终如此。只有某种事物自然而然地生起，然后自然而然地熄灭，在我们内心，始终如此，持续不断。只有某种事物生起，然后那个事物自然而然地熄灭。 “心”本身没有实体，没有形状，什么都没有，是一种空性，无法显现什么，只能觉知到有什么在内心生起和熄灭，有什么在内心生起和熄灭。因为心没有实体，没有形状，什么都没有，就像宇宙的虚空，所以心无法去执取、去接受内心生起和熄灭的事物，无法去抓取、去执取、去做什么，去干涉内心生起和熄灭的事物。 如果产生了愉悦的感受，我们不能用心去追寻，去试图保留那些愉悦的感受。因为无论产生任何不愉悦的感受，例如不空、不轻、不放松、不舒服，心，或者原本的心，本身没有实体，没有形状，只能觉知到内心产生了不舒服的感受，或者产生了任何不善的念头，但是心只能觉知到内心产生了什么，心无法去挣扎、排斥、处理那些不舒服的感受或不善的念头。 心只能觉知到内心产生了不舒服的感受，或者产生了不善的念头，心无法对它们做什么，无法对被感知的事物做什么，因为心没有任何工具，心，或者原本的心，没有任何工具，没有任何器官，没有任何形态，所以无法对内心生起和熄灭的事物做什么。内心生起和熄灭的事物，无论是愉悦的感受，例如空、轻、放松、舒服，还是不空、不轻、不放松、不舒服的感受， 心只能觉知到内心产生了什么，但心无法去挣扎、排斥那些不愉悦的感受，或者试图保留那些愉悦的感受，心做不到，试图去抓住那些愉悦的感受也做不到。但是那些被误导去做这些事情的是什么呢？是“五蕴”在造作。 误以为“五蕴”，它具有造作性，“五蕴”就是色、受、想、行、识，它们是物质现象和精神现象，它们具有造作性。我们就误以为可以造作，当通过眼、耳、鼻、舌、身、意感知到什么，或者内心产生了什么时，我们就误以为可以用“五蕴”去造作。对于愉悦的事物，就想要得到，想要拥有，想要它变成那样，想要它变成这样，不希望它破灭，不希望它消失。 因为对于不愉悦的事物，我们就希望它消失，希望它破灭，希望它被摧毁，或者我们无法忍受那个事物，与那个事物对抗，我们就希望自己能够逃离那个事物，远离那个事物。这种想要得到、想要保留愉悦的事物的造作，或者排斥、远离不愉悦的事物的造作，都是用“五蕴”去造作。 用“五蕴”去造作。而心，或者原本的心，只能觉知到内心有什么样的生灭，它本身无法去造作什么，无法去处理内心产生的事物，无论内心产生的事物是愉悦的还是不愉悦的，无论它是善的还是不善的，心，或者原本的心，或者原本的识，都无法对被感知的事物做什么。 但是能够对被感知的事物做些什么的，是每个当下产生的感受，或者外部的感受。不想要，或者想要。看到什么，闻到什么，尝到什么，感受到什么，或者内心产生了什么感受，如果是愉悦的、满意的，就会产生挣扎、渴望，这是烦恼，是贪，想要得到，想要拥有那个事物，因为它是愉悦的。 但是对于任何不愉悦的事物，不愉悦的形象，不愉悦的声音，不愉悦的气味，不愉悦的味道，不愉悦的身体触觉，或者任何不愉悦的身体或心理感受，它就会用具有造作性的部分，用“五蕴”去造作，成为烦恼，成为挣扎、渴望，想要排斥那些不愉悦的事物，或者消除那些不愉悦的事物。 如果无法排斥或消除，就试图让自己逃离，逃离那些不愉悦的事物。这就是我们的痛苦。当我们误以为心是可以造作的，心，或者原本的心，或者原本的识，是可以造作的，我们就用心去挣扎。对于任何愉悦的事物，就挣扎着想要得到，想要拥有，想要它变成那样，想要它变成这样。 对于任何不愉悦的事物，我们就试图挣扎、排斥，希望它不是那样，希望它不是这样，希望它不存在，希望它破灭、摧毁。我们始终都有“想要”和“不想要”，我们不明白“想要”和“不想要”是“五蕴”，是“行蕴”的造作，我们一直都在用造作来迷失于造作。但我们真正的本质是原本的心，或者原本的心，它无法造作。 它只能觉知内心产生的那些造作，无论那些事物是愉悦的还是不愉悦的，无论是快乐还是痛苦，无论是善的还是不善的，原本的心，或者原本的心，原本的识，都只能觉知，只能觉知，只能觉知，只是觉知，它无法去做什么，无法去干涉被感知的事物。 如果我们是这样的心，也就是以中立之心觉知一切的心。什么时候成为了以中立之心觉知一切的心，对于任何愉悦的事物，都不会去渴望、想要得到、想要拥有，想要它变成那样，想要它变成这样；对于任何不愉悦的事物，也不会去感到厌烦、挣扎、排斥，想要它变成那样，想要它变成这样，或者不希望它变成那样，不希望它变成这样。 只是单纯地觉知，或者说，只是以中立之心觉知，不去对任何事物产生“想要”或“不想要”。那就是我们到达了原本的心，它是纯净的本性，是法性，是佛性，是涅槃性，是阿罗汉性，是空性，都可以这样称呼，这只是假名。或者称为原本的心，原本的识，或者称为原本的心也可以。 或者称为识性，或者自然的觉知。但它是一种没有实体，没有形状，没有任何行为的状态。它只能觉知内心产生的任何事物，它只能觉知内心产生的任何事物，然后只能觉知，那些事物就熄灭了。它没有挣扎、渴望去得到任何事物，想要得到、想要拥有通过眼、耳、鼻、舌、身、意感知到的任何事物。 或者它没有产生挣扎、渴望，挣扎、排斥，对当下被感知到的任何事物感到厌烦。它只是以中立之心觉知每个当下，就像父母、老师、龙婆帖·帖朗西所说的那样：谁能让心达到中立，谁就能解脱一切痛苦。也就是找到以中立之心觉知一切的心。 不会偏向于渴望，偏向于爱和恨，偏向于愉悦和不愉悦，只是以中立之心觉知一切，那个人就能解脱一切痛苦。龙达曾经问过龙婆连·沃拉波，他也这样回答：龙婆以什么为住所，以什么为依靠？他回答说：以中立之心觉知一切，或者说，以“舍”觉知，并不是说“舍”就是觉知后让心平静，觉知后让心保持冷静，这是执取，执取平静的心，冷静的心，这不是“舍”。 “舍”是以中立之心觉知一切，没有偏颇，没有偏向于爱或恨，喜欢什么，没有觉知什么后，让自己的心保持平静和冷静，只是以中立之心觉知一切，以中立之心觉知一切。那个人就能解脱一切痛苦。就像这样。 就像大家来到这个僧舍一样。这个僧舍。它有什么？大家在这个僧舍里看到的东西。就像大家在这个僧舍里看到的所有东西一样。它就像我们自己内在的一切。大家在这个僧舍里看到的一切，就像我们身体和内心的一切一样。 它有这些东西：有感受，有情绪，有身体的舒适，有身体的不适，有内心的舒适，有内心的不适，有各种各样的感受、想法和情绪，始终如此。就像僧舍里所有的东西一样。观察一下。当把僧舍里所有的东西比作我们身体的一切，内心的一切，身体的各种感受，内心的各种感受时，就像这个僧舍一样。 如果身体的感受和内心的感受就像僧舍里所有的东西一样，那么哪些是可以移动的呢？可以移动的感受和情绪就像我们打开的风扇，风扇在转动，就像内心在活动。僧舍的结构就像每个人的身体，每个器官，各种感受就像风扇一样，就像那些可以变化的事物一样。 但是大家从来没有渴望过什么，从来没有想要得到什么，想要得到、想要拥有这个僧舍里的任何东西，从来没有想要得到、想要拥有这个僧舍，也从来没有想要得到、想要拥有僧舍里的东西。 这一点非常重要，仔细听。大家来到这个僧舍，从来没有想要得到任何东西。从来没有想要得到这个僧舍，这个僧舍的建筑，从来没有想要得到、想要拥有。从来没有希望它变成什么，希望它变成这个，希望它变成那个，希望它变成这样。 看到僧舍里的一切，僧舍的建筑也有，僧舍的建筑就像每个人的身体，僧舍里的一切就像器官，僧舍里所有移动的东西，无论是风扇，还是说话的声音，都就像身体的感受，呼吸的感受。但是大家从来没有想要得到、想要拥有、想要成为什么的欲望。 然后大家也从来没有厌恶、挣扎、希望它消失。观察一下。大家没有想要得到、想要拥有它的欲望，不想要得到这个僧舍，不想要得到这个僧舍里的任何东西。而且也不厌恶它，没有任何想要排斥、无法忍受、不想看到、不想听到、不想听、不想遇到、不想接触的东西。 大家的心是中立的。抓住了痛苦。没有任何痛苦。这个僧舍和僧舍里的东西。没有任何想要得到、想要拥有它的痛苦。希望它变成那样，希望它变成这样，也没有。然后对僧舍里的任何东西也没有厌恶。觉知，它，是自然的。 以自然的觉知，就像大家以自然的觉知看待这个僧舍一样，没有烦恼的介入，没有对僧舍里的任何东西感到痛苦。现在，我们的身体，这个身体的器官，身体里的每个部分，感受、念头、想法、情绪、内心，身体的感受，内心的感受。 把它们比作身体，比作僧舍的结构，每个器官就像僧舍里所有静止的东西，任何在僧舍里的东西。而那些可以变化的心，那些可以产生感受和情绪的心，就像我们正在交谈的声音，还有正在转动的风扇，风扇的声音，风扇的转动，这些变化的声音。 如果大家看到身体和内心，或者我们自己，就像身体，就像这个僧舍的结构，器官就像僧舍里的一切，内心可以产生感受和情绪，就像我们正在交谈的声音，还有正在转动的风扇。始终以中立之心看待内心的一切。 始终以中立之心觉知我们的身体和内心，大家就能解脱一切痛苦。没有任何痛苦。痛苦就在这里。就像他所说的那样：谁能让心达到中立，谁就能解脱一切痛苦。他所说的就是这里。以自然的觉知看待身体和内心，也就是没有烦恼的介入，以没有烦恼的觉知，就被称为以中立之心觉知，以中立之心觉知。 很多人把“以中立之心觉知”或者“以舍觉知”理解为让心保持中立，试图让心保持中立，试图让心保持平静，试图让心保持空，不去执取任何东西。错误，这是执取，他们理解为那样，不执取。不执取任何东西，就是去执取平静，执取空，执取中立，让它保持中立，不去偏向任何一方，或者试图让自己的心保持空、平静和冷静。 这就是去执取平静、空和冷静，去执取中立。所以试图这样比喻给大家听。从实际情况来看，我们的身体就像这个僧舍的建筑。或者说，这个僧舍的建筑就像身体，是身体的结构，僧舍里的一切就像身体的每个器官。 而那些身体的感受，内心的感受，各种感受、念头和情绪，就像我们正在交谈的声音，还有风扇的声音，风扇的转动，风扇的声音，这些变化的声音。但是大家以中立之心觉知这个僧舍，没有任何烦恼。 对僧舍里的一切没有任何想要得到、想要拥有的烦恼。而且大家也没有厌恶、排斥，想要远离僧舍里的一切，或者我们无法忍受，我们必须离开这个僧舍，我们无法忍受这种景象，无法忍受这种声音，我们必须离开这个僧舍。 也就是说，如果我们不满意，有两种情况：我们要么消除那些让我们不满意的，消除它们，让它们消失，让它们熄灭；另一种情况是我们无法消除，我们就让自己逃离，假装去做这个，做那个，做那些。 我们所说的“假装”，假装不在意，不接受内心发生的事情，那就是我们厌恶。厌恶。我们不去以自然的觉知看待它，没有渴望去吸引任何东西到自己身上，也没有去排斥，既不吸引，也不排斥。而且没有在走进僧舍后，就立刻造作心，让心保持冷静，不要去想要任何东西。 也不会去排斥僧舍里的任何东西，必须先努力让心，让心保持平静、冷静、空和宁静，从来没有人这样做。但是每个人都以中立之心而来。什么是中立之心？中立之心就是对僧舍里的任何东西都没有想要得到的欲望，没有任何烦恼，也没有厌恶、排斥，或者无法忍受，必须逃离，没有这两种情况，就是不被吸引，也不被排斥，我们的心，那就是中立，并不是说我们去让心保持平静、空和中立，这被称为造作，被称为执取，或者说，不执取，它执取，造作，执取心，让心保持平静、空，他们说不执取，但是试图不去执取外部，却执取自己的心。 去让自己的心保持平静、空和冷静。所以无法解脱痛苦，不明白吗？这个比喻，就是中立，以中立之心觉知，就是以自然的觉知，以自然的觉知保持中立。并不是说我们去造作自己的心，试图让它保持中立，让它保持平静，让它保持冷静，让它保持宁静，让它保持空，这不是中立。 以中立之心觉知一切，谁能以中立之心觉知一切，谁就能解脱一切痛苦。这是佛陀的教导，中道，不偏向于爱和恨。不产生烦恼，不挣扎于爱和恨。如果我们不对任何事物感到愉悦、内心欢喜、渴望，即使是渴望快乐。 痛苦就不会存在。为什么？如果我们还渴望任何事物，那么不满足的渴望就会始终存在于内心，所以就成为了痛苦。 ----- 翻译以下佛法讲座为中文，要求：完整翻译，不遗漏内容，保证翻译后的文本通顺、易懂；不要包含泰语，全部翻译为中文；原文如果有字幕（一行行）的格式，请根据意思整合输出成成段文章的形式 ---------------- ที่วัดป่าหัวตลุปวนารามวันที่สิบเจ็ดตุลาคมสองพันห้าร้อยห้าเก้าเรื่องวิธีรับรู้ทุกอย่างด้วยใจที่เป็น，ก，ล，า，ง，โ，ด，ย，หลวง，ตาณรงค์ศั，ก，ด。 ิ์，ขนาลาย。 ต่อไปในline。 เป็นเรื่องที่จะน่าสนใจที่จะตอบส่งเข้าไปในl i nก็เลยไป。 เหตุการณ์ที่。 วันนั้นที่มี。 มาปฏิบัติธรรมหลายคนที่อยู่ในกุฏิกำลังสนทนาธรรมอยู่。 แล้วอยู่ๆก็มีงูเขียวตัวใหญ่。 มาร่วจากไหนก็ลบมา。 ปกติที่กำลังนั่งฟังทำกัน。 กำลังสอนเรื่องจิตจิแจ่มแจ้งกับ。 ส่งจิตออกนอกเป็นสมุดไพเป็นเหตุให้เกิดทุกข์จิส่งออกนอกเป็นทุกจิจิแจ่มแจ้งเป็นมักจิแจ่มแจ้งเป็นโรธคือความพจากทุกข์。 กระลังสอนกันอยู่ย。 ให้มันเห็นจิตเห็นจิตส่งจิตออกไปอย่าลงเอาตัวเองเข้าไปปรุงแต่งอย่าลงปรุงแต่งเป็นตัวเองอย่าส่งจิออกนอกไม่รู้แต่สิ่งที่ถูกรู้ให้รู้ตัวเราผู้รู้เปรียบเหมือนสิ่งที่ถูกรู้ต้องตาหูจะหเลี้ยง。 ก。 ายใจ。 รู้รูปเสียงกินรสสัมผัสรู้ทำอารมณ์。 พรุ่งนี้สิ่งที่ถูกรู้ทุกขณะปัจจุบันมันเหมือนโทรทัศน์。 จะไปดูแต่ในโทรทัศน์เวลากระทบ。 เห็นรูปได้ยินเสียงได้กลิ่นลิ้มรสสัมผัสอะไรหรือว่ารู้อาการทางกายอาการทางใจอย่างไรก็ตาม。 อย่าไปสนใจรู้แต่สิ่งที่ถูกรู้ในขณะปัจจุบัน。 ให้รู้ตัวเราเนี่ยกูไปรู้ว่าใครเราเป็นคนรู้กับตัวเราได้เป็นคนไปรู้。 ตัวเราเนี่ยคนไม่รู้ทุกอย่างเลยมีใครรู้หรอกรูปเราเป็นคนรู้แล้วเราเป็นคนคิดปรแต่ง。 เสียงเราเป็นคนรู้แล้วเราเป็นคนคิดวงแต่งเราเป็นคนรู้แล้วเราคิดตรงแต่ง。 รถ。 สัมผัสลิ้นเราเป็นคนรู้แล้วคิดปรุงแต่ง。 สิ่งที่มาสัมผัสกายเรียกบทสักพักเราก็เป็นคนรู้คิดปรแต่ง。 สำคัญที่สุดคือประตูจ่ายนี่แหละคือ。 อาการที่ถูกอาการทุกชนิดที่ถูกรู้ได้ทางประตูใจ。 เวทนาสัญญาสังขาร。 และวิญญาณที่เป็นสิ่งที่เป็นรู้เป็นผู้เป็นรู้เวทนาสัญญาสังขารเป็นสิ่งที่ถูกรู้ทางประตูใจ。 วิญญาณเป็นผู้ไปรู้เรียกว่าวิญญาณอาขันธ์เรียกว่ามโนวิญญาณไปรู้ทางประตูใจ。 ตอนนี้ถ้าทุกขณะที่เราไปรู้สิ่งใดต่างตาทั้งหูทั้งจมูกทั้งลิ้นทางกายหรือทางประตูใจเนี่ยแล้วเราไปสนใจรู้แต่สิ่งที่ถูกรู้อย่างนี้เรียกว่าสออกนอก。 ส่งจิออกนอกและเป็นสมุนไพรเป็นเหตุให้เกิดทุกข์หัวในจิส่งออกนอกเป็นทุกข์。 จิแจ้งมันเป็นมักมันเป็นวิธีปฏิบัติให้พ้นทุกข์แห่งจิจิแจแจ้ง。 มันทำให้พ้นจากทุกข์เป็นนิโรธ。 เวลารับปฏิบัติการส่วนใหญ่เขาน้ำตาสังเกตเห็นก็เหมือนกับปฏิบัติแบบประชาชนทั่วไป。 คือเวลาทุกขนาดปัจจุบันเวลาตาไปเห็นลูก。 มันจะสนใจแต่รูปที่รูปที่ถูกเห็นในขนาดปัจจุบันนั้นแล้วก็คิดวิพากษ์วิจารณ์。 คิดวิตกวิจารณ์อะไรอยู่ในใจต่อรูปนั้นพี่ก็พูดออกไปเลยพูดออกไปกับรูปนั้นเลยโดยไม่เห็นว่าไอ้ผู้ที่ไปรู้รูปนะเนี่ยคือตัวเรานี่แหละพูดไม่รู้รูปนะเนี่ยไอ้ตัวเราคำว่าตัวเราตัวเราไม่ได้หมายถึงว่าร่างกายเราเป็นตัวเป็นหรือตัวตนจริงๆของเราล่ะคือวิญญาณนะขัน。 ์เนี่ย。 ญานเนี่ยมันก็คือเนี่ยร่างกายจิตใจเรานี่แหละที่ประสบการณ์รวมกันก็เลยเรียกว่าเป็นวิญญาณอาขเป็นเป็นขห้าญญาณขันในขที่ห้าเนี่ยมันไปรู้รูปทั้งตาผ่านทางประตูตาก็ไปรู้รูปแล้วมันก็คนเราทั้งหลายส่วนใหญ่มันก็ไปสนใจแต่สิ่งที่ถูก。 เห็น。 ไปสนใจแต่สิ่งที่ถูกเห็นแล้วก็ไปวิพากษ์วิจารณ์ไปมีอารมณ์ร่วมกับสิ่งที่ถูกเห็นหรือพูดออกไปเลยแต่ไม่รู้ว่าไปวิญาณขัน์เนี่ยที่ไม่รู้แล้วมันคิดปรุงแต่งอย่างไรมีอารมณ์ยังไงมีความรู้สึกต่อรูปที่ถูกรู้ในขณะนั้นอย่。 างไร。 วินมันรู้ได้ลักษณะยังไงก็รู้ได้ไหมลักษณะมันก็คือตัวเรานี่แหละเป็นคนเปลี่ยนรู้。 ขันห้าก็คือร่างกายจิตใจนี่เองที่เป็นตัวเรานี่แหละ。 มันเป็นผู้เรียรู้。 ดูรูปเราก็ไปสนใจแต่ลูกแต่เราไม่สนใจว่า。 ไม่สนใจที่จะจิตเห็นจิตอย่างแจ่มแจ้งคือตัวเราที่ไปรู้รูปเนี่ยมันคิดปรุงแต่งอย่างไรมีอารมณ์มีความรู้สึกอย่างไร。 อย่างนี้ถ้าเรารู้แต่รูปนะเขาเรียกว่าส่งจิตออกนอกเป็นสมุดไทยไปเหตุให้เกิดทุกข์ผลทางจิตสองนอกเป็นทุกข์。 แจ้งเป็นยังไงล่ะเมื่อเรารู้อะไรเนี่ยขนาดปัจจุบันคือรู้รูปรู้เสียงรู้กลิ่นรู้รสสัมผัส。 รถหรือรู้ผลตะพาที่มาสัมผัสทางกายหรือรู้ทำอารมณ์คือรู้อาการต่างๆทุกชนิดที่ถูกรู้ได้ทางประตูใจ。 เราจะไปรู้แต่อาการอย่าไปรู้แต่รูปรสจิตเสียสัมผัส。 ให้สนใจว่าตัวเราก็ไปรู้เนี่ยมันมีความคิด。 มีอารมณ์อย่างไรต่อสิ่งที่ถูกรู้ในขณะปัจจุบันนั้นๆแล้วก็สักแต่ว่ารู้ไม่ได้ไปทำอะไรหรอกแต่ว่ารู้เรื่อยไป。 วันนั้นในขณะที่มีการสอนกันอย่างนี้อยู่ที่ต้นกุฏิก็ไหนรู้ตัวเกี่ยวตัวใหญ่ๆ。 ลายสีดำๆเขียว。 นั่งก็แตกตื่นด。 ตกใจเรื่องกูพูดแต่เรื่องกูกูก็ฟังทำกูก็ฟังทำ。 พูดเรื่องนั้นเรื่องนี้กูเข้ามาได้ยังไงส่งมาจากไหนอะไรเนี่ย。 สังเกตดู。 จะไม่มีใครแม้แต่คนเดียวอ่ะขณะที่ตามันเห็นงูเนี่ย。 จิตหรือวิญญาณอาขัน์เนี่ย。 ที่ไปรู้งูนั่นน่ะมันคิดมแต่งกับงูนั้นอย่างไรมีอาการอย่างไรมีการตื่นเต้นมีการตกใจ。 คิดแต่งอย่างไรแต่ทุกคนก็พูดขึ้นมาพร้อกันพูดมันพูดอย่างนี้แล้วแต่ใครจะพูดอะไรแต่ไม่มีใครเห็นว่าเมื่อตาไปเห็นงูแล้วเนี่ยจิตหรือวิญญาณนะขันเนี่ยมันไปรู้แล้วมันคิดอย่างไรมันปรุงแต่งไว้อย่างไรมันมีอาการทางใจอย่างไรมันตื่นเต้นมันตกใจหรือว่ามันคิดว่าอย。 ่างไรกูเข้ามามาฟังทำกูเข้ามาฟังทำ。 กรณีที่เราเนี่ยไปรู้แต่งู。 ที่ถูกเขียนในกระณะปัจจุบันนั้นแล้วเราก็มีอารมณ์มีความรู้สึกมีความคิดวิพากษ์วิจารณ์ต้องอยู่นั้นซึ่งเป็นปกตินะอันนี้ปกติเมื่อเรารู้อะไรเนี่ยทุกขนาดปัจจุบันต้องตาที่ต้องเลี้ยไกใจจิตวิเนี่ยไม่รู้แล้วมันจะต้องคิดปรุงคิดว่ามีอารมณ์มีความรู้สึกอย่างไรต。 ่อสิ่งเหล่านั้นเรียกว่าเวทนา。 เราก็รู้รู้ความคิดคงคิดคิดคงอย่างไร。 ถ้าเรารู้อย่างนี้ถ้าเรารู้แต่งูนั่นน่ะอย่างนี้เรียกว่าออกนอกแต่ถ้าตายเห็นงูแล้วเราเห็นจิตวิญญาณนะคะเนี่ยมันคิดคิดอย่างไรมีอารมณ์มีความตื่นเต้นตกใจอย่างไรต่อกูนั้นอย่างนี้เรียกว่าจิตเห็。 นจิต。 เรียกว่าที่เห็นจิต。 เข้าใจไหมตอนนี้คนส่วนใหญ่เนี่ยหรือแม้แต่ผู้ปฏิบัติธรรมเนี่ย。 ทุกขนาดจิตปัจจุบันเนี่ยเมื่อตาไปเห็นลูกมันจะไปสนใจแต่ลูกไปมีความรู้สึกมีอารมณ์ร่วมกับลูกนั้นไปมีความคิดความปรุงบางทีก็ไปพูดไปพูดกับเขาไม่ไม่ใช่ว่าห้ามนะไม่ใช่ว่าห้ามไปพูดกับเขาหรือว่าห้ามไม่ให้คิดอะไรกับเขาแต่ที่พูดเนี่ยคือเพื่อว่าเมื่อขณะจิตปัจ。 จุบันเนี่ยเราไปเห็นอะไรได้ยินอะไรได้กินอะไรรู้รถสอะไรหรือว่ารู้สัมผัสอะไรหรือรู้อาการอะไรทางใจ。 เราต้องสติตั้งที่ใจดูที่ใจรู้ที่ใจและที่ใจปล่อยวางที่ใจตลอดเวลาว่ามันมีอะไรเกิดขึ้นในใจมันคิดยังไงอยู่ในใจมันปรุงแต่งอย่างไรอยู่ในใจมีความรู้สึกต่อสิ่งที่ไปรู้ในขณะปัจจุบันนั้นอย่。 างไร。 รู้ก็ได้แต่แค่รู้แต่ว่ารู้ไม่ได้ไปทำอะไรหรอกแต่แค่รู้แต่ว่ารู้。 แต่น้อยคนมากขนาดจิตปัจจุบันเมื่อเราไปรับรู้อะไรสตาต้องล้นกายใจในขณะปัจจุบันแล้วเราจะรู้ใจตัวเองรู้จิตรู้ใจรู้วิญญาณอาการของเจ้าของมันจะไม่รู้สิมันจะไปรู้แต่สิ่งที่ถูกรู้แต่มันไม่รู้ผู。 ้รู้。 ผู้รู้ซึ่งเป็นจิตหรือวิทญาณอาขร์เนี่ยเป็นผู้รู้แต่มันจะไปรู้แต่สิ่งที่ถูกรู้เขาเลยเรียกว่าส่งจิออกนอก，ม，ั，นเป็นส，ม，ุ，ด，ไ，ท，ย，เ，ป็นเหตุให，้，เ。 กิ，ดทุกข์。 หรือมันเป็นเหตุที่ทำให้เราไม่พ้นทุกข์。 จิแจ่มแจ้งเมื่อรู้อะไรทั้งตาหูที่ไกใจในขณะปัจจุบันต้องรู้ที่รู้ทันทีว่าเนี่ยรู้ตัวเราเนี่ยรู้ที่ใจว่าจิตหรือวิญญาณนะคะเนี่ยมันไปคิดปรุงต่อสิ่งน้อยนั้นอย่างไรทำไมรู้ที่ประตูใจรู้ที่ใจล่ะรู้ที่ประตูใจและคือรู้ที่ใจนั่น。 แหละ。 ใจหรือจิเดิมแท้ๆเนี่ยมันไม่มีตัวตนไม่มีรูปร่างไม่มีอะไรหรอกมันเหมือนกับเป็นคันหรือมดลูกของผู้หญิงเนี่ย。 เป็นที่เกิดของเด็กที่มาเกิดอยู่ในครรภ์แล้วก็คลอดออกไปมาเกิดอยู่ในครรภ์แล้วอดออกไป。 ไอ้จิตหรือวิทญาณอาฐานเนี่ยมันไปรู้อะไรต้องตาจวิ่งไกใจไม่ต้องเอามาคิดอยู่ในใจก็คือขนาดจิตที่มันคิดและมีมีอารมณ์มีความรู้สึกอย่างไรขนาดสิ่งที่กระทบนั้นมันก็เหมือนมีเด็กมาเกิดอยู่ในครรภ์และคลอดออกไปมาเกิดอยู่ในครรภและคลอดออกไปกี่ๆก็ออกไปเรื่อยๆแต่ใ。 จนะไม่มีตัวตนไม่มีรูปร่างไม่มีรูภัณฑณฐานใดๆไม่มีการเกิดไม่มีการดับมันคิดก็ไม่ได้มีอารมณ์มีความรู้สึกใดๆไม่ได้。 ที่มีความคิดมีอารมณ์มีความรู้สึกเนี่ย。 มันเหมือนเป็นเด็กที่มาเกิดในครรภ์หรือมดลูกแล้วคลอดออกไปเกิดในครรภแล้วมดลูกแล้วคลอดออกไปคลอดออกไป。 สนใจหรือจิตเดิมแท้ๆหรือใจเดิมแท้ๆดั้งเดิมแท้หรือวิญญาณดั้งเดิมแท้ๆไม่มีตัวตนไม่มีรูปร่างไม่มีอะไรเลยเปรียบเสมือนเป็นมดลูกหรือคันของมดลูกของผู้หญิงส่วนความรู้สึกถึงกคิดอารมณ์ที่ในขณะที่วิญญาณนักหารจิตวิญาณขันไปรู้อะไรต้องตามหัวจลใจใจมันจะมีความรู。 ้สึกและคิดอารมณ์อย่างไรต่อสิ่งเหล่านั้นในทุกขณะปัจจุบันเราไม่ได้ไม่สนใจสิ่งที่ถูกรู้เลย。 สนใจแต่ตรงผู้รู้คือตัวเรานี่แหละใจเราผู้รู้นี่แหละ。 มันไปรู้อะไรแล้วมันคิดตรงแต่งว่าอย่างไร。 มันมีความรู้สึกและคิดอารมณ์ต่อสิ่งที่ถูกรู้ในทุกขณะปัจจุบันอย่างไรอย่างนี้เรียกว่าจิเห็นจิตอย่างๆ。 อันนี้ก็คือจิตที่ถูกรู้นี้ก็คือจิตหรือวิญญาณอาคารเนี่ยที่ไปรู้แล้วปรุงคิดคิดปรุงปรุงคิดมีความรู้สึกึกคิดอารมณ์ต่างๆแล้วก็คิดปรุงปรุงคิดอย่างไรต่อสิ่งที่ถูกรู้นั้น。 แล้วเมื่อมันไปรู้สิ่งใดแล้วมันก็เอามาปรุงอยู่ในใจเกิดเวทนาเกิดความรู้สึกมีอารมณ์อย่างไรเกิดขึ้นในใจ。 วิญญาณตัวเก่าก็ดับไปจิตหรือวิญญาณตัวใหม่วิญญาณอาฐานตัวใหม่เนี่ยมันก็จะเกิดมารู้เวทนาที่เกิดขึ้นในใจหรือเกิดอารมณ์หรือเกิดความรู้สึกอย่างไรที่มันเกิดขึ้นมาในใจ。 แล้วมันก็ไอ้วิญญาณตัวใหม่มันก็รู้เสร็จแล้วมันก็ต้องคิดปรุงคิดต่ออารมณ์หรือความรู้สึกอย่างไรที่ที่มันมาปรากฏในใจมันจะซ้อนกันไปอย่างนี้จนกว่าเราจะตาย。 วิญญาณขันเนี่ยจิตวิญญาณอาขเนี่ยมันไปรู้อะไรต้องการไก่ใจมันรู้แล้วมันต้องเกิดความรู้สึกเกิดเวทนาหรือเกิดอารมณ์เกิดความคิดปลปรุงแต่งอยู่เสมอตลอดเวลาแล้วดับไปและวิญญาณตัวใหม่และอาหารตัวใหม่จิตวิทญาณคนใหม่ก็เกิดมารั。 บรู้。 รรู้เวทนาสัญญาสังขารที่เกิดขึ้นในใจแล้วก็ก็คิดปรปรุงคิดปรุงแต่งอย่างไรต่อไปอีกเรื่อยๆไปอย่างนี้。 ถ้าเราเห็นผู้รู้เราดูที่ผู้รู้ที่มันสิ่งที่มันเกิดขึ้นในใจเราจะมองมันไม่เห็นหรอกว่าผู้รู้เราจะเห็นวิ，ญ，ญ，า，ณขและเราจะมอง，ม，ั。 นไม่เห็น。 แต่เราเห็นแต่ว่าไอ้วิญญาณนักขัดเนี่ยมันทั้งรู้ทั้งคิดทั้งรู้ทั้งคิดทั้งรู้ทั้งคิดทั้งรู้ทั้งคิดอยู่ในใจเรานี่แหละมันไปรู้อะไรทั้งตารู้จมูกล่งไกจใจมันก็เอามาคิดอยู่ในใจเราคิดคิดมีอารมณ์มีความรู้สึกอย่างไรในใจเรานี่แหละแม้แต่วิญญาณอาขรและจิตวิญาณอ。 าขรเนี่ยมันไปรู้เวทนารู้ความรู้สึกอารมณ์ที่ว่าคงอยู่ในใจ。 ความรู้สึกคิดอารมณ์มากอยู่ในใจเพราะวิญญาณตัวใหม่มันมารู้ว่ามารู้ว่ามีความรู้สึกคิดอารมณ์อะไรพอยู่ในใจตัวมันเองก็คงต่ออีกรักษาตัวใหม่มันก็มีความรู้สึกคิดอารมณ์ตัวต่อต่อๆอย่างนี้เรื่。 อยไป。 วิธีการปฏิบัติคือเราก็。 ปกติตั้งอยู่ที่ใจรู้อยู่ที่ใจรู้อยู่ที่ใจและอยู่ที่ใจปล่อยวางอยู่ที่ใจ。 ขนาดปัจจุบันเพราะอะไรเพราะว่าไม่ว่าจะไปรู้อะไรทั้งตาหูจบยิงไก่ใจทุกขณะปัจจุบันมันจะต้องเอามามีความรู้สึกนึกคิดอารมณ์หรือความคิดปรุงแต่งอยู่ในใจเนี่ยตลอดเวลาใจเปรียบเหมือนมดลูกแต่มันไม่มีหรอกใจไม่มีตัวใจไม่มีตัวตนไม่มีรูปร่างมันเปรียบมืนเป็นความว。 ่างเปล่าของจักรวาล。 มันไม่มีตัวตนไม่มีรูปร่างไม่มีขอบเขตอะไรหรอก。 มันเหมือนกับเป็นความว่างเปล่าของจักรวาเมื่อแต่เมื่อ。 วิญญาณอาฐานเนี่ยมันเป็นรู้รูปเสียงกินลบตะพระรู้ทำอารมณ์รู้อาการต่างๆประตูตาหูจมูกล้นไก่ใจมันจะต้องเอามาคิดปรุงปรุงคิดมีความรู้สึกนึกคิดอารมณ์ต่างๆอยู่ในใจนี่แหละแต่ใจเนี่ยมันไม่มีตัวตนไม่มีรูปร่างไม่มีอะไรเลยเหมือนกับเป็นความว่างปากของแต่เราเราส。 ติตั้งที่ใจดูที่ใจรู้ที่ใจและที่ใจปล่อยวางที่ใจตลอดเวลาเราไม่ไปสนใจ。 สิ่งที่ถูกรู้เลย。 สิ่งที่ถูกรู้โดยธรรมชาติมันต้องรู้ของมันแล้วโดยธรรมชาติ。 แต่กระทบอะไรทุกขณะปัจจุบันเราติดตั้งที่ใจดูที่ใจรู้ที่ใจและที่ใจปล่อยวางอยู่ที่ใจเห็นว่าในใจของเราเนี่ยมันมีความคิดปรปรุงคิดคิดปรุงแต่งอย่างไรอยู่ในใจตลอดเวลา。 แล้วไม่มีเขาไม่มีผู้เข้าไปเสวยความอารมณ์ความคิดความรู้สึกภายในใจทุกขนาดปัจจุบันไม่มีใครเข้าไปเสวยไม่มีใครเข้าไปรองรับ。 เห็นปรากฏแต่มีสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่เกิดขึ้นมาเป็นธรรมดาระดับไฟเป็นธรรมดาภายในใจของเราได้เป็นอยู่อย่างนี้ตลอดเวลา。 มีแต่สิ่งใดสิ่งหนึ่งที่เกิดขึ้นมาเป็นธรรมดาและดับไฟเป็นธรรมดาในใจของเราจะเป็นอย่างนี้อย่างต่อเนื่องไม่ขาดสาย。 มีแต่สิ่งใดสิ่งหนึ่งที่เกิดขึ้นและสิ่งนั้นก็ดับไฟเป็นธรรมดา。 สนใจเนี่ยมันไม่มีตัวตนไม่มีรูปร่างไม่มีอะไรเลยเป็นความเป็นความไม่ปรากฏอะไรได้แต่รู้ว่ามีอะไรมาเกิดขึ้นในใจระดับไปมีอะไรมาเกิดขึ้นในใจระดับไปเนื่องจากใจไม่มีตัวตนไม่มีรูปร่างอะไรเลยเป็นเหมือนความว่างเปล่าจักรวาลใจมันจึงเอาไปยึดไปรองรับสิ่งที่มาเก。 ิดดับในใจไม่ได้เอาไปจับเอาไปยึดเอาไปทำอะไรกับแทรกแซงกับสิ่งที่มาเกิดดับใจไม่ได้。 ถ้าเกิดอาการที่ถูกใจ。 มาเกิด。 เราจะไปเอาใจเนี่ย。 ไปหวยหาไปพยายามอยากได้อาการที่ถูกใจไว้ก็ไม่ได้。 เพราะเกิดอาการใดๆที่ไม่ถูกใจมาเกิดขึ้นในใจเช่นไม่โป่งไม่โลกไม่เบาไม่สบาย。 ใจเนี่ยหรือจิตเดิมแท้ๆเนี่ยไม่มีตัวตนไม่มีรูปร่างก็ได้แต่รู้ว่ามีอาการที่ไม่สบายเกิดขึ้นในใจหรือมีความคิดกุศลใดๆมาเกิดขึ้นในใจแต่ใจก็ได้แต่รู้ว่ามีอะไรมาเกิดขึ้นในใจใจจะไปดิ้นรนผักใสจัดการกับความรู้สึกที่ไม่สบายใจหรือความคิดที่เป็นอาวุศลใดไม่ได้。 ใจก็ได้แต่รู้ว่ามีความรู้สึกที่ไม่สบายใจไม่สบายใจหรือมีความคิดอาุศลเกิดขึ้นในใจใจไปทำอะไรเขาไม่ได้ไปทำอะไรกับสิ่งที่ถูกรู้ไม่ได้เพราะว่าใจไม่มีเครื่องมืออะไรเลยใจหรือติดดั้งเดิมแท้ๆ。 เ。 นี่ย。 ไม่มีเครื่องมืออะไรเลยไม่มีอวัยวะใดๆไม่มีรูภัณฑ์สฐานใดๆเลยจึงไปทำอะไรกับสิ่งที่มาเกิดดับอยู่ในใจไม่ได้สิ่งที่มาเกิดดับอยู่ในใจไม่ว่าจะเป็นอาการที่ถูกใจเช่นว่างโล่งโปร่งเบาสบายหรืออาการที่ไม่ว่างโลกโป่งเบาสบายเนี่ยที่มันเกิดขึ้น。 ในใจ。 ใจก็ได้แต่รู้ว่ามีอะไรมาเกิดขึ้นในใจแต่ใจจะไปดิ้นรนผักใอาการที่ไม่ถูกใจหรือพยายามจะเอาอาการที่ถูกใจไว้ใจทำไม่ได้พยายามจะไปจับอาการที่ถูกใจไว้ทำไม่ได้。 แต่สิ่งที่หลงไปทำได้เพราะอะไรเอาขันห้าไปปรุงแต่ง。 ลงเอาขัน์ห้าเนี่ยซึ่งมันมีความปรุงแต่งได้ขันห้าคือลูกเวทนาสัญญาสังขาวิญญาณเนี่ยมันเป็นลูกประขันนามขันไม่เป็นความปรุงแต่งได้เราก็ลงงเอาปรุงแต่งเมื่อไปรู้อะไรต้องตาหูจมูกล้นไกใจหรือมีอะไรมาเกิดขึ้นในใจเราก็ลงเอาขันหน้าไปปรุงแต่งสิ่งใดที่ถูกใจก็อยา。 กได้อยากเอาอยากให้มันเป็นอย่างนั้นอยากให้มันเป็นอย่างนี้ไม่อยากให้มันแตกหนักทำลายไม่อยากให้มันหายไป。 เพราะสิ่งใดไม่ถูกใจเราก็อยากให้มันหายไปอยากให้มันแตกอยากให้มันทำลายหรือเราไม่สามารถทนอยู่กับสิ่งนั้นต่อสู้กับสิ่งนั้นได้เราก็อยากจะให้ตัวเราเนี่ยหนีออกไปนี้สิ่งนั้นออกไปให้ได้。 ความเข้าไปปรุงแต่งอยากอยากจะได้อยากจะดูดเอาไว้ในสิ่งที่ถูกใจหรือความเข้าไปปรุงแต่งที่ล้นผักใสในสิ่งที่ไม่ถูกใจเนี่ยมันเอาขันหน้าไ，ป。 ปรุงแต่ง。 เอาขันห้าไปปรุงแต่ง。 สนใจหรือติดตั้งเดิมแท้ๆเนี่ยมันได้แต่รู้ว่ามีสิ่งใดมาเกิดกลับอยู่ในใจตัวมันจะปรุงแต่งอย่างไรไปจัดการอย่างไรกับสิ่งที่มาเกิดขึ้นในใจไม่ได้เลยไม่ว่าสิ่งที่ถูกใจนั้นสิ่งที่มันเกิดขึ้นในใจนั้นจะถูกใจหรือไม่ถูกใจไม่ว่าจะเป็นกุศลหรืออากุศลใจหรือจิตดั้。 งเดิมแท้ๆหรือวิญญาณดั้งเดิมแท้ๆนั่นแหละมันไม่อาจไปทำอะไรกับสิ่งที่ถูกรู้ได้เลย。 แต่สิ่งที่ไปทำอะไรกับสิ่งที่ถูกรู้ได้ทุกวิอาการที่เกิดขึ้นในปัจจุบันหรือในภายนอกก็ตามไม่อยากได้อยากเอาไปเห็นอะไรได้กินอะไรไปได้กินอะไรไปลิงลบอะไรไปสัมผัสอะไรหรือว่ามีอะไรอาการอะไรเกิดขึ้นในใจและเป็นสิ่งที่ถูกใจพอใจก็เกิดความดิ้นรนทะยาอยากเป็นเลส。 ตันหาอยากได้อยากเอา。 อยากได้อยากเอาสิ่งนั้นเพราะมันเป็นสิ่งที่ถูกใจแต่สิ่งใดก็ตามที่มันเนี่ยไม่ถูกใจลูกไม่ถูกใจเสียงไม่ถูกใจกินไม่ถูกใจรถไม่ถูกใจสิ่งที่มันสัมผัสกายไม่ถูกใจหรืออาการทางกายอาการทางใจใดๆไม่ถูกใจมันก็เอาส่วนที่ปรุงแต่งเอาขันหน้าเนี่ยไปเป็นปรุงแต่งเป็นคว。 ามเป็นนกเลสสรรหาเป็นความดิ้นรนทะยานอยากอยากจะผลักใสสิ่งที่ไม่ถูกใจนั้น。 หรือกำจัดสิ่งที่ไม่ถูกใจนะให้หมดไป。 ถ้าไม่สามารถหักสายได้หรือกำจัดได้ก็พยายามที่จะเอาตัวเองหลีกหนีหนีออกไปจากทุกสิ่งที่ไม่ถูกใจ。 มันเลยถูกใจของเราเมื่อเราเข้าใจว่าใจเนี่ยมันเป็นสิ่งที่ปรุงแต่งได้ใจหรือจิตดั้งเดิมแท้ๆหรือวิญญาณดั้งเดิมแต่แต่ของเราเป็นสิ่งปรุงแต่งได้เราเข้าใจว่าใจหรือจิตดั้งเดิมแต่เป็นความปรุงแต่งได้เราก็เลยเอาใจเป็นดิ้นรนหมดเลยสิ่งใดที่ถูกใจก็ดิ้นรนอยากได้。 อยากเอาอยากให้มันเป็นอย่างนั้นอยากให้เป็นอย่างนี้。 สิ่งใดไม่ถูกใจเราก็พยายามดิ้นรนผักใสอยากให้มันไม่เป็นอย่างนั้นอยากให้มันไม่เป็นอย่างนี้อยากให้มันไม่อยู่อยากให้มันไม่ให้มันแตกดักทำลายเราเลยมีความอยากและไม่อยากอยู่ตลอดเวลาเราไม่เข้าใจว่าความอยากและมีความไม่อยากเนี่ยมันเป็นขัน์ห้ามันเป็นสังขารปร。 ุงแต่งเราเอาความปรุงแต่งมาหลงปรุงแต่งอยู่ตลอดเวลาแต่เราเนี่ยแท้จริงเนี่ยคือจิตดั้งเดิมแต่หรือใจดั้งเด，ิ，ม，แ，ต่ซึ่งมันปรุง，แ，ต，่ง。 ไม่ได้。 มันได้แต่รู้สิ่งที่ปรุงแต่งที่มาเกิดขึ้นในใจไม่ว่าจะ。 สิ่งเหล่านั้นจะถูกใจไม่ถูกใจไม่ว่าจะเป็นสุขเป็นทุกข์。 แม่จะเป็นกุศลกุศล。 จิตดั้งเดิมแท้หรือใจดั้งเดิมแท้วิญญาณดั้งเดิมแท้เนี่ยมันได้แต่รู้มันได้แต่รู้ได้แต่รู้แต่แค่สักแต่ว่ารู้มันไปทำอะไรไปแทรกแซงอะไรสิ่งที่ถูกรู้ไม่ได้เลย。 ถ้าเราเป็นใจแบบนี้คือใจที่รับรู้ทุกอย่างด้วยความเป็นกลาง。 เมื่อไหร่ที่เป็นใจที่รับรู้ทุกอย่างด้วยความเป็นกลางสิ่งใดถูกใจก็ไม่เข้าไปที่ลทะยานอยากได้อยากได้อยากเอาอยากเป็นอย่างนั้นอยากให้เป็นอย่างนี้สิ่งใดไม่ถูกใจก็ไม่ไปเข้าไปเป็นคนกรีดรำคาญดิ้นลนผักใสอยากให้มันเป็นอย่างนั้นอยากให้เป็นอย่างนี้หรือไม่อยาก。 ให้เป็นอย่างนั้นไม่อยากให้เป็นอย่างนี้。 ได้แต่แค่รับรู้มาซๆหรือว่าสักแต่รับรู้มันด้วยใจที่เป็นกลางไม่เข้าไปมีความอยากหรือความไม่ยากต่อสิ่งใด。 นั่นแหละเราก็จะถึงใจหรือจิตดั้งเดิมแท้ๆซึ่งเป็นธรรมชาติที่บริสุทธิ์。 เป็นธรรมธาตุเป็นพุทธะเป็นนพพานธาตุเป็นอรหรรต์ธาตุเป็นศูยตราธาตุก็เรียกได้ทั้งหมดมันเป็นชื่อสมมุติ。 หรือเรียกว่าจิตดั้งเดิมแท้ๆวิญญาณดั้งเดิมแท้ๆหรือเรียกว่าใจดั้งเดิมแท้ๆก็ได้。 หรือเรียกว่าวิญญาณธาตุหรือธาตุรู้ตามธรรมชาติก็ได้แต่มันคือความที่มันไม่มีตัวตนไม่มีรูปร่างไม่มีกิริยาการใดๆเลย。 มันได้แต่รู้สิ่งใดที่มาเกิดขึ้นมันได้แต่รู้สิ่งใดที่มาเกิดขึ้นในใจแล้วก็ได้แต่รู้และสิเหล่านั้นก็ดับไปมันไม่มีความดิ้นรนทะยานอยากที่จะไปได้สิ่งใดอยากได้อยากเอาสิ่งใดต้องตาจมูกดิ้นกายจ่ายเข้ามาครอบครอง。 เป็นเจ้าของหรือมันไม่ได้เกิดความดิ้นรนทะยานอยากดิ้นรนผักใสขุดจิตรำคาญกับสิ่งใดที่ถูกรู้ในขณะปัจจุบัน。 มันเลยรับรู้ทุกขนาดปัจจุบันด้วยความเป็นกลางสมดังที่พ่อแม่ครูบาอาจารย์ลูกปู่เทพเทศศรีวดีมาเภท่านกล่าวไว้ว่าผู้ใดเนี่ยทำใจให้ถึงซึ่งความเป็นกลางได้ผู้นั้นจะพ้นจากทุกขทั้งปวงคือไปพบใจที่เป็นผู้รู้ทุกอย่างด้วยความเป็น。 กลาง。 เอียงเข้าไปทะยานอยากเข้าไปในฝ่ายความที่เป็นความรักความชังในฝ่ายที่ถูกใจและไม่ถูกใจเลยได้แต่รับรู้ทุกอย่างในความเป็นกลางผู้นั้นก็จะพ้นจากทุกขทั้งปวงหลวงตาได้ถามหลวงปู่เหรียญวลาโพธ์ถ้าก็ตอบแบบนี้ว่าหลวงปู่มีอะไรเป็นวิหารและมีอะไรเป็นเครื่องอยู่แล้。 วก็ตอบรับรู้ทุกอย่าง。 เป็นกลางหรือเรียกว่ารับรู้ด้วยความเป็นอุเบกขาไม่ใช่ว่าเบขานี่คือการรับรู้และทำใจนิ่งๆรับรู้และทำใจเฉยๆอันนี้มันยึดถือยึดถือใจที่นิ่งใจเฉยๆอันนี้ไม่ใช่อุเบกขาเบขาคือรับรู้ทุกอย่างในใจเป็นกลางไม่มีความเอเอียงไม่มีความลับเอียงเข้าไปรักหรือไปช้างไปช。 อบอะไรแล้วไม่มีการรับรู้อะไรและคงแต่งใจตัวเองให้นิ่งให้เฉยได้แต่รับรู้ทุกอย่างได้ใจเป็นกลางรับรู้ทุกอย่างในใจเป็นกลาง。 ผู้นั้นก็จะพ้นจากทุกขทั้งปวงได้。 มันเหมือนอย่างนี้。 มันเหมือนกับที่ทุกท่านเนี่ยเข้ามาในกุฏินี้。 กุฏินี้。 มันมีอะไร。 ที่อยู่ในกุฏิที่ท่านเห็นเนี่ย。 เปรียบเหมือนของทุกอย่างที่ท่านเห็นในกุฏิเนี่ย。 มันเหมือน。 สิ่งที่มันอยู่ในตัวของเรา。 สิ่งที่ท่านเห็นว่าอยู่ในกุฏิที่ทั้งหมดที่ท่านเข้ามาเนี่ย。 เปรียบเหมือน。 ทุกอย่างในร่างกายและจิตใจเราเนี่ย。 มันมีของเหล่านี้คือมีความรู้สึกอารมณ์มีสบายใจไม่สบายกายสบายใจไม่สบายใจสบายใจสบายใจมีความรู้สึกกคิดอารมณ์อย่างนั้นอย่างนี้ก็อยู่ตลอดเวลาแหละก็ของทุกอย่างที่มีอยู่。 สังเกตไหม。 เมื่อเปรียบของทุกอย่างในกุฏินี้เหมือนกับทุกอย่างที่เป็นร่างกายเราทุกอย่างที่เป็นจิตใจทุกอย่างที่มันเป็นอาการทางกายทุกอย่างที่เป็นอาการทางใจทุกนิดในวงเหมือนเปรียบเหมือนเป็นร่างกายก็เปรียบเหมือนปกตินี่。 ถ้าเป็นอาการทางกายอาการทางใจกับของทุกอย่างในกุฏินี้อันไหนที่มันเคลื่อนไหวได้ความรู้สึกอารมที่เคลื่อนไหวได้ก็พัดลมที่เราเปิดไปพัดลมอยู่ก็เปรียบเหมือนเป็นจิตใจที่เคลื่อนไหว。 เขตไว้ว่าเวลาเข้ามาในกุฏิเนี่ย。 สิ่งที่เคลื่อนไหวคือพัดลมเนี่ยขึ้นื่อนไหวก็มีอยู่โครงสร้างของปกติก็เปรียบเหมือนร่างกายของทุกอย่างปกติอวัยวะทุกชิ้น。 อาการทุกชนิดก็เหมือนกับพัดลมนี่แหละเหมือนกับของที่มันเกิดจากเปลี่ยนแปลงได้。 แต่ท่านไม่เคย。 ปรารถนาอะไรไม่เคยอยาอยากได้อะไรอยากได้อยากเอาอะไร。 ในกุฏินี้เลยไม่เคยอยากได้อยากเอากุฏินี้แล้วไม่เคยอยากได้อยากเอาของปกติ。 สำคัญมากตรงนี้ฟังให้ดีนะ。 ท่านเข้ามาในกุฏิเนี่ยท่านไม่เคยอยากได้อะไรเลย。 ไม่เคยอยากได้กุฏินี้ตัวขายกุฏินี้ไม่เคยอยากได้อยากเอา。 ไม่เคยอยากให้เป็นอะไรอยากให้เป็นไอ้นี่อยากเป็นอย่างนั้นเป็นอย่างนี้。 เห็นอยู่ว่าทุกอย่างในปกติตัวอาคารกุฏินี้ก็มี。 อาคารกุฏินี้ก็เปลี่ยียกเหมือนกับว่าเป็นร่างกายของทุกอย่างในกุฏินี้ก็เปลี่ยนเป็นอวัยวะสิ่งที่เคลื่อนไหวในกุฏินี้ทั้งหมดไม่ว่าจะเป็นพัดลมเป็นเสียงที่พูดเนี่ยก็เปลี่ยรียบเหมือนเป็นอาการทางกายอาการหายใจ。 แต่ถ้าไม่เคยมีความอยากได้อยากเอาอยากเป็นอะไรดีที่ไหนดี。 แล้วถ้าไม่เคยมีความรังเกียจดิ้นลใส。 อยากให้มันหายไป。 เกดดูสิ。 ถ้ามีความสุขอยากได้อยาเอามาเป็นของตนเลยไม่อยากได้กุฏิอันนี้ไม่อยากได้ของให้ทุกอย่างกฏินี้มาเป็นของของเรา。 แล้วก็ไม่รังเกียจมันด้วยไม่มีอะไรที่ที่ลปรับใสที่จะทนมันไม่ได้ไม่อยากเห็นไม่อยากได้ยินไม่อยากฟังไม่อยากพบไม่อยากผ，ส。 มก็ไม่มี。 ของท่านเป็นกลาง。 พจับทุกข์ได้。 ไม่มีความสุข์อะไรเลย。 กุฏินี้แล้วของที่อยู่ในกุฏินี้。 ความทุกขอะไร。 อยากได้อยากเอาเป็นของตัวเอง。 มันเป็นอย่างนั้นอยากให้มันเป็นอย่างนี้มันก็ไม่มีแล้วก็ก็รังเกียจที่มันเลยในกุฏินี้ก็ไม่มีสังจเนี่ยรู้，ม，ั，นเนี่ยอยากเป，็，น。 ธรรมชาติ。 รับรู้อย่างเป็นธรรมชาติแบบที่ท่านรับรู้ที่กุฏิอย่างเป็นธรรมชาติไม่มีความที่รักมันโลกมันอยากตายมันเข้ามามาให้เราไม่มีความรังเกียจที่ลสายมันเขาเรียกว่าการรับรู้ด้วยความเป็นกลาง。 รับรู้อย่างเป็นธรรมชาติปกติที่ไม่มีกเลสปัญหาเข้าไปบน่นไม่มีความทุกข์กับอะไรในกุฏินี้เลย。 ตอนนี้ร่างกายของเรา。 อวัยวะร่างกายนี้อวัยวะนี้ในร่างกายลูกชิ้นความรู้สึกึกถึงคิดอารมณ์จิตใจอาการทางกายอาการทางใจ。 บอกวามันเปรียบเหมือนร่างกายเปรียบเหมือนโครงสร้างอวัยวะทุกส่วนก็เหมือนกับของทุกอย่างที่มันไม่เคลื่อนที่ที่มันของอะไรก็ตามที่มันอยู่ในเต็เนี่ยแล้วก็ไอ้ส่วนที่มันเป็นจิตใจที่เป็นความรู้สึกอารมณ์ที่มันเกิดทำได้เปลี่ยนแปลงได้ก็เหมือนกับเสียงลูกตาที่ก。 ำลังพูดเนี่ยแล้วไปพัดลมที่กำลังพูดเกิดการเปลี่ยนแปลงกับใจ。 ถ้าท่านเห็นในร่างกายจิตใจ。 หรือตัวเราเนี่ย。 มันเหมือนกับร่างกายเปลี่ยรนเหมือนโครงสร้างปกตินี้อวัยวะเหมือนของทุกอย่างในกุฏินี้จิตใจที่มีความรู้สึกและอารมณ์ได้เหมือนกับเสียงที่เราคุยกันนี่แล้วก็ไปพัดลมที่กำลังพนี้。 ทุกอย่างในใจเป็นกลางอยู่ตลอดเวลา。 รับรู้ร่างกายจิตใจของเราด้วยใจที่เป็นกลางตลอดเวลาท่านจะพ้นจากทุกทั้งปวง。 มีความทุกขอะไรเลยความทุกข์อยู่ตรงนี้。 ที่ท่านกล่าวว่าผู้ใดทำใจให้ถึงความเป็นกลางได้ผู้นั้นจะพ้นจากทุกข์วงทั้งท่านกล่าวไว้ก็ตรงนีเนี่ย。 รับรู้ร่างกายจิตใจใหญ่。 ยังเป็นธรรมชาติปกติคือไม่มีกเลสปัญหาเข้าไปฝรับรู้ยังไม่มีกเลสปัญหาคนก็เรียกว่ารับรู้ด้วยใจเป็นกลางก็รับรู้ด้วยใจเ，ป。 ็นการไม่。 หลายคนไปแปลว่ารับรู้อยากไปอุเบกขาหรือรับรู้ด้วยใจเป็นกลางคืนไม่ทำให้ใจมัน。 เป็นกลางๆไว้พยายามให้ปรแต่งใจให้เป็นต่างางๆไว้พยายามแต่งใจให้มันนิ่งๆไว้พยายามไปปรแต่งให้ใจมันว่างๆไม่ให้ไปยึดอะไร。 ผิดนั้นยึดถือแต่เขาเข้าใจว่าอย่างนั้นไม่ยึดถือ。 ยึถืออะไรก็คือไปยึดถือความนิ่งๆความวๆยึดถือความเป็นกลางไว้เป็นกลางก็แตให้เป็นกลางไว้ก็ไม่ไปตรงไหนก็อยากไปล็อกหรือไม่ให้ทางไหนหรือว่าพยายามไปทำใจตัวเองให้ว่างให้นิ่งให้เฉยๆ。 วันนี้เข้าไปยึดนิ่งว่างๆเฉยๆไปยึดความเป็นกลางมา。 ตาพยายามเลยพยายามเปรียบเทียบให้ฟังว่า。 จากความเป็นจริงๆเนี่ย。 ร่างกายเราเนี่ยเปรียบเหมือนอาคารกุฏิหลังนี้。 หรือกุฏิอาคารกุฏิหลังนี้เปรียบเหมือนร่างกายคือโครงสร้างของร่างกายของทุกอย่างในกุฏินี้เหมือนอวัยวะทุกส่วนในร่างกาย。 ไอส่วนอาการทางกายอาการทางใจความรู้สึกคิดอารมณ์ทุกอย่างเหมือนกับเสียงที่เราพูดคุยกันเนี่ยอยู่เนี่ยแล้วก็มีใบพัดลมเสียงพัดลมหมุนใบพัดลมหมุนเสียงพัดลมเนี่ยเสียงเสียงที่ดัง。 แต่ท่านก็รับรู้ในกุฏิเนี่ยโดยที่ท่านไม่มีกเลสปัญหาอะไร。 ทุกอย่างในกุฏินี้ถ้าไม่มีปัญหาที่จะอยากจะเอาเข้ามาหาตัว。 และท่านก็ไม่มีความรังเกียจที่เราใสอยากที่จะผกับจากสิ่งทุกอย่างที่ฏินี้ให้มันออกไปจากตัวหรือเราทนไม่ได้เราจะต้องออกจากกุฏินี้ไปเราทนสภาพอยู่เห็นไม่ได้สภาพฟังไม่ได้เราต้องออกจากฏิน。 ี้ไป。 คือถ้าเราไม่พอใจมันมีสองกรณีคือเราต้องกลับจัดสิ่งที่ไม่พอใจหากำจัดมันให้หมดไปให้มันหายไปมันดับไปกับอีกกรณีหนึ่งเราก็จัดไปไม่ได้เราเอาตัวเราเนี่ยหนีไป。 แกล้งไปทำมือนู่นเหมือนนี่เหมือนนั่น。 ที่เราบอกว่าทำเมินไปเมินมาไม่ยอมรับรู้สิ่งที่เกิดขึ้นในใจอันนั้นคือเรารังเกียจ。 เกียด。 เราไม่รับรู้มันอย่างเป็นธรรมชาติปกติที่ไม่มีปรารถนาที่จะดูดอะไรก็มาหาตัวเองและไม่ไม่ไปผักทั้งไม่ดูดทั้งไม่ผัก。 โดยที่ไม่ได้ไปปรุงแต่งจิตว่าเดินเข้ามาในกุฏิแล้วรีบปรแต่งจิทำใจเฉยๆไว้เดี๋ยวจะไปอยากอะไรได้เลยเข้า。 จะไปสายอะไรเข้าก็ไม่เคยมีใครเดินมาเดินเข้ากุฏิแล้วก็ลุยๆแล้วก็ออกไปฟังเสร็จก็ออกไปเดินกันเข้ามาแล้วก็ออกไปคนนี้เข้าคนนี้ออกไม่มีใครเดินเข้ามาต้องรีบพยายามปรุงแต่งใจไว้บอกว่าเดี๋ยวจะไปอยากได้เลยในกุฏินี้เข้าหรือว่าเดี๋ยวจะไปพักใสรังเกียจอะไรในกุฏ。 ินี้เข้าต้องพยายามทำใจก่อนแต่งใจให้มันนิ่งให้มันเฉยให้มันว่างให้มันสงบไหมไม่เคยมี。 แต่ทุกคนมาเลใจที่เป็นกลาง。 คืออะไรใจที่เป็นกลางคือไม่มีความได้อะไรดีไม่มีปัญหาอะไรในกุฏินี้และก็มีความรังเกียจที่จะที่ลใสหรือทนไม่ได้จะต้องหนีหนีออกไปไม่มีที่ไม่มี2อย่างนี้คือไม่ถูกดูดกับไม่ถูกใจของเราเนี่ยนั่นแหละเรียกว่าเป็นกลางไม่ใช่ว่าเราไปทำใจให้มันยิ่งนี่ให้มันต้องว่างให้มันเป็นกลางๆอันนี้มันเรียกปรุงแต่งเรียกว่ายึ。 ดถือหรือว่าไม่ยึดถือมันยึดถือปรุงแต่งยึดถือใจมันยิ่งๆให้ใจมันว่างเขาบอกไม่ยึดถือแต่มันพยายามไม่ไม่ยึด，ถ，ื，อ，ข，้าง，น，อ，ก，แ，ต่ยึดถือใจ，ข，อ。 งเจ้าของ。 ไปทำให้ใจของเจ้าของมันนิ่งว่างๆอยู่แต่พยายามให้ใจเจ้าของเนี่ยไม่ไปยึดถือสิ่งใดภายนอกแต่มายึดถือใจ，ข，อ，ง，เ，จ，้，า，ข，อ，งแ，ต，่，ม，ันนิ่งๆว่，า，ง。 ๆเฉยๆเวย。 เขาเลยพ้นทุกข์ไม่ได้ไม่เข้าใจไหมเนี่ยบเทียบมันชคือความเป็นกลางรับรู้ด้วยความเป็นกลางเนี่ยคือมันเป็นกลางโดยธรรมชาติต้องการพูดแค่นีคือมันเป็นความรับรู้ที่เป็นกลางโดยธรรมชาติ。 ไม่ใช่ว่าเราไปปรุงแต่งของใจของเราให้พยายามทำให้เป็นกลางให้มันนิ่งๆให้มันเฉยๆให้มันสงบให้มันว่างๆอันนี้มันไม่เป็นกลาง。 รับรู้ด้วยความเป็นกลางผู้ใดรับรู้ทุกอย่างด้วยความเป็นกลางพูดนั้นจะพ้นจากทุกตั้งตัว。 คือคำสอนของพระพุทธเจ้ามามติปทาไม่สุดตรงไปในความรักและสายที่เป็นความชัง。 ไม่เกิดกเลสปัญหาดิ้นรนไปในฝ่ายที่เป็นความรักและความชัง。 ถ้าเราไม่เพลินใจ。 จิตใจยินดีมีความปรารถนาในสิ่งใดที่เป็นความรักแมแม้แต่ปรารถนาความสุข。 ความทุกข์มันก็จะไม่มี。 เพราะอะไรถ้าเรายังปรารถนาสิ่งใดความไม่สมปรารถนามันก็ยังมีอยู่ในใจตลอดเวลามันก็เลยเป็นความทุกข์。