顶礼尊敬的龙达大师和诸位古巴阿姜，并向大家致敬。请允许我分享一些早晨的佛法。实际上，一开始我对佛法就很有兴趣，就像我们喜欢学习某些科目一样，每个人都有自己感兴趣的。而佛陀的教导，对我来说，就是非常感兴趣的。 所以，第一次接触佛法，还是中学的时候，一个学期里，有朋友邀请我去วัดปากน้ำ（巴南寺）。我们就去那里打坐，当时用的是玻璃球，他们让我们闭上眼睛，观想玻璃球。但是我闭上眼睛看不到玻璃球，我就凭着想象来猜测。然后就进入了禅定，可以一坐几个小时都不知道。那是我的第一次。 后来参加工作后，就像普通人一样，过着世俗的生活。只不过我对佛法依然有兴趣，所以会去参加一些禅修课程。以前禅修课程不像现在这么多，那时候只有寺庙会开设，大概一年一次。说实话，那时我还不能真正理解什么，但是经历了很多禅修的状态，感觉就像一点一点地积累。直到后来，随着人生阅历的增加，我慢慢地看到，世俗不是快乐，世俗不是快乐。 我们曾经以为，如果我们在世俗上拥有一切，我们就会快乐，但事实并非如此。在那之后，我的内心，原本从未想过自己要修行到证悟什么，但是当它慢慢地看到真相，它开始想要脱离这个世俗的世界。如果要问我是如何开始的，无论我去哪里修行，他们都会教导我正念和禅定。 但是，在开始的时候，由于“我”的存在，这个“我”，从我小时候到现在，都是同一个“我”。因此，一开始试图培养正念，做任何事情都保持正念，觉知身心，就必须要用这个“我”来做。只是用这个“我”来观察，但是不要用力，不要过于刻意。太用力的意图，也是一种“我”。 所以，曾经有个朋友问我（如何用正念），我就会告诉他，用放松的心。放松的心，人们常常不知道那是什么样的状态。我就会说，不要用那种月薪两三万的心态去观察，要用做业余工作的心态。业余工作就像做完了就完了，没做完也没关系，不会有负担。要用那种做业余工作的心态。 就是用那样一颗还有“我”的心，来观察。要做什么就去观察，有时候会开始观察，“咦？为什么我这样做？因为我这样想，所以就这么做了。”慢慢地觉知身心，觉知身体，走路、抓握等等，觉知身体的动作。然后就会看到内在的声音，有时能及时知道，有时不能，能观察到多少就观察多少。 然后也知道有时候会有情绪，会有什么情绪？一会儿感到生气，一会儿感到心烦，一会儿又感到高兴。就这样看着。就这样一直看着，直到有一天，发生了一件事。一开始是出于想用“我”去修行的意愿，但是后来，如果持续不断地真正修行，就会发现，很快就会产生一种自然的觉知。我们就会知道，过去我们认为的那种修行，还不是真正的正念，真正的正念是自己发生的。 我经历的真正的正念的发生，是有一次，我的眼睛看到一只苍蝇正要飞去叮食物。因为我一直在修行正念，依靠着这个“我”。我没有想任何事情，只是想要阻止苍蝇叮我的食物，我的脚踩出去，我的脸就撞到了地上。那一刻，我意识到了发生了什么。那是自然发生的，我不需要刻意去觉知。 当正念自然地发生后，我感觉到的其中一件事就是，比以前轻松很多。一开始培养正念，感觉很累，因为是用“我”在做。但是后来，正念开始自然发生，真正的正念就会感到轻松自在。所以，当我们拥有真正的正念后，修行就变得很容易。之所以容易，是因为不再感到疲惫和沉重。任何自然而真实的事物，都是可以拥有的，但是需要练习才能让它发生。在那之后，就不再需要用力，或者即使需要用力，也只需要一点点，不需要太多。 因此，在日常生活中培养正念，变成了一件没有负担的事情，因为它轻松、自在，更加自然。从醒来到入睡，都觉知身心，变成了一件容易的事情，并且与日常生活融为一体。还在工作，还在做事情，只是知道发生了什么，知道多少是多少。如果走神了怎么办？走神了就走神了，也没什么损失。走神了就用来学习，“原来走神是这样的，觉知是那样的。” 然后，当正念持续下去，发生的事情是，自动地产生禅定。那种由刻意去做而产生的禅定，就像必须坐着才能进入禅定，它不再是那样了。它变成了一种在日常生活中自然存在的禅定，而这种禅定与刻意产生的禅定不同。它是一种心坚定不移的禅定，而不是一种平静的禅定。 过去，我一坐下来，闭上眼睛，心就会平静下来，深入下去，心会沉浸在平静之中。但是后来，我发现，产生的禅定不再像以前那样平静，而是一种心坚定不移的禅定。这意味着，它不会沉浸在单一的感受中，而是会觉知一切。过去，当觉知到某些事物时，心会动摇，听到声音就追随声音，看到朋友的表情就追随朋友的表情，眼睛看到什么就流向那里，又流回来。但是这些现象都消失了。 心坚定不移的禅定，变成了一种在不移动的状态下也能知道一切的状态。在这种状态下，眼睛可以看到，耳朵可以听到，鼻子可以闻到，舌头可以尝到，身体可以感觉到，念头依然存在，但只是去觉知。事情就是这样。因此，我们修行的佛法，无处不在，存在于日常生活中，只是看你是否能看到。 而从心坚定不移的禅定中产生的，是能够知道所有的感受，但是却不感到焦虑。这意味着，它不会参与其中。因此，当有一天，它变成了一种知道而不相信的状态，那些被知道的事物，就自然而然地变成了被知道的事物。那个知道的主体，在不移动的状态下，也自然而然地没有了“我”。它变成了两种自然的状态，一种是能够知道的，一种是被知道的，被知道的就会显现出来，被知道。 然后，在日常生活中看到的一件事是，一切都是无常的，无我展现在那里，不需要思考。但是，就我个人而言，我更容易看到无我。每个人看到无我的方式都不一样。我容易看到的无我，是当我们快要伸手去拿东西时，如果那时有正念，有时，我们会看到手正在伸出去，但我们并没有刻意去伸，它自己伸出去了，我们不知道它是什么时候开始伸出去的，我们只在它快要碰到东西的时候才知道。 或者，在走路的时候，有时我们走神去想事情，但是腿还在走。这些事物，它们自己运作，它们自己运作得越来越多，我们就会一直看到这些，或多或少，时断时续。但是无论什么时候看到，都是在那一刻看到的，不需要去想，“这是无常，这是无我。”它不是通过思考产生的，而是直接看到的。 我们不知道当看到这些时，我们会变成什么样。但是，我们会意识到，当有强烈的事情发生时，原本会感到痛苦的心，不再痛苦，或者痛苦减轻了。如果是以前，遇到这样的事情肯定会崩溃，“为什么会这样？”对于“我”这个概念，我们总是事后才知道，原来事情是这样的。 因此，我开始感觉到，实际上，这与环境无关，环境是什么样的并不重要，重要的是我们的心是否去与环境较劲。因此，如果心总是喜欢与环境较劲，它就会紧抱着痛苦。那么，是什么让心无法紧抱着痛苦，是什么让它不去制造痛苦？就是正念。平时正念会守护着心。 我以前读到这些时并不理解，正念守护着心，我不明白。但是当我真正体验到的时候，我才明白。举个例子，有一次我去一个度假村修行，早餐是自助餐，非常好，而且我喜欢喝咖啡。从度假村望出去，景色非常美丽。当我要喝咖啡的时候，感觉好像幸福就要绽放了。 但是，幸福没有绽放。我意识到，是正念控制了一切。我曾经听过，“心是主人，但也可以变轻。”现在，心已经不是主人了，有另一个比心更重要的东西，那个东西就是正念。正念控制了一切。因此，过去那些各种各样的情绪，当正念开始运作的时候，情绪就没有了。剩下的只有感受，有感受，但没有情绪。它逐渐地改变，直到后来，当我听到龙达大师讲法的时候，我才明白，过去那个四处奔跑的心，它是一种心的状态，它是一种通过“识蕴”来觉知的状态。但是当正念生起，那个四处奔跑的心，它回到基地，那种觉知就变成通过“法”来觉知。通过“法”来觉知，是一种空性的状态。 因此，在那里面，已经没有“我”的存在，只能觉知。因此，它就自然而然地变成了通过“法”来觉知。我曾经观察过，通过心来觉知和通过成为“法”的心来觉知，有什么不同。它们是不同的。因为以前，当觉知什么的时候，只能一次觉知一个，一次一个地发生。比如，先是听到声音，然后听到声音消失，然后眼睛看到形状，然后形状消失，它就这样交替着，一次一个。曾经看到过，右眼看到的消失了，然后左眼看到的消失了。通过“识蕴”的觉知，那个所谓的“知道的主体”，只能一次觉知一个。 当它是通过“识蕴”来觉知时，它会与被觉知的事物同时发生。但是后来，当它变成通过“法”来觉知时，那种觉知就不再是每次只觉知一个了。那种觉知没有移动，它是一种从空性中产生的觉知。那种觉知，是整体性的觉知，不再是一次一个。那种觉知没有生，也没有灭。 但是有一点需要注意，当它是那种觉知的时候，那种觉知一直都在，没有生灭，那个时候，正念没有缺失。正念安住在心，觉知在心，看到在心，安放在心。实际上，“法”一直都存在，但是当正念缺失的时候，就与那种觉知失之交臂了。但并不是说，“法”消失了，而是因为正念没有安住在心，所以错过了那种觉知。 但是，并不是说，因为正念缺失了，“法”就消失了，而当正念生起，“法”就出现了。实际上，“法”一直都存在，只是正念，如果正念没有缺失，“法”就一直存在，履行着它的职责。然后呢？如果心不再四处奔跑，那个在空性中觉知的“法”，就会让分离“我”和环境的身体的界限，也消失。 没有了身体的界限，闭上眼睛也看不到身体的界限，只有空性。因此，就会知道，一切都是自动发生的。内心那个有“我”的图像，也不会再出现。这些都是自然发生的，并不是通过刻意去做而产生的空性。我也曾经观察过，通过禅定产生的空性和通过智慧产生的空性有什么不同。 我们曾经通过禅定达到过空性，因为我们曾经打坐，进入禅定，身体消失了，只有一个突出的“知道的主体”，身体都消失了。凭借禅定的力量，任何事物都无法触及到心。但是后来，当心达到空性的时候，就不同了。不同在哪里呢？当通过禅定的力量达到空性的时候，无论走到哪里，都感觉好像带着一个玻璃罩，我和环境是分离的，环境无法进入。那种空性是通过禅定产生的。 但是现在，当我去看现在的空性是什么样的，我发现，没有了我和环境的分离，它们在一起，但是它是空性的。这些都是逐渐看到、逐渐学习到的。而显现出来的是，过去那个紧抓不放的心，那个导致痛苦的根源，它自己放下了。痛苦就越来越少，越来越少。直到有一天，我才真正意识到，那是我乳房疼痛的时候。 我半夜因为疼痛而醒来，我先去观察。因为我学过药学，并且知道，以我的年龄，这种症状很可能是癌症。当我想到这些的时候，我并没有感到痛苦。就像人们说的那样，我只是去做了检查。当我去做检查的时候，医生说情况不太好，但是需要做活检。当医生告诉我，“你得了恶性肿瘤”的时候，感觉就像医生在跟别人说话一样。感觉就像医生在跟别人说话，但实际上，医生是在跟我说话。 直到有一天，我做了手术，做了化疗，放疗，然后我发现，有乳房和没有乳房，心感觉都是一样的。我平时走路很多，来来回回，来来回回，在家里也是，我一直都是在走路的状态下。我过去一直这样生活，但是当我走来走去的时候，就会有一个答案出现：如果在感觉上没有乳房，就不会觉得自己失去了乳房。因为心从来没有觉得它有乳房，所以当它没有的时候，就不会觉得它没有了。 如果内心觉得拥有什么，当失去它的时候，就会产生感觉。但是，如果内心不觉得拥有什么，那么无论它存在还是消失，都不会对心产生影响。因此，我明白了，佛陀的教法，确实能带领我们脱离痛苦。这是可以验证的，它是自然发生的。内在的自然过程，它是自己发生的。 这就像龙达大师经常说的，最不可思议的事情就是这个，就是痛苦存在于身体，但心不会痛苦。即使现在，仍然有痛苦，但是没有那么多。至少，我已经知道了原因，知道了还有不足的地方。因此，心就变成了一刹那一刹那地脱离痛苦，直到某个程度，而仍然还有一些痛苦，是因为，实际上，只有当正念、禅定和智慧，它们共同运作，足够强大时，“法”才不会被无明覆盖。 这些都是通过在修行过程中积累经验而产生的。有一天，我脱掉鞋子，跟随一位比丘尼去托钵化缘。那天下了雨，路面是湿的，但是雨很小，没有人打伞，比丘尼也没有打伞，我推着东西，推着车子，也没有打伞。当我走的时候，路上会有一些小动物，或者什么东西在玩耍。当眼睛看到的时候，那个“我”的特性正要产生，它有一种像包裹一样的特性，好像它正要包裹起来。 然后，突然，有一个声音，不知道从哪里来的。所以说，一切都是自然发生的。一切都消融了，我什么都没有做，我不知道如何停止，也不知道如何消融。然后，我就继续走。我意识到，那种“我”的特性，有一种像包裹一样的特性。这些都是自然发生的。无论什么时候，只要“我”产生了，痛苦就会产生。 但是，当“我”没有产生的时候，就是正念、禅定和智慧，正念、禅定和智慧也是它们自然运作的状态。在整个过程中，都没有“我”的存在。但是，我们还有没有“我”呢？有，当正念缺失的时候。因此，仍然还有痛苦，否则就已经解脱了。但是，现在我要感谢龙达大师的慈悲。 当我去顶礼龙达大师的时候，内在已经是空性的了。龙达大师说，“安住于觉知，但是不要执着于空性。”每次当古巴阿姜慈悲地教导的时候，我所做的就是：第一，我会去观察，是否看到了古巴阿姜所指出的。如果没有看到，我就会把这些带回去观察。因为过去，古巴阿姜所看到的，总是正确的，只是我是否能看到是另一回事。 但是那天，龙达大师说，“不要执着于空性。”但是当我回到家的时候，我清楚地看到了，我清楚地看到了执着。为什么呢？因为它一直在想，“空性的心是最棒的”，“空性的心是最棒的”，任何事物都无法触及到它，让它变得不空性。它立刻就断掉了。“空性的心是最棒的”，这就是执着。 然后，我明白了该怎么做，就放下。实际上，当它真正意识到的时候，它就会自己放下。当它执着的时候，实际上，它之所以执着，是因为它没有看到。如果真正看到了，它就会自己放下，不需要去刻意地放下。如果真正看到了，它就会自己放下。所以，从那以后，无论它是否空性，都随它去吧。 后来，它还是空性的。但是发生的事情是，我感到很轻松。因为当我认为“空性的心是最棒的”的时候，它是一种内心的负担。但是那个时候，我不知道，我带着这个负担已经一年了。在那之后，我去顶礼龙达大师，龙达大师说，“放下愿望。”我的内心从来没有想过要成为什么，从来没有想过要成为须陀洹，从来没有这种感觉。 有一件事是肯定的，我一直执着着，那就是，希望不再出生。因为我已经看到了，出生是痛苦的。龙达大师说，放下这个愿望。真的，我发现，我已经这样希望了很久了。那些执着，并不是只有一个，而是有很多。哪一个先看到，哪一个就先结束。因此，执着是什么？心愚蠢地去执着。 希望不再出生，它不会按照我们的愿望来实现。它是否出生，当因缘结束的时候，它就会自己停止出生，为什么要许愿呢？这是愚蠢的，这是愚蠢的，这是一个愿望。古巴阿姜指出来，我看到了，就放下了。其他的，多少是多少，安住于当下。直到现在，最后还有，熄灭无明，熄灭烦恼。熄灭无明，熄灭烦恼。 过去，我已经知道烦恼没有实体。烦恼没有实体，烦恼是生灭的。它以声音的形式出现，声音，是烦恼的声音，声音，是智慧的声音。去观察，去观察，它会区分开来，烦恼的声音，会带来痛苦，智慧的声音，会带来解脱。烦恼的声音，很容易观察，但是后来，那个烦恼，就像耳语一样，非常微妙，它就是我们自己，一直在跟自己说话。 以前看不到，后来看到的越来越多了。因为看到的越来越多，它还是会疑惑，还会疑惑，就像要下去战斗一样，好像要及时知道它，要及时知道它。过去那种让一切顺其自然的平衡，被打破了。我觉察到了，实际上，那个时候，就是走神了，跟它走神了，跟它对抗了。直到龙达大师说，Mui, 自然只有两种，一种是造作的自然，那就是五蕴和所有外在的一切。 因此，造作的自然，它自己造作。如果我们不是造作的那一方，那么就是不造作的那一方，就是“离行”。“行”可以运作，但是它知道，它知道，但是它不做任何事情，它知道，但是不干预。直到那天，龙达大师慈悲地解释给我听，我不知道，但是我知道，有一些东西进入了内心。那个曾经想要与烦恼和无明对抗的心，放松了。 然后，突然，它自己说出来了，“去把烦恼和无明放在心里干什么？傻瓜，去把无明和贪欲放在心里，一直在与无明和贪欲对抗，为什么不放过自己？”一切都让它自然发生，它就回到了轻松的状态。它就变成了一刹那一刹那的状态。然后，我跟龙达大师汇报说，“安住于觉知，安住于成为‘法’的心，它就那样安住着。 当有任何事物通过眼睛、耳朵、鼻子、舌头、身体接触到的时候，我仍然知道，但是没有那么多，它只是五蕴的运作。如果没有人参与其中，它就不会很长。但是，当刻意去思考，或者刻意去计划，或者刻意去回向功德，或者刻意去发愿的时候，那个时候，就是用心。 “我”就变成了心。龙达大师说，没关系，因为那个时候，没有缺失正念。因此，我就安住于作为“法”的觉知，但是当需要用的时候，就用心。只是那个时候，有正念，所以就不会紧抱着痛苦去责怪任何人。 在开始修行的时候，我没有古巴阿姜，还是个参加课程的孩子，有一个朋友告诉我，“Mui，去看看十波罗蜜。”那个时候，我还不知道十波罗蜜，就去看了。十波罗蜜是：布施、持戒、出离、智慧、精进、忍辱、真实、决意、慈心、舍心。我把这十项都看了一遍，哪一项还不错，哪一项比较弱。 那个时候，我不知道，我真的不知道该怎么做，但是我知道，如果这十项，十波罗蜜，哪一项比较弱，我就会去练习，哪一项还不错，就去加强。但是，经过了很久，我才感谢过去的那一天，就像在没有了解很多的情况下，培养了十波罗蜜。但是，今天，它是过去的结果。因为实际上，心的品质，要能够接受佛法，它必须具备一定的品质。 佛法才能流入到内心深处。我才明白，布施波罗蜜，当我们具备了布施波罗蜜，就是过去已经练习过的，就可以做任何事情而不期望回报，它是一种给予的心。当内心是给予的心的时候，当来修行的时候，就不会去追求境界。如果内心总是想要得到什么，当它做任何事情的时候，投资了什么，就会想要得到什么。 所以，我开始明白，我所做的，是去修行，但是不求任何东西。有什么显现出来，就去觉知，走神了，并不是没有，也是有的，只是去及时知道。忍辱。如果以前从来没有练习过忍辱，就会觉得很累，一点点不舒服，一点点疼痛，就不想做了。它不忍耐，因为它从来没有忍耐过。 因此，这些，或者精进，有些人无法持续地做任何事情，并不是他们自己的错，而是他们从来没有练习过。因此，就呈现出这样的状态，无法持续地做任何事情。任何需要持续不断地做的事情，他们都做不到，因为他们从来没有练习过精进。等不及，做了就想要结果，做了就想要结果。 或者，甚至是慈心。就我个人而言，我意识到，慈心波罗蜜，是一个能够让心快速提升的因素。我以前不知道。但是，只是因为我的生活中发生了一件事。有一个人，可以给我带来很大的损失。但是有一天，当我走进佛堂，我说，“这件事，我会原谅。无论多么痛苦，无论发生什么，就好像损失了很多。这件事，我会原谅。希望这次的忍耐，成为忍辱波罗蜜，所做的一切，都供养佛、法、僧。” 内心没有愤怒，没有怨恨他。从那以后，发生的事情是，无论谁对我做了什么，内心会问，有没有一点点不舒服？然后，如果更严重的事情，我就已经放下了。这些，十波罗蜜，它们塑造了心，让心具备品质，成为一个能够接受佛法的容器。 ----- 翻译以下佛法讲座为中文，要求：完整翻译，不遗漏内容；不要包含泰语，全部翻译为中文；原文一行行字幕的格式，请根据意思，整合输出成整段文章的形式，且保持语言通顺！ 原文如下： ---------------- นมัสการองค์หลวงตาและองครูบาเจโมทนาแกทุกท่านด้วยนะคะขอโอกาสค่ะแบ่งปันธรรมะยามเช้านะคะเริ่มต้นเนี่ยจริงๆคือสนใจมีความสนใจมันเหมือนเราชอบเรียนวิชาบางวิชาอย่างนี้ซึ่งแต่ละคนจะมีอยู่ส่วนวิชาพระพุทธเจ้านะมันก็เป็นอะไรที่。 สนใจ。 เพราะฉะนั้นครั้งแรกเนี่ย。 ตอนตอนยังเรียนอยู่มัธยมมันเทอม。 ก็เพื่อนมาชวนไปวัดปากน้ำ。 ก็ไปนั่งสมาธิอันนั้นเป็นลูกแก้ว。 เขาให้เป็นลูกแก้วและหลับตาเห็นลูกแก้ว。 แต่ตัวเองหลับตาไม่ได้เห็นลูกแก้วแต่ใช้จิเลือกตาม。 แล้วก็เข้าสมาธิวุฒินั่งได้เป็นจนไม่รู้กี่ชั่วโมงไป。 อันนั้นคือครั้งแรก。 จนกระทั่งชีวิตทำงานเนี่ยก็เหมือนคนทั่วไปก็คือเราก็ใช้ชีวิตแบบโลกๆแต่เพียงแต่ว่ามีความสนใจก็ไปเข้าคอร์สปฏิบัติธรรมซึ่งเมื่อก่อนไม่ได้มีมากมายก็จะมีวัดเพราะว่าพูดอะไรอย่างนี้ค่ะก็ปีนึงครั้งห。 นึ่ง。 จริงๆนะต้องบอกว่าเรายังไม่สามารถเข้าใจอะไรได้แต่ว่ามีสภาวะทำหลายอย่างที่เกิดขึ้นแล้วมันเหมือนค่อยๆสั่งสมจนตอนหลังมาเนี่ยค่อยๆเหมือนกับเพราะผ่านชีวิตมากขึ้นมากขึ้นสิ่งที่เกิดขึ้นก็คือเราค่อยๆเห็นว่าโลกไม่ใช่ความสุขโลกไม่ใช่ควา。 มสุข。 เราเคยคิดว่าถ้าเรามีทุกอย่างทางโลกน่ะแล้วเราจะมีความสุขแต่จริงๆไม่ใช่หลังจากนั้นมาเนี่ยใจที่ไม่เคยคิดว่าตัวเองจะต้องปฏิบัติจนเข้าถึงทำหรืออะไรเนี่ยแต่เมื่อมันค่อยๆเห็นไปเรื่อยๆนะมันเริ่มต้องการที่จะพ้นโลกของมันเองอันนี้ถามว่าเราเริ่มต้นที่。 ย。 ังไง。 ก็ไม่ว่าไปฝึกที่ไหนอ่ะสิ่งหนึ่งที่เขาสอนก็คือสติกับสมาธิ。 แต่เมื่อเริ่มต้นน่ะ。 การเจริญสติของเราเนี่ยความที่ว่ามันมีตัว。 มันมีตัวนี้ตัวเรา。 ตัวเราตั้งแต่เด็กจนตอนนี้คือตัวเราตัวเดียวกัน。 เพราะฉะนั้นหน้าเริ่มต้นที่จะพยายามมีสติทำอะไรให้มีสติรู้เนื้อรู้ตัวน่ะมันก็ต้องใช้็คตัวเรานี่แหละเพียงแต่ว่าเอาตัวตัวนี้คอยสังเกตแต่ตัวนี้อย่าแรงอย่าตั้งใจแรงมากตั้งใจเบาๆความตั้งใจและคือตัวเพราะฉะนั้นเคยมีน้องเป็นค。 นถาม。 ก็วจะบอกว่า。 ใช้ใจที่สบายๆ。 ใจที่สบายๆนะคนก็มักจะนึกไม่ได้อีกเป็นยังไงนะใจที่สบายๆก็บอกว่าอย่าเอาใจที่เหมือนกินเงินเดือนสองสามแสนเอาใจแบบนั้นมาใช้สังเกตแต่ให้ใช้ใจที่เหมือนทำงานอดิเรกงานอดิเรกมันเหมือนทำเสร็จก็เสร็จทำไม่เสร็จก็ไม่เป็นไม่เดือดร้อเอาใจแบบนั้นใจที่ทำงานอดิเรก。 นั่นแหละใจสบายสๆ。 แล้วเอาใจแบบนั้นอ่ะที่ยังมีตัวนั่นแหละ。 เอามาคอยสังเกต。 จะทำอะไรก็คอยสังเกต。 บางทีก็จะดับสังเกตว่าเอ๊ะทำไมเราทำแบบนี้。 ามันคิดแบบนี้มันก็เลยทำแบบนี้。 ค่อยรู้เนื้อรู้ตัวรู้อะไรรู้ร่างกาย。 จะเดินจะจะจับจะอะไรน่ารู้การเคลื่อนไหวของร่างกาย。 แล้วมันก็จะมาเห็นเสียงที่พูดอยู่ข้างใน。 ก็มารู้ทันมั่งไม่ทันมั่งสังเกตได้แค่ไหนเอาแค่นั้น。 แล้วก็รู้ว่าบางทีมีอารมณ์。 มีอารมณ์อะไรบ้าง。 เดี๋ยวก็รู้สึกโกรธเดี๋ยวก็ใจ。 เดี๋ยวก็ดีใจ。 เห็นอย่างนี้。 มันเห็นไปเรื่อยๆจนวันนึงเนี่ย。 สิ่งที่เกิดขึ้นเนี่ย。 ครั้งแรกที่เกิดจากความตั้งใจเอาตัวเรานั่นแหละไปปฏิบัติแต่ปรากฏวามันเริ่มผ่านไปใช้เวลาไม่นานหรอกค่ะถ้าเราต่อเนื่องจริงๆมันเริ่มเกิดเองเป็นธรรมชาติเราก็จะรู้เลยว่าที่ผ่านมาคิดว่าฝึกสอันนั้นยังไม่ใช่สติตัวจริงตัวจริงเขาเกิดของเข。 าเอง。 เหตุการณ์ที่เกิดสติตัวจริงๆก็คือตาน่ะเห็นแมวันแมงวันกำลังจะบินไปเกาะอาหารความที่ว่าเราเจริญฝึกเจริญสติอาศัยในตั，ว。 เราเนี่ย。 ไม่ได้คิดอะไรเลยคือเราจะไปตัดแมงวันไม่ให้มันเกาะฉันที่เท้าเก้าปุ๊บหน้ากระทบพื้นปุ๊บหน้ามันระลึกขึ้นมาได้อันนั้นเราก็มันเกิดเองเราไม่ต้องไปตั้งใจคอยรู้คอยดูพอหลังจากสติเกิดเองเป็นธรรมชาติสิ่งที่รู้สึกอันนึงก็คือมันเบากว่าเดิมเยอ。 ะเลย。 การเจริญสติแรกๆนะมันเหมือนเหนื่อย。 ใช้ตัวเรา。 แต่พอต่อไปเริ่มเป็นธรรมชาติเนี่ย。 ปกติตัวจริงเขาจะเบาสบาย。 เพราะฉะนั้นเนี่ยการทําความเพียรเมื่อได้สติตัวจริงแล้วเนี่ย。 ง่ายมาก。 ที่มันง่ายเพราะว่าอะไรเพราะมันไม่เหนื่อยแล้วมันไม่หนัก。 อะไรก็ตามที่มันเป็นธรรมชาติมันเป็นของจริงที่มันสามารถมีได้แต่ต้องฝึกให้มันเกิดเนี่ยหลังจากนั้นน่ะมันไม่ได้ต้องใช้ค，ว。 ามพยายาม。 หรือถ้ายังมีความพยายามก็พยายามนิดๆหน่อยๆไม่ต้องเยอะเพราะฉะนั้นการเจริญสติในชีวิตประจำวันน่ะเริ่มกลายเป็นสิ่งที่ไม่ใช่เป็นภาระเพราะมันเบามันสบายมันเป็นธรรมชาติมากขึ้นเนี่ยการเจริญสติรู้เนื้อรู้ตัวตั้งแต่ตื่นจนหลับเนี่ยใจเป็นงานง่ายๆและกลมกลืนไปกั。 บการใช้ชีวิตประจำวัน。 ยังทำงานอยู่ยังทำอะไรก็รู้แต่รู้ได้แค่ไหนแค่นั้นถามว่าเอาแล้วตอนหลงเป็นไงเขาหลงก็หลงไปก็ไม่ได้เสียหายอะไรหลงก็เอาไว้เรียนรู้ว่าหลงมันเป็นแบบนี้รู้มันเป็นแบบนี้แล้วพอสติที่ต่อเนื่องๆปุกสิ่งที่เกิดขึ้。 นน่ะ。 คือ。 เกิดสมาธิโดยอัตโนมัติ。 สมาธิที่เกิดจากเคยตั้งใจทำน่ะ。 มันเหมือนต้องนั่งทำสมาธิมันกลับไม่ใช่。 มันจะไม่ใช่มันกลายเป็นสมาธิธรรมชาติที่ตรงอยู่ในชีวิตประจำวันแล้วสมาธิตัวนี้ไม่เหมือนสมาธิแบบที่ตั้งใจทำมันเป็นสมาธิจิตั้งมั่นไม่ใช่สมาธิสงบ。 สมัยก่อนเนี่ยเวลานั่งปุ๊บหลับตาเนี่ยจิตสงบดิ่งลึกจิรวมลงไปได้สงบมากแต่พอไปไปมาๆขึ้นนะสมาธิที่เกิดขึ้นไม่ใช่สมาธิสงบเหมือนเดิมแต่มันเป็นสมาธิจุดตั้งมั่นหมายความวามันไม่ได้ดิ่งรู้อยู่อารมณ์เ。 ดียว。 รับรู้ทุกอย่าง。 แต่การรับรู้ที่เคยเคลอนไปรู้อ่ะ。 ได้ยินเสียงก็ไหลไปได้ยิน。 เช้าเพื่อนก็ไหลไปเห็นอาการเพื่อนอน。 ตาเห็นก็ไหลออกไปไหลกลับมาอยู่อย่างนี้。 สิ่งเหล่านี้กลับหายไป。 สมาธิจิตตั้งมั่นกลายเป็นว่าเขารู้ได้โดยไม่เคลื่อนไม่มีการเคลื่อนไหวเกิดขึ้นในนี้เพราะฉะนั้นเนี่ยถึงค่อยๆมาสังเกตรู้วามันรู้ได้ทุกอย่างมันตาก็เห็นหูก็ได้ยินจมูกก็ได้ลก็ได้ลกายก็สัมผัสความคิดก็ยังมีอยู่ก็แค่รั。 บรู้。 มันเป็นอย่างนี้เพราะฉะนั้นเนี่ยธรรมะที่เราฝึกมีอยู่ทุกขทุกแห่งมีอยู่ในชีวิตประจำวันเพียงแต่ใครจะเห็นไหมแต่สิ่งที่เกิดขึ้นจากการที่เป็นสมาธิจิตั้งมั่นเนี่ยมันรู้ทุกอาการแต่วามันไม่เครียดหมายความวามันไม่เป็นผสมโรงเพราะฉะนั้นเนี่ยพอวั。 นไหน。 เมื่อมันกลายเป็นสมาธิจิตตั้งมันรู้โดยไม่เชื่อแล้วเนี่ย。 สิ่งที่ถูกรู้กลายเป็นสิ่งที่ถูกรู้ไปโดยปริยาย。 ไอผู้รู้หน้าที่ที่มันไม่เคลื่อนไหว。 มันก็ไม่ได้มีเราไปโดยปริยาย。 มันกลายเป็นธรรมชาติสองสิ่ง。 ที่มีธรรมชาติหนึ่งรู้ได้。 ไอ้สิ่งที่ถูกรู้มันก็มีรู้ให้ปรากฏมาถูกรู้。 แล้วอีกสิ่งหนึ่งที่เห็นไปเลยในชีวิตประจำวันก็คือว่า。 มันเป็นอันนี้จังทุกครั้งอนัตาปรากฏอยู่ตรงนั้นโดยไม่ต้องคิด。 แต่โดยส่วนตัวน่ะจะเห็นอนัตาง่ายแต่ละคนเห็นไม่เหมือนกันอนัตาง่ายคืออย่างเวลาเราจะลอๆแล้วมันมีสติรู้นะบางทีเนี่ยเราเห็นมือกำลังจะไปให้ตอนขึ้นมาเราไม่ได้ตั้งใจเพื่อนมันเพื่อนของมันเองเราไม่รู้ตอนไหนรู้ตอนที่มึงจะถึง。 แล้ว。 หรือเดินเนี่ยบางทีเราหลงไปคิดอะไรไม่รู้แต่ขาก็ยังเดิน。 สิ่งเหล่านี้。 มันทำงานของมันเองมันทำงานของมันเองมากเข้า่ามากเทมันมีให้เห็นอยู่ตลอดเลยแต่ว่า。 มากบ้างผีบ้างห่างบ้างแต่มันเห็นตอนไหนก็ตอนนั้นโดยไม่ต้องคิดเอาไม่ต้องคิดวามันอันนี้จังนะมันทุกถังมันไ，ม，่，คิดตัว，เ，ร，า，ม，ั，น，ไ，ม่ต้องคิด，ม，ั。 นเ，ห็นเลย。 สิ่งที่เกิดขึ้นเราไม่รู้หรอกว่าเมื่อเห็นอย่างนีเราเป็นยังไง。 แต่มันมารู้เอาตอนที่ว่าพอมีเรื่องกระทบอะไรแรงๆเกิดขึ้นใจที่เคยทุกข์ไม่ทุกข์หรือความทุกข์น้อยลงถ้าเป็นเมื่อก่อนเรื่，อ，ง，นี้ต้องป๊บแล，้。 วทำไมไม่。 ไอ้ตัวมุยเนี่ยเรามารู้ทีหลังทุกทีเลยวามันเป็นแบบนี้แล้ว。 เพราะฉะนั้นเนี่ยมันเริ่มรู้สึกวาจริงๆแล้วเนี่ยมันไม่ได้เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมเลยนะว่าสิ่งแวดล้อมน่ะเป็นไงแต่มันเกี่ยวกับใจเราอ่ะไปเอาเรื่องกับสิ่งแวดล้อมหรือเปล่าเพราะฉะนั้นแล้วใจนะที่มันชอบไปเอาเรื่องกับสิ่งแวดล้อมน่ะมันก็กอดทุกข์แล้วอะไรที่。 ท。 ำใ。 ห้。 ใจนะกอดทุกข์ไม่ได้。 หน้าที่ที่มันไปก่อทุกข์ไม่ได้ตรงนี้。 แล้วก็รู้สติ。 ปกติรักษาเข้าใจได้เลยตอนอ่านสมัยก่อนก็ไม่รู้หรอกปกติทำหน้าที่รักษาจิตไม่เข้าใจแต่พอเจอของจริงอ่ะถึงรู้เหตุการณ์ย，ก。 ตัวอย่าง。 ยกตัวอย่างมีครั้งหนึ่งไปปฏิบัติอยู่ในสถานที่ที่หนึ่งที่เป็นรีสอร์ทและอาหารเช้าก็เป็นบุุฟเฟ่ต์ก็อย่างดีและติดกาแฟอยู่ที่เขาใหญ่มองออกไปบรรยากาศทิวทัศน์สวยงามขณะที่จิจิกาแฟนะมันก็เหมือนกับว่ามันกำลังจะ。 กำลังจะเบิกบานความสุขนะกำลังจะเบิกบาน。 ทันทีนะเบิก。 เบิกไม่ได้。 ถึงรู้ว่าสติคุมหมดเลยแล้วเคยคิดว่าคิดเป็นนายกลายเป็นเบาเราเคยฟังมาแบบนี้จิเป็นนายกลายเป็นเบาตอนนี้จิไม่ใช่นายแล้วมีตัวที่เหลือนายนายอีกมีตัวที่เหลือจิตตัวนั้นคือสติสคุมหมดเพราะฉะนั้นที่เคยมีอารมณ์นู่。 นนี่。 เพราะเมื่อเขาทำงานปุ๊บเนี่ย。 อารมณ์ไม่มี。 ที่มีอยู่คืออาการ。 อาการมีแต่ไม่มีอารมณ์。 มัน。 มันค่อยๆเปลี่ยนไปเปลี่ยนไปจนตอนหลังถึงมาพอฟังทำหลวงตาถึงมารู้ว่าจิที่มันเคยวิ่งไปวิ่งมาตัวนั้นน่ะมั，น，เ，ป，็，น，จ，ิตม，ั，น，เ，ป，็นการรู้โด，ย，ว。 ิญญาณขัน。 แต่เมื่อสติๆปุ๊บนะตัววิ่งๆนะมันกลับเข้าฐานปุ๊บนะการรู้นั้นมันรู้โดยถ้ารู้。 ถ้ารู้นะมันเป็นสภาว่าง。 เพราะฉะนั้นเนี่ยในนั้นมันไม่มีตัวอยู่แล้วมันได้แต่รู้อยู่แล้วมันก็เลยกลายเป็นการรู้โดยใช้ชาติรู้ไปโดยปริยายและถามว่าเคยสังเกตไหมวาต่างกันยังไงไอ้ที่รู้ด้วยจิจะรู้โดยใจที่เป็นชาติรู้นะมันแตก。 ต่าง。 เพราะว่าแต่ก่อนนะเวลารู้อะไรรู้ทีละหนึ่ง。 ทีละหนึ่งเกิดจากทีละหนึ่งทีละหนึ่งขนาดเคยได้ยินเสียงได้ยินเสียงดับตาเห็นรูปดับแล้วมันก็สลับอยู่อย่างนี้ทีละหนึ่งเคยเห็นตาที่เห็นด้วยข้างขวาดับแล้วตาข้างซ้ายเห็นดับการรับรู้ด้วยวิญญาณหันนะที่บอกเป็นผู้รู้ของฉันมันรับรู้ทีละห。 นึ่ง。 อ๋อ。 ไอ้ตัวนี้เวลารู้อีกที่เป็นวิญญาณอาหารเวลามันรับรู้เลยมันก็จะไปพร้อมกับสิ่งที่มันถูกรู้นั่นแหละ。 แต่พอวันหลังที่มันกลายมาเป็นรู้โดยถ้ารู้ปุ๊บหน้าการรู้นั้นไม่ใช่รู้ทีละหนึ่งอีกแล้วการรู้นั้นไม่มีการเคลื่อนมันเป็นการรู้ที่ออกมาจากความว่าง。 รู้นั้นน่ะรู้โดยองค์รวมไม่รู้เป็นทีละหนึ่งอีกแล้วรู้นั้นไม่มีเกิดไม่มีดับ。 แต่มีจุดให้สังเกตตรงที่ว่าเมื่อไหร่ที่จะเป็นรู้รู้นั้น。 รู้ที่เขารู้อยู่อย่างนั้นรู้ไม่เกิดไม่ดับขณะนั้นไม่ขาดสติ。 สติตั้งที่ใจรู้ที่ใจเห็นที่ใจและที่ใจวางที่ใจ。 จริงๆถ้ารู้เขามีอยู่ตลอดเวลาแต่เมื่อไหร่ค่ะดสติก็คือถ้าจากการรู้นั้นไปแต่ไม่ใช่ว่าถ้ารู้เขาหายไป。 แต่เพราะขาดสติที่ตั้งที่ใจมันเลยพลาดกันการรับรู้คารู้หนัง。 แต่ไม่ใช่ว่าถ้ารู้เขาหายไปเพราะขาดสติแล้วพอมีสติถ้ารู้ก็ปรากฏอะไรอย่างนั้นน่ะจริงๆถ้ารู้เขามีอยู่แต่เพียงแต่สตินั่นแหละถ้าไม่ขาดสติถ้ารู้เขามีอยู่ทำหน้าที่ของเขา。 ถามว่าแล้วหลังจากนั้นเป็นไงถ้าจิไม่เคลื่อนไปไปมาๆนะไอ้ถ้ารู้ที่รู้ในความว่างขอบเขตของกายที่แยกตัวเรา，น，ะ，ก，ั，บสิ่，ง，แ，ว，ด，ล，้อมสิ่งนั้น，ก，็。 หา，ยไปอีก。 ไม่มีขอบกายหลับตาก็ไม่เห็นขอบกายมีแต่ความว่าง。 เพราะฉะนั้นเนี่ยมันก็ถึงรู้ว่าทุกอย่างมันเกินไปโดยอัตโนมัติ。 ภาพในใจที่มีตัวเราปรากฏได้ก็ไม่ปรากฏ。 สิ่งเหล่านี้มันเป็นไปเองมันไม่ได้เกิดจากการทำให้ว่างและเคยมาสังเกตว่าว่างด้วยสมาธิก็ว่างด้วยปัญญาต่างกันยังไงมาดูเราเคยว่างด้วยสมาธิเพราะเราเคยนั่งสมาธิปุ๊บน่ะเข้าไปตัวหายมีแต่ผู้รู้โดดเด่นกายเกยหายหมดเดิน。 หน้า。 ด้วยกำลังของสมาธิเนี่ยทุกสิ่งเข้ามาไม่ถึงใจเลยด้วยกำลังของสมาธิแต่พอผ่านมาจนมันเป็น。 ใจที่ว่างแล้วน่ะมันไม่เหมือนกันมันไม่เหมือนกันตรงไหน。 ขณะที่เป็นว่างด้วยกำลังสมาธิเนี่ยเวลาเดินไปไหนเนี่ยมันเหมือนเรามีเกาะแก้ว。 เดินไปพร้อมเกาะแก้วเรากับ่สิ่งแวดล้อมแยกกันแต่สิ่งแวดล้อมเข้ามาไม่ได้มันมีเกาะอันนั้นว่างด้วยสมาธิแต่พอมาดูตอนนี้ที่ว่างเป็นไงมันไม่มีเรากับสิ่งแวดล้อมไม่ได้แยกกันมันอยู่ด้วยกันแต่มัน。 ว่าง。 สิ่งเหล่านี้มันค่อยๆเห็นค่อยๆเรียนรู้แล้วสิ่งที่ปรากฏก็คือใจที่มันเคยยึดมั่นถือมั่นน่ะซึ่งเป็นเหตุ，ใ，ห，้，เ，ก，ิ，ด，ท，ุก，ข，์，น，่ะมันคลายข，อ，ง。 มันไปเอง。 ความทุกข์ก็น้อยลงน้อยลงจนถามว่าแล้วมารู้จริงๆอ่ะก็คือวันที่ตัวเองอ่ะเจ็บเต้านมและตื่นมากลางดึกเพราะการเจ็บ。 ก็มาดูนิคก่อนและด้วยความที่ว่าเรียนเภสัชมาแล้วก็รู้แล้วด้วยอายุขนาดนี้ลักษณะแบบนี้น่าจะเป็นมะเร็งมาดู，ท，ั，นทีที่นึกก็ไ，ม，่。 ได้ทุกข์。 คล้าๆเขาว่าอนก็ไปตรวจพอไปตรวจหน้า。 หมอก็บอกแล้วว่าลักษณะเนี่ยไม่ค่อยดีแต่ต้องเอาชิ้นเนื้อไปเพราะวันที่หมอพูดนะหมอบอกว่าคุณเป็นเนื้อร้ายอย่างนี้นะ。 ตอนนั้นน่ะเหมือนหมอพูดกับคนอื่นเลย。 มันเหมือนหมอพูดกับคนอื่นแต่จริงๆหมอก็พูดกับเรานั่นแหละ。 ถึงบอกว่าวันนึงน่ะผ่าตัดไปคีโมฉายแสงแล้วก็。 ทำไมมีนมกับไม่มีนมใจมันเหมือนกันนะอะไรอย่างนี้และโดยปกติเป็นคนเดินเยอะเดินจะไปกลับมาจะไปกลับมาอยู่กับบ้านแล้วเป็นวันเดินอยู่กับริยาบทเดิ。 นเยอะมาก。 สิ่งนี้บัญชีใครอยู่ในแต่พอเดินไปเดินมามันก็มีคำตอบขึ้นมาว่าถ้าไม่มีนมอยู่ในความรู้สึกเลยไม่เคยรู้สึกว่าเสียนม。 เพราะใจมันไม่เคยรู้สึกว่ามันมีเพราะไม่มีมันก็เลยไม่รู้สึกว่ามันไม่มีถ้าสิ่งไหนที่มันมีในใจมันจึงมีความรู้สึกว่าไม่ม，ี。 เกิดขึ้น。 ถ้าเมื่อไหร่แต่มันไม่ได้รู้สึกว่ามันมีอะไรสิ่งนั้นจะมีหรือหายไปไม่มีผลกับมันเลย。 ก็เลยรู้ว่า。 อนุภาคแห่งพระธรรมธรรมะของพระพุทธองค์น่ะท่านพาพ้นทุกข์ได้จริง。 สิ่งนี้น่ะมันพิสูจน์ได้。 มันเป็นไปเอง。 กระบวนการธรรมชาติที่มันปรับเปลี่ยนข้างในมันเป็นไปเอง。 มัน。 มันเป็นสิ่งที่ว่าเหมือนที่หลวงตาพูดบ่อย。 สิ่งมหัศจรรย์ที่สุดคือสิ่งนี้。 คือสิ่งที่ว่า。 ไม่。 ความทุกข์มีอยู่ที่แข็ง。 ใจไม่ถูกบ。 ถึงแม้ทุกวันนี้ก็ยังมีทุกข์อยู่แต่มันไม่มากมาย。 แต่อย่างน้อยรู้แล้วรู้เหตุ。 รู้สิ่งที่ยังพร่อง。 เพราะฉะนั้นเนี่ยใจมันก็เลยเป็นขณะขณะที่พ้นทุกข์ไปขนาดไหนที่ยังมีเพราะว่าจริงๆน่ะถ้าเมื่อไหร่ก็ตามที่สติสมาธิปัญญาเนี่ยเขาทำงานรวมกันแข็งแกร่ง。 ถ้ารู้นะเนี่ยจะไม่ถูกอวิชาหหุ้ม。 สิ่งเหล่านี้ทุกอย่างเกิดจากการเก็บเกี่ยวประสบการณ์ในขณะที่ภาวนาไปนี่แหละ。 มีวันนึงเดินถอดรองเท้าอ่ะตามแม่ชีไปบณบาต。 ปรากฏว่าวันนั้นฝนตกถนนเปียกแต่ตกปลอยๆก็ไม่มีใครกางร่มหรอกแม่ชีท่านก็ไม่กลางเราเข็นของเข็นรถตามก็ไม่ได้กลาง。 พอเดินไปหน้ามันก็จะมีเหมือนกับว่า。 สัตนะมาหรืออะไรที่เล่นๆอยู่กับถนนอะไรอย่างนี้ที่ตากระทบปุ๊บเนี่ย。 สิ่งความเป็นตัวกำลังจะเกิดขึ้นมันมีลักษณะเหมือนห่อหุ้มมันเหมือนมันกำลังจะห่อ。 แล้วอยู่ๆก็มีเสียงมาจากไหนไม่รู้ถึงบอกไงวามันเป็นธรรมชาติ。 ทุกอย่างสลายหมดเราไม่ได้ทำอะไรเลยเราพอก็ไม่เป็นเราสลายก็ไม่เป็น。 แล้วก็เดินไป。 ลักษณะถึงรู้ว่าลักษณะหที่มันจะเป็นตัวนะมันมีลักษณะแบบนี้เหมือนห่อ。 สิ่งเหล่านี้เขาจะเป็นไปเองเมื่อไหร่ก็ตามถ้าเกิดตัวเมื่อไหร่ทุกข์ก็เกิดเมื่อนั้น。 แต่เมื่อไหร่ที่มันไม่เกิดตัวคืออะไรเมื่อนั้นมีสติสมาธิปัญญาสติสมาธิปัญญาเขาก็เป็นธรรมชาติที่เขาต้องทำงานของเขาเอง。 แล้วมันก็ไม่เกิดในกระบวนการทั้งหมดเลยไม่มีตัวเราไปโดยปริยายแต่ถามว่าแล้วเรายังมีตัวไม่มีก็มีตอนที่ขาดศักดิ์สินั่นแหละมันถึงยังมีทุกข์ไม่งั้นก็พ้นไปแล้ว。 แต่ถึงตอนนี้ต้องขอบพระคุณความเมตตาที่หลวงตา。 ตอนมากราบหลวงตาเนี่ยข้างในเนี่ยมันว่างของมันอยู่แล้ว。 หลวงตาบอกว่าอยู่กับรู้คนนั่นแหละ。 แต่อย่าไปยึดว่าง。 ทุกครั้งที่ครูบาอาจารย์เวลาท่านเมตตาสอนสิ่งที่จะทำก็คือหนึ่งเราจะย้อนมาดูว่าเห็นตามที่ครูบาอาจารย์ท，่，า，น，ช，ี，้แนะไหมถ้าไม่，เ，ห，็น。 ก็จะนำ。 นั้นน่ะไปสังเกต。 เพราะว่าที่ผ่านมาเนี่ยครูบาจารย์ท่านเห็นของท่านถูกเสมอนะเพียงแต่เราเห็นไม่เห็นอีกเรื่องนึงแต่พอวันน，ั，้，น，น，่，ะหลวงตาว่าอย่，า，ไ，ปย。 ึดว่าง。 แต่พอกลับมาบ้านเห็นชัดเลย。 เห็นชัดว่ายึดเพราะอะไรเพราะมันคิดตลอดเวลาว่าใจว่างคือเจ๋งอ่ะใจว่างคือเจ๋งอะไรมากอดให้มาเข้ามาถึงทำใ，ห，้，ไ，ม，่，ว่างไม่ได้แล้，ว，ม，ัน。 ตัดเลย。 เพราะฉะนั้นใจว่างคือเจ๋งอ่ะ。 คือมันยึด。 ก็แล้วพอรู้ว่ายังไงก็ปล่อยปล่อยก็คือจริงๆอ่ะพอมันรู้เท่าทันมันปล่อยของมันเองตอนที่มันยึดน่ะจริงๆทำไมมันยึดมันไม่เห็น。 ถ้าเห็นจริงๆนะมันปล่อยมันเองไม่ได้ไปทำกิริยาปล่อยนะถ้าเห็นจริงๆนะมันปล่อยของมันเองก็เลยก็ต่อไปมันจะว่างไม่ว่างก็，เ。 รื่องมัน。 เพราะตอนหลังมันก็ว่าของมันนั่นแหละแต่สิ่งที่เกิดขึ้นคือสบายเลยเพราะตอนคิดว่าว่างคือเจ๋งนะมันเป็นภาระ，ใ，น，ใ，จ，แ，ต่ต，อ，น，น，ั，้นนะไม่รู้ต，ิ，ด，มา。 เป็นปี。 เพราะหลังจากนั้นเนี่ยมากราบหลวงตาหลวงตาก็บอกว่าวางความปรารถนาใจไม่เคยอยากเป็นไรไม่เคยอยากเป็นพระโส，ด，า，บ，ั，น，ไ，ม，่，มี，ส，ิ，่，งนี้อยู่ใน，ค，ว。 ามรู้สึก。 สิ่งหนึ่งที่มีแน่นอน。 ยึดมาตลอด。 คือขอไม่เกิด。 เพราะเห็นแล้วการเกิดเป็นทุกข์。 หลวงตาบอกวางความปรารถนานี้ซะ。 จริงๆด้วยเพราะมาดูเราปรารถนาอย่างนี้มาตั้งนานไอ้ที่มันมียึดน่ะมันไม่ได้ยึดอันเดียวหรอกมันยึดหลายอันอันไหนเห็นก่อนอันนั้นก็จบไปก่อนเพราะฉะนั้นยึดนะก็คืออะไรใจมันโง่ไปลงยึด。 ปรารถนาความไม่เกิดมันไม่เป็นไปตามความปรารถนาเราหรอกนะวามันจะเกิดไม่เกิดมันหมดเหตุมันก็ไม่เกิดของมันเองแล้วมันจะไปปรารถนาทำไมนะมันโง่นะมันโง่มันเป็นปรารถนาครูบาอาจารย์ชี้แนะมาเห็นก็คลายไป。 อื่น。 แค่ไหนแค่นั้น。 อยู่กับปัจจุบันไป。 จนถึงมาตอนนี้。 ท้ายสุดก็มีอีก。 ดับอวิชา。 ดับปัญหา。 ดับอวิชาดับปัญหา。 ผ่านมานะรู้แล้วกเลสเขาไม่ได้มีตัว。 กเลสไม่ได้มีตัวกเลสเป็นของเกิดเกิดดับๆ。 เขามาเป็นเสียง。 เสียงมันเสียงนะเป็นเสียงียงกเลสเสียงมันเสียงเป็นเสียงปัญญาสังังเกตสังังเกตไปอีกนะมันแยกออกเสียงงกเลสนะนำมาซึ่งทุกเสียงปัญญานะนำมาซึ่งความพ้นทุกข์。 กิเลสอ่ะเสียงมันสังเกตง่ายแต่พอมาตัวหลังๆไอ้ตัวปัญหาเนี่ยมันเหมือนเสียงกระซิบมันเนียนๆมันคือเรานั่นแหละที่คอยบอกคุย，ก。 ับตัวเอง。 แต่ก่อนไม่เห็นหลังๆมันเห็นมากขึ้นเพราะเห็นมากขึ้น。 สิ่งที่เขายังงงมันก็จะยังไงมันเหมือนลงไปสู้กันน่ะ。 คล้ายๆกับว่าจะรู้ให้ทันมาจะรู้ทันจะรู้ให้ทัน。 ธรรมชาติที่เคยปล่อยไปให้ทุกอย่างเป็นไปตามธรรมชาติน่ะเสียสมดุลไปเลย。 สังเกตได้ขึ้นมารู้รู้จริงๆตรงนั้นน่ะก็คือหลงไปหลงไปกับมันแล้วหลงไปจัดการมันน่ะ。 ถึงรู้ว่าจนหลวงตามาบอกว่ามุย。 ธรรมชาติมีเพียงสองสิ่งธรรมชาติสิ่งหนึ่งคือธรรมชาติของความปรุงแต่งนั่นคือขันห้าและธรรมชาติข้างนอกทั้งหมด。 เพราะฉะนั้นเนี่ยธรรมชาติปรุงแต่งเขาก็ปรุงแต่งของเขาไป。 ถ้าเราไม่เป็นธรรมชาติฝ่ายปรุงแต่งเมื่อนั้นก็จะเป็นธรรมชาติใส่ไม่ปรุงแต่งคือวิสังขารเองสังขารขาได้แต่รู้รู้ของเขา，ไ。 ม่แยกแยะ。 เขารู้ของเขาแต่เขาทำอะไรไม่ได้รู้ที่ไม่แทรกแซง。 ถึงวันนั้นที่หลวงตาเมตตาอธิบายให้ฟังไม่รู้หรอกแต่รู้ว่ามันมีบางอย่างอ่ะเข้าไปข้างใน。 แล้วใจที่มันเคยจะไปสู้กับไอ้ปัญหากับวิชานี้มันคลายไปแล้วอยู่ๆมันก็พูดขึ้นมาว่าไปเอาปัญหาหาจะเอาวิชามาใส่ไก่เวย。 งูไปเอาวิชากตณหาเข้ามาใส่ใจทำงานกำกัดวิชากตณหาอยู่เนี่ย。 ทำไมไม่ปล่อยตาย。 ทุกอย่างให้มันเป็นธรรมชาติมันก็กลับมาสบายขึ้นว่ากันเป็นขณะไป。 แล้วก็มีกราบเรียนหลวงตาอีกว่าอยู่กับรู้อยู่กับใจที่เป็นธาสรู้นะมันก็อยู่กลๆของมันไปนั่นแหละ。 เวลามีอะไรมากระทบทั้งตาหูจมูกลิ้นไก่ไก่ก็ยังรู้แต่มันไม่มากมายอะไรหรอกมันก็เป็นการทำงานของขันถ้าไม่มีใครไปผสมโรงนะมันไม่มันไม่ยาวหรอกอะไรอย่างนี้แต่ถ้าเมื่อไหร่ตั้งใจที่จะคิดหรือตั้งใจแผนตั้งใจอุทิศส่วนบุญกุศลหรือตั้งจิตอธิ。 ษฐาน。 ขณะนั้นน่ะ。 ใช้จิต。 ตัว。 ตัวไปกลายเป็นจิต。 เป็นจิต。 หลวงตาบอกไม่เป็นไรเพราะขนาดนั้นไม่ขาดสติ。 ก็เลย。 อยู่กับรู้ที่เป็นใจที่เป็นธาตรู้แต่เวลาใช้ใช้จิต。 เพียงแต่ขนาดนั้นมันมีสติมันก็เลยไม่กอดทุกโทษใคร。 จุดนึงที่ตั้งต้นมาตอนที่เริ่มปฏิบัติใหม่ๆไม่ได้มีครูบาอาจารย์เป็นเด็กเข้าคอร์สสิ่งหนึ่งก็คือมีพี่คนนึงเขาบอกมไ。 ปดูบารมี。 ตอนนั้นยังดูบารมีสิทธิ์ก็ไปดู。 บารมีสิทธิ์หน้าทานศรีเนธรรมะปัญญาวิริยะขันติสัจจะ。 อะอธิษฐานเมตตาอุเบกค่ะมันไล่เลยสิบสิบข้อนี้ข้อไหนพอใช้ได้ข้อไหนอ่อนด้อย。 ตอนที่ตอนนั้นน่ะไม่รู้เลยนะไม่รู้หรอกว่ายังไงแต่รู้ว่าถ้าต้องสิบข้อบารมีสิบข้อน่ะ。 ข้อไหนอ่อนด้อยเราก็จะฝึก。 ข้อไหนพอจะมีอยู่ก็ส่งเสริมไป。 แต่จนผ่านมานานๆถึงขอบคุณวันนู้นวันที่。 เหมือนกับ。 สร้างบารมีสิทธิ์โดยไม่ได้รู้อะไรมากแต่วันนี้มันเป็นผลของวันโน้นน。 เพราะจริงๆแล้วคุณภาพของจิน่ะที่มันจะรองรับธรรมะได้นะมันต้องมีคุณภาพในระดับหนึ่ง。 ธรรมะถึงจะไหลเข้าสุดสุดใจได้。 ถึงรู้ว่าทานบารมีเนี่ยเมื่อเรามีทานบารมีคือ。 ที่มันเคยฝึกไว้นะมันสามารถทำอะไรได้โดยไม่หวังผลมันเป็นใจแห่งการให้。 พอใจนั้นน่ะมันเป็นใจแห่งการให้เวลามาปฏิบัติภาวมันก็ไม่ได้จะเอาสภาวะ。 ถ้าใจที่มันเคยแต่จะเอาอ่ะ。 มันมาทำไรปุ๊บน่ะมันลงทุนทำไรปุ๊บมันก็จะเอาอ่ะ。 ก็เลยเริ่มรู้ว่าไอ้ที่ทำไปอ่ะเพียนไปแต่ไม่เอาอะไรน่ะอะไรปรากฏก็ค่อยๆรู้ไปหลงไปเอาไม่ใช่ไม่มีก็มีก็รู้เท่าทัน。 สันติ。 เข้าใจที่ไม่เคยฝึกขันติเลยเหนื่อยหน่อยเมื่อยหน่อยปวดหน่อยก็ไม่เอาแล้ว。 มันไม่ทนเพราะมันไม่เคยทน。 เพราะฉะนั้นสิ่งเหล่านี้หรือความเพียรน่ะคนบางคนทำอะไรต่อเนื่องไม่ได้ไม่ได้ผิดที่เจ้าตัวเลยแต่เพียงแต่วามันไม่เคยฝึก。 มันก็เลยมีลักษณะเป็นอย่างนั้นทำอะไรต่อเนื่องไม่ได้อะไรที่มันต้องต่อเนื่องต่อเนื่องต่อเนื่องอ่ะมันท，ำ，ไ，ม，่，ไ，ด，้，เ，พร，า，ะ，ม，ันมันไม่เค，ย，ฝ。 ึกวิริยะ。 รอไม่ได้ทำปุเอาผลทำปุกเอาผล。 หรือแม้แต่เมตตา。 โดยส่วนตัวน่ะถึงรู้ว่าตัวเมตตาบารมีน่ะ。 เป็นตัวที่ยกระดับจิตก้าวกระโดด。 ไม่เคยรู้มาก่อน。 แต่เพียงแต่ว่ามีเหตุการณ์เกิดขึ้นในชีวิตน่ะ。 คนคนนึงน่ะสามารถทำความเสียหายให้เราได้เยอะมากเลยอ่ะ。 แต่วันนึงที่เราขึ้นห้องพระแล้วก็บอกเลยว่า。 สิ่งนี้เราจะให้อภัยอ่ะ。 มันจะเจ็บชั้นมันจะอะไรก็ตามน่ะ。 เหมือนกับว่า。 เสียหายไปเยอะ。 สิ่งนี้เราจะให้อภัย。 ขอความอดทนอดกั้นครั้งนี้เป็นขันติบารมีทุกสิ่งที่กระทำขอน้อมถวายเป็นพุทธบูชาธรรบูชาสังคบูชา。 ใจไม่โกรธไม่เกลียดเขาเลย。 ตั้งแต่แต่นั้นมาน่ะสิ่งที่เกิดขึ้นคือใครทำอะไรให้น่ะใจถามมีไหมค่ะขุ่นเครื่องนิดๆหน่อยๆแล้วก็จะไปหนักๆอ่ะ。 เคยปล่อยไปแล้ว。 สิ่งเหล่านี้。 บารมีสิทธิ์มันเป็นตัวหล่อหลอมให้ใจมีคุณภาพเป็นภาชนะที่จะรองรับทำได้และ。