佛法讲座中文翻译 早上我解释过的内容，如果再清晰地阐述一遍，就会让事情一直变得更清晰。在日常生活中，我也一直努力按照隆达的教导去做，关于“无我”的教导。色身和感受会一直提醒自己的心。我一直在这样做，直到前几天，星期一，隆达来了。我打开学员的文件给他听，努力去体会“无我”。然后，我感到头痛，平时就感觉头痛，一直在痛。我一边听，一边感受头痛，两种情况同时进行。我努力观察自己的情绪，观察头痛的感觉。观察了很久，头痛并没有消失，一直很痛。走来走去，实在受不了了，头很痛，就去要了扑热息痛。一直头痛，无论怎么做都不管用，它还是痛。去觉知它，知道它是一个被我们感知的东西，然后一直觉知，但还是没有好转。那时候，正好遇到隆达，我什么也没问，只是说：“我头痛，我想先吃片扑热息痛。” 隆达说，我们现在所处的这个状态，这个病，有两种可能：一种是我们的心不正常了；另一种，不需要做什么，它只是身体自然的病痛。大部分情况下，90%都是心的病。就像学员相信老师一样，我们所生的病，是我们自己造成的。我开始意识到，从什么时候开始，自己就一直执着于头痛，一直观察头痛，并且一直把头痛当成“我”，“我”在痛，一直站在“我”的基础上，一直没有觉察到。一直以来，我们都没有觉察到“我”的存在，没有觉察到是“我”在观察。 然后，我恍然大悟，原来我们一直以来所修行的，这个“人”一直都在，我们一直在做，却不知道自己一直在做，因为有一个“我”作为行动者。我们看问题，好像没有看透一样，没有看到那个行动者，就是“我”。“放下，放下”，经行的时候也“放下，放下”，理解，理解，就是这个“我”在行动。必须看到这个“我”，才能超越它。 对我自己来说，我一直看不到，直到隆达指出。看到了之后，我就开始审视自己，发现原来一切都是自己造成的。然后头痛就消失了，就像融化了一样。它应该是一直在慢慢消融的，然后症状也慢慢消失了。药也没有吃。 我完全相信（头痛是心造成的），因为我是学科学的，我们知道头痛药会如何作用于头痛，但为什么有时候却没有效果呢？然后我也不知道自己做了什么，应该是压抑了什么，对症状产生了一种反应。无论做什么，都不是真正的解决办法，根本没有办法。 然后它就消散了。由心产生的痛苦和不适，不是由疾病产生的，就消失了。理解了，就安住在理解里。非常理解。那天晚上就回家了，回到医院的宿舍。我以前从来没有观察过“面目”，只看到过“面目”，没有看到那个不是“我”的“面目”。就好像我们有了一条路，有了一个让我们去做的空间，也有一条路可以走。 我经行，然后出来洗漱，之后走来走去，一边思考佛法，一边听开示，一边走来走去，努力观察自己，努力让自己……经行，放下，去做，但实际上我们没有回观自心，知道“我”在做，没有真正回观到那个什么都不做的“我”，一直有一个“我”在做。 一开始的时候，感觉更清晰了，更清楚地意识到是我们在操控。然后去睡觉，没有想太多，就睡着了。早上醒来，感觉到清醒，然后看到了“心”的造作，感觉就像在玩游戏。这让我看到了那个“我”，它本来什么也没有，感觉是从“空无”中生出来的。我睡着的时候，什么也没有。然后，马上就有了念头，看到了念头的生起，因为它看到了。昨天晚上睡觉前在修行，然后睡着了，那段时间什么感觉也没有，然后醒来，再次感觉到清醒。这是一个连贯的过程，一整晚都连贯着，但我们没有去想，没有去做什么，因为我们醒来的时候，就看到了“造作”的生起。 就是因为有了这个差别，让我第一次抓住了它：又来了，醒来就又有“我”在做了。早上更清晰了，有时候做，有时候不做，是什么情况？还有一些疑问。早上就去问隆达，隆达说，我们给病人看病的时候，不会有“我”去做，只是去做我们的工作，做我们的本分。回到做的时候，就会有“我”去做，每次我们都要观察到这里，看到有“我”在做。虽然还没有说完，但是已经有了些头绪。 那时，我正在给隆达洗钵。当时的内心，好像理解了，又好像没有理解，还不清晰。然后，我们在洗钵，我们在做善事，把这个功德回向给众生。就好像它慢慢地退出来了，一直回向，然后又去工作。感觉理解了，它自己就一直在上升。然后就有了经验可以分享。那天又进行了一次讨论，帮助大家一起探讨我们卡在哪里。我一直这样慢慢地理解。 这个“我”在这里。早上我分享的体会，回到家，虽然知道，但还是有一些地方，我们并没有一直安住在空性中，我们并没有一直安住。我们理解了，但有时候，还是有空性，就是情绪，有时候还是会有一些东西，在我们心里。还是有造作，还有空性。对这些状态，好像还不能保持中立。感觉还有什么，还没有理解，还有心的运作。 所以早上来问隆达，说：“隆达，我觉得心里还有什么东西，还在运作，还有一些不理解的地方，还有什么我不明白的，请隆达帮忙。” 我知道“空”是没有自性、没有实体的，是一种空性。但这是一种有价值、有意义的空性。它不是什么都不想，它是空性，但它是有感觉的，是情绪吗？自己的心，什么也没有，但它有意义。我问隆达，隆达说一切都是自己生起，自己安住，自己灭去的，就像水一样。我们看到水，是因为我们往里面扔了东西，水就自己升起来了，然后它自己就灭去了。一切，无论是想法、念头、情绪，在心里产生的东西，都是自己生起的，自己安住的，然后自己灭去的。没有什么可以做的，它自己生起，自己灭去，都是由它自己的因缘造成的。我们说话，声音会进入耳朵，然后进入到心里。 关于从内在和外在生起的事情，耳朵听到了声音，产生了触，那个东西生起了，心会去感知。感知了，知道了我们已经知道了，然后它就灭去了。然后其他的又会生起，再次生起，然后感知，然后灭去。一直传递到“识”，灭去。它生起了，然后就灭去了，又传递给下一个“识”，去感知，然后灭去，一直这样。“识”就像是从我们的感知、触碰中生起的，生起了，然后因缘灭了，就灭去了。但是在这期间，它会传递给下一个“识”，去感知，生起，然后灭去。 我现在理解到，它生灭，生灭，生灭，都是由因缘造成的，就是触碰，传递。传递到“想”、“行”。了解之后，产生感受。医生还很困惑，它们是怎么运作的。实际上，它们是作为一个过程运作的，就像是一个团队，一起工作。就像“色”，它是“受”的所依。所以“色”本身并没有做什么，它只是一个接收外界触的门户。真正运作的是“受”、“想”、“行”、“识”。“识”是能知者，当有外界的触碰，通过“色”这个门户进入后，“识”就会感知到。 通过眼、耳、鼻、舌、身、意这六个门户来感知。但是不管是从眼、耳、鼻、舌、身进来，一切都会传递到“意”这个门户。“意”这个门户，它会接受这些“法尘”，也就是情绪、感受、念头。所以一切都会汇集到“意”这个门户。然后“识”在这里感知到“意”这个门户的“法尘”后，它会和它的团队一起工作，它的团队就是“受”、“想”、“行”。比如，眼睛看到“色”，看到一个人走过来，“想”就会运作：“啊，是妈妈。”这是自动的，因为有程序设定好了。“妈妈”这个概念一出现，和“想”一起运作的那个“识”就灭去了。这是一个“团”的灭去。灭去的，是因为“妈妈”这个概念的出现，旧的“识”灭去了，但是这个概念成为了一个新的“法尘”，让新的“识”来感知。然后就会产生“受”，比如感觉“非常爱”。这样，就会有新的“识”来感知。每一次新的“识”来感知，它都会和它的团队一起运作，就是“受”、“想”、“行”。 所以，感知了之后，旧的“识”就和它的团队一起灭去了。但是留下的，就成为了新的“法尘”，让新的“识”来感知。比如，来感知“非常爱”，然后可能会想，“等一下要给妈妈准备什么”。所以，整个“识”和它的团队一起运作的过程，就是“受”、“想”、“行”，它们一起运作，一个“团”一个“团”地生灭。 在这个“团”的整个运作过程中，以“色”作为门户，是没有“我”在里面的。注意到没有，当“色”触碰到眼睛的时候，我们不需要刻意去想，就知道那是“妈妈”。看到没有，它自己运作的。爱的感觉，我们也不需要刻意去想，看到妈妈了就要爱，不需要刻意。这些“受”，它们自己生起。“识”去感知，感知之后，它就灭去了，它们就这样传递着，这是一个过程。所以，这个过程，等这件事情结束了，等有新的触进来，它又会开始一个新的循环。 “五蕴”就是这样一直运作的，根据触的发生。然后，如果“四人帮”的运作发生，然后就回去了。实际上，这个过程持续不了多久。五蕴的运作，即使造作成“行”，也只是短暂的。但是，让它持续很久的，是作为“能知”的“心”，它来认识“蕴”，也就是它来认识我们理解为“我们”的那个东西。如果“心”认识了“五蕴”，但是它是纯粹的“能知”，它会按照五蕴的本来面目去认识五蕴，没有迷失在喜悦和烦恼中。所以心里就不会有什么发生，只有五蕴在作为一个过程运作，生、起、灭、去，在一个空虚的内心。 但是因为“能知”有时候会产生“无明”，当“能知”开始产生“无明”的时候，那一刻就是失去了安住在“心”上的正念。“无明”会包裹住“能知”，让它从原本的“离戏论”变成“有戏论”。产生一个“我”，产生一个“我”的感觉。就是那个“我”好像把状态拉住，或者排斥内心产生的状态，所以故事才会那么长。 比如，还是从原来的因缘开始，如果那一刻“能知”被“无明”包裹住了，本来应该只是“离戏论”的认知，不显现。但是被包裹住后，变成了显现出来的“有戏论”。因为变成了“有戏论”，有了这个“我”，所以就能够执取，产生“取”。产生对“五蕴”的“取”，然后就会去想，去造作，去添加很多东西。五蕴，就从原本的中立，既不是烦恼，也不是涅槃，变成了“无明”的工具。比如，会去喜欢这个，厌恶那个，超过了事件本身。 当迷失在执取中，比如，妈妈今天不舒服，就痛苦。这就是运作的过程。如果“能知”是纯粹的“能知”，因为那一刻我们没有失去安住在“心”上的正念，它是一个“离戏论”的认知。它知道五蕴中发生的一切，但是它不能执取，不能干预，因为它没有“我”，它就像虚空一样空。 但是，当它有了“我”，它就能够执取，拉住，排斥什么。所以，只是五蕴的运作，却变得很长。五蕴就变成了被“无明”包裹的“心”的造作的工具。理解了吗？还没有完全理解，但也不是完全不理解。“想”什么都不知道，真的不知道这一点。 应该这样说，按照自然的规律，先不考虑我们自己，自然的规律下，有两种“能知”。一种“能知”是存在于“五蕴”中的“能知”，是一种现象，生生灭灭。我们的身体，简单来说，如果真的要分开，就是由“五蕴”组成的，对吧？身心就是“五蕴”。如果分开，就可以分成五个“蕴”，可以分成五个盒子。一个是“色”。“色”就是身体。身体实际上是由地、水、火、风四大元素组成的。所以，这些地、水、火、风聚集在一起，形成了“色”。它们有什么行动、表现吗？它们不能表现出什么，因为它们只是地、水、火、风。但是，它们重要吗？它们重要在于它们是接收外界信息的门户。 那“根”是什么呢？什么都不知道的那个“根”，是眼睛这个门户的所依，用来接收“色”，接收来自外界的光和颜色；耳朵是接收声音的门户；鼻子是接收气味的门户；舌头是接收味道的门户；身体是接收触的门户；意是接收法尘的门户，也就是情绪、感受、念头。 所以，“色”只是门户的所依，它不能表现出什么，因为它只是地、水、火、风，就像椅子，就像坐垫一样。然后，“色”之后是什么？“受”。“受”是感受，快乐、痛苦。我个人比较喜欢用“积极”、“消极”或者“不积极不消极”来表达。“受”是积极、消极或者不积极不消极的感受。所以，当触碰发生的时候，这些“受”会自己生起。比如，有时候，很刺耳的声音，马上就会产生“消极”的感受，不需要刻意，因为声音太大，超过了身体能感觉舒服的范围，对吧？它马上就变成了“消极”的。这就是“受”。 “想”是什么？是记忆。来自哪里？来自以前储存的信息。比如，我们小时候学习泰语，我们的程序就是泰语。“想”呈现出来的就是泰语。外国小孩，他们看到妈妈，不会出现“妈妈”（แม่），他们出现的是“mom”。“想”，记忆，是以前储存的信息，它储存着数据。 “想”、“受”、“行”是“造作”的“蕴”。所以，它们会进行造作。比如，看到妈妈，就会有关于妈妈的想法出现，比如，想到刚才要跟妈妈说什么，或者其他的。它会进行造作。那“行”这个“造作”，它用什么来造作呢？它用“想”和以前触碰产生的“受”作为原始数据来进行造作。 所以，如果仔细观察，现在“色”里完全没有“我”，也不是“我”。“我”去把地、水、火、风混合搅拌，也做不到，我们没有做。“色”没有“我”，不是“我”。“受”，感受，在其中，它是一个自然的过程，它能感受到积极，感受到消极，或者感受到不积极不消极。在其中也没有“我”。 “想”，记忆，它来自于程序，程序设定是泰语，这个是红色，这个是绿色，这个叫“碗”，这个是“老虎”。所以，这些都是程序设定的。当它说出来的时候，我们不需要刻意，我们就可以说出来，看到了，马上就知道，是红色。不需要，我们要让它知道是红色。所以它是一种自然。在“想”中也没有“我”。 在“行”中，比如，看到坐垫，有时候，它会说，单层的，去拿两层的，可以让身体更放松。它自己就冒出来了。我们没有刻意，它自己就说出来了。所以，“行”也不是“我”。在第一次的造作中，也不是“我”。 “色”、“受”、“想”、“行”都不是“我”。然后，感觉最难的是“识”，它是“能知”。“识”是根据门户来运作的，当眼睛触碰到“色”，实际上，如果打个比方，就像物体和物体相撞，它不知道。“识”，也就是“眼识”，它是进去知道的那个，它是“能知”。不然，就像把两把椅子撞在一起，它不知道。 这样说能理解吗？“色”，和我们的眼睛，就像我们把两把椅子撞在一起，它不知道。“识”，就是“眼识”生起了，成为了“能知”，知道看到了。所以，“识”是眼睛这个门户的“能知”，知道这两个东西触碰了。然后产生了“识”，然后“能知”生起了，在触碰的时候生起，然后它作为一个接收者，对吗？ 是这样的，要理解，一切都不是本来就有的。一切都是由因缘产生的。当“色”触碰到眼睛，眼睛有接收图像的屏幕等等，“识”，它是没有实体的，从空性中生起来接收，它自己看到。在门户上运作的“识”，它自己生起。但是一般人会感觉是“我”看到了。“识”是自然产生的，它被感知，这是五蕴的自然属性。“识”，人们会感觉它最接近“我”，把“识”当成“我”，实际上不是。 “见”，这些需要通过修行，一直修行，才能看到。那一刻，听到声音，灭去；眼睛看到，灭去；然后又听到声音，灭去；眼睛看到，灭去。这个“我”什么也没做。说明这些感知，它们自己感知。比如，身体的运动，心在动，你在经行。产生了“身识”。“识”可以分成六种，根据门户。在眼睛产生的“识”，叫“眼识”；在耳朵产生的“识”，叫“耳识”；在鼻子产生的“识”，叫“鼻识”；在舌头产生的“识”，叫“舌识”；在身体产生的“识”，叫“身识”；在心产生的“识”，叫“意识”。 这个很容易观察，就是当我们走路的时候。当我们走动的时候，有没有过走路的时候，心不知道飘到哪里去了，去想别的事情，但是腿还在走？看到没有？它自己做的。它自己做的，实际上，它自己走着。但是当迷失在念头里，它不知道，但是等一下它又会回到腿上，回到腿触碰地面，运动的感觉。所以这些“识”的生起，它们自己生起。它们从哪里来？它们来自“空性”。 “识”在这里产生，然后在这里产生，然后在那里产生，然后在这里产生，它是一个个刹那生灭，在触碰点上生起。所以它一次只能感知一个。这个“识”，它一次只能感知一个。如果我们感知到，比如，我们感知到手，它就不会在其他地方产生。但是因为它生起得非常快，一会儿感知这里，一会儿感知那里。它在哪里感知，就在那里灭去。它会改变地方，因为什么呢？现在它感知这里，等一下它会感知那里。那里的触更强烈，它就会感知那里。但是，医生，你可以控制它去感知哪里吗？放开它，它自己感知，对吗？它自己在哪里感知，就好像“我们”去感知那里，对吗？ 实际上是它去感知，但是不是“我们”去感知。它在哪里清晰，正念就去感知那里。医生完全无法选择。所以，这些只是说，它生起、传递得非常快。意图，故意去感知，这样。如果说我们有“意图”，就是我们在造作。那个东西暂时违反了自然，这是一个“意图”的造作。但是，“意图”会一直持续吗？不会，等一下就会飘走。飘走了，它又会回到自然的状态。 所以，曾经理解“识”是“我”的人，“我”在看，“我”在听，“我”在尝味道，“臭味是我闻到的”，认为一切都是自己产生的。它是一个个刹那生起，它的作用是感知，感知是一个个刹那进行的。但是，我个人很容易看到“无我”。看到“无我”是什么意思呢？我个人问一下，光和颜色形成的“色”，触碰到视网膜，然后看到了，我们真的能做到“看”吗？医生，我们真的能做到“看”吗？光是怎么来的，触碰到哪里，然后聚集在一起，形成图像，还有倒过来的，然后产生感知。 所以，注意，实际上，不要去注意这个，注意这里发生的事情，我们会发现真相。观察，就是“识”在那里吗？实际上，观察，观察者是“正念”。“正念”在哪里生起？会看到，现在感知到这里，灭去，“识”。当感知的时候，会感觉，这是“见”的感觉，产生“见”，灭去。当我们真正去观察，就会看到真相。因为看到真相，就会理解。就会理解，一切都是一个个刹那的感知。“识”的职责，它根据门户来感知，它是以一个个刹那来感知的。因为感知了，它就灭去了。因为感知了，就灭去了。那么，“我”在哪里？“我”没有。“我”什么时候产生？在迷失、错误的时候。 “我”的存在，只是在迷失、错误的时候产生。“识”如何认识“心”？感觉是“我”在想。说明混合了。所以说，“能知”，它有两种“能知”。“识”中的“能知”，是存在于五蕴中的“能知”，它是自然的，造作，因为它感知之后，就灭去，感知之后，就灭去，感知之后，就灭去。但是还有另一种“能知”，就是“离戏论”的“能知”。 如果，实际上，它一直在做这两个工作。一直有两个“能知”在运作，一个感知之后会造作，一个感知之后不会造作，因为它不能每一个刹那都造作。实际上，一直有两种“能知”。但是因为我们迷失，迷失成“识”，所以我们不知道“能知”。 就像医生说的，有时候我们感觉好像想了很长时间。如果，我们可以很简单地观察，如果那一刻，我们没有……也就是有正念安住在“心”上，“能知”会来认识五蕴中的“想”这个现象。因为“能知”来认识五蕴中运作的“想”，它就会知道，现在是什么感觉，在想什么，是什么感觉，在想什么，是什么感觉，在想什么。如果“能知”不是一个“我”，没有“无明”，可以很简单地观察，它会只看到现象，但是它不会有情绪。 不会有情绪去投入到想的内容中。如果，有情绪投入到想的内容中，越想越伤心，眼泪都流下来了，越想越流泪，那我们就不是作为“离戏论”的“能知”了，我们迷失成“有戏论”了。 所以，老师教导说，有正念，有定力，有智慧，有法，正念消失，定力消失，智慧消失，法消失，就是这样。法一直在那里显现，那个作为“能知”的“法”，一直在认识我们自己。但是一般人习惯于把“我们自己”去认识外面。但是如果我们回头，来认识我们自己，来认识“五蕴”。要认识“五蕴”，必须是“能知”才可以，才能认识“五蕴”。 所说的它作为感知的地方，再解释一下。是，“识”来认识五蕴中的一切。“识”是来认识“识”正在和“受”、“想”、“行”一起运作的那个。“识”，或者说“能知”，它是来认识现在“识”正在和“受”、“想”、“行”一起运作，显现出来的，只是显现出来的。“识”不显现，正常的“识”不显现。接收感知的地方不同，传递到不同的地方，在不同的地方生起，作为“能知”，生灭，造作，因为它有伙伴，然后伙伴又传递，一直这样生起。 重要的是，当触碰发生的时候，一切通过眼、耳、鼻、舌、身，一切都会传递到“意”这个门户，包括感受、念头，都会传递到“意”这个门户。“意”这个门户的“识”，它会和它的伙伴一起运作，就是“受”、“想”、“行”。所以，实际上，眼、耳、鼻、舌、身，它们只是一个传递的门户。 那么，“识”或者“能知”呢？“识”或者“能知”，它是只能“知”，但是不能造作的“能知”。它只有一个功能，医生，就是“知”。“造作”的功能存在于“识”中。理解这一点，但是“识”显现在“识”上。实际上，一切显现出来的，实际上是这样的，“识”本身也没有实体。所以，我们可以通过什么来观察它呢？通过它和伙伴的合作，通过它和“受”的合作，产生感受；通过它和“想”的合作，产生记忆。“识”本身也没有实体，但是因为它有团队，所以可以被捕捉到。 但是纯粹的“能知”，它没有实体。但是我们怎么知道它呢？因为它在感知。它来认识五蕴的运作。“能知”或者“识”，它来认识“识”的运作。就像两种“知”，对吗？必须一起运作，但是还有另一种“知”，它认识一切。实际上，有两种“知”。 关键是，如果，我们有正念安住在“心”上，在“心”上“知”，在“心”上“见”，在“心”上“安住”，在“心”上“放下”，那一刻，用世俗的说法，就像我们成为了认识五蕴的“能知”，没有迷失在游戏中。但是，如果失去了正念，我们就会迷失成“识”，把“我们自己”去认识。所以说，就是迷失在“有戏论”中。 如果，没有失去安住在“心”上的正念，就不会迷失在“有戏论”中。因为自然的规律只有两种，就是自然的，造作和不造作。那一刻，如果没有迷失成“有戏论”，就会自动成为“离戏论”。“离戏论”是“能知”，然后来认识，认识五蕴的运作。但是“知”，“知”了之后不干预，“知”了之后不拉近，不排斥，“知”了之后没有情绪的投入。 什么时候会迷失、投入呢？如果“能知”有了“无明”，“无明”包裹住，本来是“离戏论”的，但是状态变成了“有戏论”。当有了“我”，就会产生“取”。因为产生了“取”，就像有一条线射出去，因为射出去了，所以就能拉住，就能排斥。产生，是因为正念没有在那里，对吗？ 就是那一刻，失去了安住在“心”上的正念。因为，是这样的，为什么有时候正念觉知在身体上，还会产生“无明”？对吧？正念觉知在身体上，去感知脚的触碰。所以有时候，以前刚开始练习的时候，努力觉知身体的运动，走去开冰箱，找东西吃。我们觉知身体的运动，灭去。有正念觉知身体，去拉。但是我们没有看到“心”，实际上，它已经被烦恼吞噬了，它想找点东西吃，它要去享受，没有看到那个“我”，它没有安住在“心”上的正念，所以看不到过程，是什么推动着身体去开冰箱。它没有追溯到源头。但是，如果有正念安住在“心”上，它就能深入看到源头。 然后，现在是什么，推动着，像这样说话，这样做？必须在“识”上，它才会消失。怎么样？如果正念安住在“心”上，它就是这样的，医生。就像要让正念安住在“心”上，但是过了一段时间，它不是了，它没有“心”的安住点。但是那个“能知”，就是自然的“正念”。是自然的“定力”，知道之后不混合进去。是自然的“智慧”。它本身不是五蕴中的“正念”。一切都是和伙伴一起的，包括身体的运动。 所以，变成了，原本我们习惯于迷失，把“我们自己”去认识这个，认识那个，做这个，现在不是了。变成了回观，看到自己正在做。回观，看到现在自己正在玩游戏，执着。现在开始回观，看到自己正在玩逻辑游戏。变成了回观，看到自己，不是用“自己”去看其他的。 “能知”会回观，看到这个自然的，造作的东西。所以，实际上，在其中没有“我”，“能知”没有实体，但是它能“知”，它有“知”的功能。所以它本来就不是“我”，因为它没有实体。那么“我”在哪里？“我”只是在失去安住在“心”上的正念，然后“无明”包裹住的时候产生的。 包裹住本来纯粹的、什么也没有的“能知”，然后变得有了“我”。然后把这个“我”和五蕴混合在一起，五蕴就变成了被“无明”包裹的“心”的工具，产生烦恼，产生“取”。如果没有这个，那么，“能知”认识五蕴，五蕴就是自然的五蕴，不是烦恼，也不是涅槃。 但是，如果失去了安住在“心”上的正念，五蕴就会成为工具，去想，去说，去做，根据造作，一切。所以，“想”也变成了工具。变成了工具之后，会产生什么？产生行为，“业”。导致“果报”。所以，当“果报”到来的时候，比如生病，它在哪里产生影响？它在五蕴中产生影响。 五蕴，过去，它曾经是工具，可能会产生“果报”，在五蕴中产生影响。这取决于，如果只是“知”，就不混合进去，就像医生不痛，有疼痛的感觉，但是它只是一点点。但是当有了“我”，那一刻，就混合进去了。所以就变成了“我”去承受“果报”。实际上，“果报”在五蕴中产生影响。心就随它去，心只是知道现在五蕴有这个感觉，五蕴这里痛，那里痛。但是没有谁混合进去。 可以理解了吗？这让我们看到，实际上，一直，每时每刻都在运作的，只是自然在运作，就是“识”在不同的地方产生，然后混合，然后产生，然后这样一直运作。曾经听过一句话，感觉很触动人心。他们不用“五蕴”这个词，而是用“业的机器”。就像一种发动机，但是它不是一种发动机，它是在心里转动的，他们把它叫做“业的机器”。很清晰。 这个发动机，它们自己按照因缘运作。不想让它清晰，这个“我”也只是一个发动机，一个齿轮，这样转动着。“离戏论”的“能知”，也就是“识”，它认识五蕴的运作，它认识这两者，没有“我”。也就是说，实际上，如果……也并不是和“识”结合在一起。它们在一起。“能知”没有实体，它就像空性。而五蕴，或者说“业的机器”，它们是生生灭灭的，因为它们是自然的，造作。问它们在哪里造作？它们就在空性中造作，因为它们是从空性中产生的，就像刚才隆达说的，从“空无”中。它们产生了，然后去哪里呢？它们会回到“空无”，和空性融为一体。所以就变成了自然的，造作，就是五蕴，色、受、想、行、识，生生灭灭，在“心”，或者说空虚的“能知”中。 就像天空中的闪电。问它们在一起吗？它们在一起，但是它们没有关系。闪电从来没有给天空造成伤口，没有让天空受伤。天空也从来没有去管理闪电。但是它们就在一起。所以就变成了只有自然。 当我们死的时候，这个东西就全部消散了，是这样的。关于这一点，正好那天有学员问到，是这样的。如果只有自然，没有“我”，那一刻，“能知”也没有实体。五蕴也正常运作。那么就没有什么发生，只有自然。但是，这个发生在如果迷失，产生了“我”的时候，因为失去了正念。因为失去了正念，实际上，五蕴的运作，比如我们学习到，这个是红色。“想”，它是自然的，它就履行它的职责，记录下来，这个，“想”记得是红色，就是这样。这是五蕴自然的运作。 但是如果那一刻，失去了正念，有了“我”，它记录的，不仅仅是“想”，它还记录到心里。它记录在两个地方。因为那一刻的“心”，有了“我”，“心”可以记录信息。但是，如果有正念安住在“心”上，当外面发生什么事情的时候，问还记得吗？昨天这个人骂了我们。“想”记录下来了，没有老年痴呆，记得，没有得阿尔茨海默病，这个东西昨天骂了我，记得。但是因为那一刻没有失去安住在“心”上的正念，那一刻的“心”没有“我”，所以就没有记录什么。 如果死了，像医生说的，如果死了，还没有灭尽“无明”，实际上还有“我”，还有“心”的“我”，让它去投生。所以以前在“心”的“我”里面的信息，它会带着这些信息一起去。去投生。有没有注意到，有些人，看到之后，就不喜欢。因为如果按照自然的规律，记录什么，只记录在一个地方，记录在“想”里面。但是如果失去了正念，它会记录到“心”里。记录到“心”里的东西，会跨越生死。 但是如果没有失去正念，没有……因为“心”没有“我”，当地、水、火、风和“能知”分离的时候，五蕴就灭去了。一切回到自然，地元素回到地，水元素回到水，风元素回到风，火元素回到火，“能知”回到自然，就像空虚一样，什么也没有。但是因为它没有灭尽“无明”，所以还有“我”，还有东西被困在里面。它记录在两个地方。所以“心”就不空了，虽然它本来是空的。 --- 翻译以下佛法讲座为中文，要求：完整翻译，不遗漏内容；不要包含泰语，全部翻译为中文；原文一行行字幕的格式，请根据意思，整合输出成整段文章的形式，且保持语言通顺！ ---------------- ลงมาอธิบายเมื่อเช้าที่เราอธิบายให้ชัดเจนอีกทีก็จะทำให้เกิดความชัดเจนขึ้นตลอดมา。 ชีวิประจำวันก็พยายามที่หลวงตาสอนตลอด。 ความไม่เป็นเราความ。 สังสังขารก็น้องโทรหาใจตัวเองตลอดเวลา。 ก็。 เดินทำอยู่ตลอดจนกระทั่งหลวงตามาเมื่อสักวัน。 วันวันจันทร์มาก็。 หนูเปิดไฟล์ของน้องให้ฟังก็พยายามจะน้องพิจารณาไม่มีตัวเราเราไม่มี。 ไปเรื่อยๆแล้วก็เรื่อนะครับ。 ผมมันปวดหัวปกติรู้สึกว่าแล้วมันปวดหัวปวดหัวตลอดแล้วก็ฟังอารมณ์ปวดหัวปวดทำสองอย่างไปด้วยว่าเราก็พยายาม。 ดูอารมณ์ของเราดูอาการปวดหัว。 ดูไปไม่หายปวดมันปวดตลอดเวลาเลยมันปวดหัวออกเดินไปเดินมามันไม่ไหวแล้วมันปวดหัวมากก็ขอยาพารา。 ปวดหัวตลอดเวลาเลยยังไงไม่สนใจมันก็ยังปวดหัวอยู่รู้ไปนะครับรู้ให้มันว่ามันเป็นสิ่งที่ถูกเรารู้แล้วก็จะรู้เรื่อยไม่หายมาตอนนั้นเหมือนหลวงตาองพอดีผมไม่ถามอะไร。 ผมโอกาสปวหัว。 ผมขอกินยาพาราก่อน。 ก็บอกว่า。 โรที่อยู่ทุกวันนี้คนป่วย。 มันเกิดได้สักสองอย่าง。 ของเราใจของเราที่มันผิดปกติ。 ไปไม่ต้องไปทำอะไรอยู่。 มันเป็นโรคจริงๆของมันตามธรรมชาติ。 ส่วนใหญ่แล้วเก้าสิบpercentเป็นโรค。 มันก็เหมือนมัน。 น้องเชื่อตามครูบาอาจารย์เลยครับว่า。 เราโรคที่เราเป็นมันต้องเป็นโรคที่เราทำเห็นเลยว่าเราเข้าไปหมกมุ่นกับการปวดของตัวเองตั้งแต่เมื่อไหร่ก็ไม่รู้ไปดูการปวดแล้วก็ยังเห็นการปวดเป็นเราแล้วก็เราปวดมันยืนอยู่บนพื้นของตัวเราตลอดเลยพี่ไม่สังเกตเลยตลอดเวลาเราไม่สังเกตว่าเราเป็นคนเรา。 ไปดู。 ตรงนี้เลย。 มันก็เลยขึ้นมาเลยว่า。 อตายแล้วที่เรา。 ปฏิบัติกันมาตลอดคนไม่อยู่นี่。 เราทำตลอดเลยนี่。 เราไม่รู้ว่าเราทำตลอดเลยเพราะวามันมีตัวเราเป็นผู้กระทำอยู่。 เรามองคลิปกมันเหมือนมองไม่ข้ามช็อตอะ。 แปล。 ไอ้ตัวที่จะกระทำนั่นแหละ。 ตัวเรา。 ปล่อยวางปล่อยวางเดินชงกลมแล้วก็ปล่อยวางปล่อยวาง。 ทำความเข้าใจความเข้าใจ。 ตัวเรานี่แหละที่เป็นคนกระทำเอง。 มันต้องมาเห็นไอ้ตัวเราตัวนี้มันจะข้ามตัวนี้ไปได้。 ของผมเองนะครผมนกว่าผมเห็น。 ผมไม่เห็นไม่เห็นตอนที่หลวงตา。 พอเห็นปุ๊บเราก็เฉลี่ยวมาดูตายแล้ว。 จริงๆเราทำเองทั้งหมดอามันหายนั้นเลยนะมันเหมือน。 มันเหมือนสลายออกอ่ะครับ。 มันคงจะไปตัวเองอยู่。 มันคงค่อยๆสลายออกแล้วอาการมันก็ค่อยๆหายไป。 เลยยาไม่。 หายปวดหัวความเชื่อเลยนะครับเพราะว่าผมวิทยาศาสตร์เราก็รู้ว่าโลกปวดหัวมันจะเข้าไปทำให้ปวดหัวอะไร。 ทำไมบางทีไม่เป็นอย่างนั้นนะครับแล้วมันก็ไม่รู้ว่าเราไปทำตัวเราเองต้องไปกดไปอะไรสักอย่างนึงปฏิกิริยากับอาการทำไปทุกอย่างเลยครับมันถูกมันไม่มีเลยครับมันไม่มีทำอะไรแล้วไม่ใช่ทำอย่างนั้นนะ。 ครับ。 มันอยู่สายตรงนี้มันก็เลย。 ขายออก。 ความความความปวดความอะไรมันที่มันเกิดจากจินะครับไม่ได้เกิดจากโลกมันก็เลยหายไปเข้าใจแล้วก็。 เข้าใจกับเข้าอยู่เข้าใจเข้าใจมากอย่างนี้ล่ะคืนก็กลับบ้านเลยกที่พักบ้านนโรงพยาบาลเวมันไม่เคยมาดูหน้ามันเคยดูแต่หน้าหน้าที่ไม่เคยเห็นหน้าที่ไม่ใช่ตัวเราเอง。 มันก็เหมือนเขามีทางที่เราจะ。 มีมีช่องให้เราทําแล้วให้เราดูแล้วก็มีช่องทางที่จะไปแล้ว。 นก็เดินกลมก็ออกมาเดินอาบน้ำอาเสร็จแล้วก็เดินเดินไปเดินมาเดินไปพิจารณธรรมนะทำเปิดฟังดีด้วยก็เดินเดินไปเดินมาพยายามดูตัวเองพยายามที，่。 จะตัวเอง。 เดินเดินเดินไปหนึ่งพรุ่งนี้ไม่ไว้เลย。 ทำการเดินแล้วปล่อยวางทำไปงว่าจริงเราไม่ได้ย้อนกลับมาที่ใจเรารู้มาเป็นเราเราเอานั้นทำไม่ย้อนกลับมารู้จริงๆที่มันที่มันไม่ทำอะไรก็มีตัวไปกระททำตลอดเวลา。 มันก็เหมือนกับตอนแรกก็ชัดขึ้นครับความรู้สึกก็ชัดขึ้นว่าเราเล่นเล่นเองตลอดไปนอนแล้วก็ไม่ได้คิดอะไรมากเข้าแล้วก็ไปนอนหลับหลับเลยแล้วก็ตื่นขึ้นมารู้สึกขึ้นมาตอนเช้า。 มันก็รู้สึกตัวตื่นขึ้นตื่นขึ้นความรู้สึกขึ้นแล้วก็มันก็เห็น。 เห็นว่ามีการกระทำใจรู้สึกเหมือนกับเล่นเกมขึ้นมันทำให้ผมเห็นชที่ผมมันไม่ได้มีความไม่มีอะไรเลยแล้วก็ความรู้สึกมันโทมาจากมันไม่มีอะไรเลยครับพี่ผมหลไปมันไม่มีอะไรเลยนะ。 ขึ้นมาทันที。 ความเห็นมันเห็นได้ต่อเพราะมันตมันเห็นเลย。 กลับของคืนเมื่อคืนหลับแต่ว่าว่าภาวนาอยู่แล้วเราก็หลับไปมันก็เป็นช่วงที่ไม่รู้สึกอะไรแล้วก็มาตื่นแล้วก็รู้สึกตัวอีกทีตื่นมันต่อเป็นรอยต่อมาทั้งคืนมันต่อกันมาแต่เราเราไม่ได้ไม่ได้คิดอะไรจะทำอะไรเพราะเราตื่นเราเห็นเลยว่ามีการกระทำเกิด。 ขึ้น。 คือมันมีความต่างตรงนี้ทำให้ผมจับได้ครั้งหนึ่งว่าเอาอีกแล้วตื่นขึ้นมาก็มีตัวเราเองทำอีกแล้วชัดเจนขึ้นก็มากเช้าไม่บางทีไปทำบ้างบางทีมันก็ไม่ทำบ้างเป็นยังไงอะไรก็ยังมีความสงสัย。 ก็มาถามหลวงตาตอนเช้าก็ตาก็บอกกว่าว่าเวลาเราตรวจคนไข้นะครับจะไม่มีเราก็ไปจะทำแล้วก็ทำงานของเราไปทำงานกับหน้าที่ของเราไปเราก็กลับมาทำเวลาจะทำเป็นตัวเราจะทำทุกครั้งให้เรามาสังตรงนี้เขาว่ามีตัวเราก็ทำครั้งก็ยังไม่ทันจบนะแต่ว่ามันก็เริ่มไอเดียมันก็มี。 เล็กๆนิดนึงนตอนนั้นผมก็ไปล้างแบบให้ให้ให้หลตา。 ใจตอนนั้นก็。 มันเหมือนจะเข้าใจเหมือนจะเข้าไม่เข้าใจมันจะไม่แจ้งแล้วนะครับ。 เรา。 คราวนี้เราล้างบาทเพื่อร้ายจ้างเรา。 บุญกุศลที่เราได้ตรงนี้เขาก็ขอให้กันเรมันก็เหมือนมันถอนออกมาค่อยๆขอเรื่อยๆนะครับแล้วก็ไปทำงานอีกก็บอกว่าเข้าใจร。 ู้สึกมัน。 มันก็ขึ้นไปของมันเองเรื่อยๆก็ก็ได้มาประสบการณ์ให้ฟังแล้วก็วันนั้นก็ได้มีการสนทนาและกันอีกรอบนึงนะครับว่าช่วยกันคุยที่ว่าพวกเราติดกันอยู่ในมันติดตรงไหนครับผมก็มาเข้าใจมันเรื่อยๆแบบน。 ี้นะ。 ตรงนี้อยู่ตรงนี้เมื่อเชสความรู้ที่ผมให้ฟังได้กลับไปบ้าน。 มันก็รู้นะแต่ว่ามันก็มีบางจุดที่เราก็ยังไม่ได้เป็นความว่างอย่าง่งเดียวกับความว่างตลอดเวลาเราก็ไม่ได้เป็นเลยนะเราก็เข้าใจแต่บางทีมันก็ก็มีว่างคืออารมณ์มันบางทีมันก็มีอะไรเหมือนกันเราอยู่ในใจอ่ะเขาก็ยังมีการกระททำอะไรแล้วก็มีความว。 ่างๆ。 มันก็ยังเหมือนไม่เป็นกลางกับสภาวะพุ่งนี้นะครับ。 มันก็รู้สึกว่ามันมีอะไรอยู่อ่ะครับ。 พี่ยังไม่เข้าใจแล้วยัง。 ยังมีการทำงานอยู่ในใจ。 ก็เลยมา。 กถามหลวงตาตอนเช้าว่าหลวงตาครับผม。 ว่ายังมี。 มีอะไรอยู่ในใจแล้วมันยังจะทำอยู่ในใจแล้วมันก็ยังมีความ。 ไม่เข้าใจอีกอย่างบางอย่างอะไรที่ผมยังไม่เข้าใจ。 ก็ขอให้ตาหลวงตาได้ช่วย。 ด้วย。 ก็เข้าใจวามันวไม่มีไม่มีสัญญาไม่มีอะไรเลยครับมันเป็นความว่างเปล่า。 แต่มันเป็นความว่างเปล่าที่ยังมีคุณค่ามีความหมายอ่ะครับมันเป็นแบรนค์ที่มันมีความหมาย。 มันไม่ได้คิดไม่ได้คิดอะไรมันว่าอย่างนั้นแต่มันมีความรู้สึกมันอารมณ์หรือเปล่าใจตัวเองนะมันไม่อะไรมันมันมันมันมีความหมายถามหลวงตาหลวงบอทุกอย่างมันเกิดขึ้น。 ของมันเองตั้งอยู่ดับไปของมันเองเหมือนน้ำครับน้ำที่อยู่ที่เราเห็นเพราะเราโดนอะไรลงไปไงก็น้ำก็ขึ้นมาเองแล้วมันก็มันก็ดับของมันมันไปเองทุกทุกอย่างไม่ว่าจะเป็นความคิดความนึกอารมณ์อะไรที่มันเกิดขึ้นใจผมติดมาไม่เข้าใจมันเนี่ยมันเป็นสิ่งที่เกิดขึ。 ้。 นเอง。 ตั้งอยู่แล้วก็จะไปเองไม่มีไม่มีจะทำอะไรของมันมันเกิดเองมันดับเองแล้วก็ปัจจัยของมันเองทำให้รู้สึกเราจะบครับเราพูดคุยกันเราพูดคุยกันมันก็จะบเข้าไปอยู่ทางจมูกเข้าไปแยกไม่ใจ。 เรื่อง。 การที่มันเกิดขึ้นเองมาจากภายในภายนอกแยกขายินมผัสกันสิ่งนั้นเกิดขึ้นอีกางจะรับรู้。 รับรู้แล้วก็รู้ได้แล้วว่าเรารู้แล้ว。 มันก็จะดับไปแล้วก็เดี๋ยวไปอื่นอื่นเกิดขึ้นอีกเกิดขึ้นอีกแล้วก็รับรู้แล้วก็ดับไปต่อขาเข้าไปส่งถึงญาง。 ดับมันมันเกิดขึ้นมาแล้วมันก็ดับไป。 ก็ไปส่งต่อตัววิญญาณต่อไปรับรู้แล้วก็ดับต่อไปเรื่อยวิญามันเหมือนกับมันเกิดขึ้นจากที่เรารับรู้กระทบสัมผัส。 เกิดขึ้นแล้วก็มันหมเหตุมันก็ดับไปแต่ระหว่างที่มันก็จะส่งต่อวิญญาณตัวต่อไปนะคะให้รับรู้เกิดขึ้นแล้วก็ดับไปมีความรู้สึกของผมตอนนี้เข้าใจวามันเกิดอันดับมันเกิดอันดับมันเกิดอันดับจากการเหตุก็คือมีการกระทบการส่งต่。 อกัน。 ไปทำงานสัญญาสังขาร。 รู้เรื่องเกิดอาการได้。 ทำ。 หมอยังงงทำงานกันจริงๆแล้วเนี่ยเขาทำงานเป็นกระบวนการเขาเหมือนกับเป็นเพื่อนร่วมแกงทำงานเป็นทีม。 ที่ว่ารูปน่ะที่ตั้งของศัตรู。 เพราะฉะนั้นรูปจริงๆอ่ะเขาไม่ได้ทำอะไรเขาเป็นประตูให้รับสัมผัสจากภายนอกเท่านั้นตัวที่ทำงานจริงๆอ่ะคือเวทนาสัญญาสังขารวิญญาณตัววิญญาณอาฐาน์น่ะเป็นผู้รู้เมื่อมีการกระทบจากภายนอกผ่านประตูที่กลายเข้าไปปุ๊บเนี่ยตัววิญญาณอาหารเนี่ยเขาจะรั。 บรู้。 รับรู้ทางประตูตาหูจมูกลิ้นกายใจ。 แต่ไม่วามันเข้ามาทางตาหูจมูก。 ลิ้นกายนะ。 ทุกอย่างจะส่งต่อเข้าประตูใจด้วยอยู่แล้ว。 ประตูใจหน้าเขาจะรับพวกทำอารมณ์。 อารมณ์ความรู้สึกหนึ่งึกคิด。 เพราะฉะนั้นทุกอย่างจะไปรวมกันที่สตูดใจพ่อวิญญาณนะคะนี้ที่ไปรู้ทำอารมณ์ที่ประตูใจปุ๊บเนี่ยเขาจะทำงานกับเพื่อนร่วมแก๊งเพื่อนร่วมแก๊งเขาคือเวทนาสัญญาสังขารอย่างสมมุติตากระทบรูปเห็นคนเดินมาปุ๊บนะสัญญาจะทำงานอะไรว。 ะแม่。 คือมันอัตโนมัติเพราะมันมีโปรแกรมอยู่แม่ปุ๊บเนี่ยพอมันขึ้นมาแม่ปุ๊บเนี่ย。 ตัววิญญาณขันที่ทำงานร่วมกับสัญญาตัวนั้นก็ดับลงมันเป็นคณะดับลงการดับลงไปนะด้วยเสียงที่ขึ้นมาว่าแม่ตัวเก่าดับไปแต่สิ่งนี้กลเป็นทำอารมณ์ให้วิญญาณอาถรรพ์ตัวใหม่มารับรู้ต่อจากนี้。 แต่ก็จะเกิดเวทนาเช่นรู้สึกรักเหลือเกิน。 อย่างนี้ก็จะมีวิญญาณอาหารตัวใหม่มารับรู้อีกเพราะรับรู้เนี่ยทุกครั้งที่วิญญาณอาหารตัวใหม่มารับรู้เนี่ยมันจะทำงานกับเพื่อนร่วมแก๊งคือเวทนาสัญญาสังขาร。 เพราะฉะนั้นพอรับรู้ปุ๊บตัววิญญาณอาหาร์เก่านะก็ดับไปพร้อมกับเพื่อนร่วมแก๊งมันนั่นแหละแต่สิ่งที่คงค้างอยู่ก็เป็นทำอารมณ์ให้วิญญาณอาหารตัวใหม่เกิดมารับรู้อย่างเช่นมารับรู้ว่ารักเหลือเกินเดี๋ยวมันก็นิดนึงว่าให้เตรียมไว้เดี๋ยวเอาให้แม่อย่างนี้เพราะฉะ。 นั้นทั้งหมดกระบวการของวิญญาณอาขรที่ทำงานร่วมกับเพื่อนร่วมแก๊งเนี่ย。 คือเวทนาสัญญาสังขาร。 เขาทำงานร่วมกันระดับเป็นคณะคณะ。 ในกระบวนการทำงานของแกงนี้ทั้งหมดโดยมีรูปเป็นประตูที่ตั้งของประตูนี้ไม่มีเราอยู่ในนั้น。 สังเกตไหมว่าเวลาตาน่ะรูปมากระทบตาปุ๊บน่ะเราไม่ต้องตั้งใจคิดหรอกมันรู้เลยว่าแม่เห็นไหมเขาทำเองความรู้สึกรักเราก็ไม่ต้องตั้งตั้งใจเห็นแม่แล้วต้องรักก็ไม่ต้องตั้งใจ。 สิ่งเหล่านี้เวทนาเขาก็ขึ้นมาของเขาเองวิก็รู้รับรู้ของขาได้เองก็รับรู้แล้วเขาก็อยากไปเขาก็ส่งต่อกันอย่างนี้เป็นกระบวนการเพราะฉะนั้นกระบวนการพวกนี้พอเดี๋ยวหมดเรื่อง่งนี้เดี๋ยวพอมีภาษะใหม่เข้ามากระทบมันก็เริ่มไปหมุนวงจรใหม่อีกแล้วฉันห้ามันทำงานของม。 ันตลอดเวลาแบบนี้ตามภาณะที่มากระทบ。 แล้วก็ถ้าเกิดการทำงานของแก๊งสี่สหายนะเกิดขึ้น。 แล้วก็กลับไป。 อันนี้ไอ้เรื่องราวจริงๆอ่ะมันอยู่ไม่นาน。 การทํางานของขันห้าเนี่ยเรื่องราวถึงจะปรุงเป็นสังขารก็ปรุงสั้นๆแต่เรื่องราวนะที่มันอยู่ยาวนะ。 ใจที่เป็นธาตุรู้น่ะมันมารู้ฉันก็คือมันมารู้ตัวตัวที่เราที่เราเข้าใจว่าเป็นตัวเราถ้ารู้เขารู้ฉันห้าแล้วแต่พอเขามารู้ขันห้าแล้วถ้าเขาเป็นธรู้ที่บริสุทธิ์เขาจะรู้ขันห้าตามที่ขันห้า。 เป็น。 ไม่มีการหลงเข้าไปยินดีกินร้ายเรื่องราวก็เลยไม่มีอะไรเกิดขึ้นในใจมีแต่ขันห้าที่ทำงานเป็นกระบวนการเก，ิ，ด，เ，ก，ิ，ด，ด，ั，บๆ，อ，ย，ู，่ภายในใจที，่，ว。 ่างเปล่า。 แต่เพราะถ้าาสรู้นะมันมีบางขณะที่ขณะนั้นเกิดอวิชาขึ้นเมื่อตัวถ้ารู้พอมันเริ่มมีวิชาเกิดขึ้นเนี่ยขณะนั้นคือขาดสติตั้งที่ใจวิชาจะเกิดขึ้นห่อหุ้มถ้ารู้ว่าจากที่เคยเป็นวิเมื่อถูกวิชาห่อ。 หุ้ม。 จากการเป็นวิสังขารปรากฏขึ้นมาเป็นสังขาร。 เกิดตัว。 เกิดความเป็นตัวตนตรงนั้นนั่นแหละที่ไปเหมือนดึงสภาวะไว้หรือผักใสสภาวะที่เกิดขึ้นในใจในใจเรื่องมันก็ถึงยาวอย่างเช่นเหมือนกับว่าถ้าต่อจากเหตุเดิมถ้าขณะนั้นถ้ารู้มีวิชาเข้าไปห่อหุ้มแทนที่มันจะเป็นวิสังขารได้แต่รู้ไม่ป。 รากฏ。 พอโดนห่อหุ้มกลายเป็นสิ่งที่ปรากฏขึ้นกลายเป็นสังขารเพราะเป็นสังขารมีตัวนี้มันจึงเข้าไปยึดได้เกิดอุปทานเกิดอุปทานในขันห้านี้แล้วมันก็จะคิดเป็นแต่งต่อเพิ่มเติมมากมายขันห้าเนี่ยก็เลยจากที่ขันห้าเป็นเป็นกลางนะไม่ได้เป็นนกเลสไม่ได้เป็นนิ。 พพาน。 มันพอไปยึดขันห้าปุ๊บขันห้าจึงตกเป็นเครื่องมือของอวิชา。 อย่างเช่นเขาจะไปปลื้มไปนู่นไปนี่อะไรที่มันเกินเข้าไปกับเหตุการณ์。 พอหลงเข้าไปยึดสมมุติแม่วันนี้ไม่ค่อยสบายทุกข์เลย。 อย่างนี้ค่ะนี่คือกระบวนการทำงานถ้าเมื่อไหร่ก็ตามที่เหมือนกับถ้ารู้นะเขาเป็นภาพารู้ที่บริสุทธิ์เพราะขนาดนั้นเราไม่ขาดสติตั้งที่ใจนะเขาเป็นวิสขารเขารู้ทุกอย่างที่เกิดขึ้นในขัน์ห้าแต่ตัวเขายึดถือแทรกแสงไม่ได้เพราะเขาไม่มีตัวเขามีเขาเหมือนความว่างขอ。 งอวกาศ。 แต่พอเขามีตัวน่ะเขาถึงเข้าไปยึด。 ไปดึงไปหักอะไรได้。 เรื่องที่แค่การทำงานของขันห้าจริงยาวออกมาฉันห้าจึงตกเป็นเครื่องมือของการกระทำของจิตที่มีวิชานั้น。 ค่ะ。 พอเข้าใจไหมคะยังงงก็ไม่ได้งงมาก。 สัญญาไม่รู้เรื่องอะไรเลยอ่ะรู้จริงๆไม่ขาดตรงนี้เลยตรงนี้。 ต้องพูดอย่างนี้ค่ะโดยธรรมชาติเลยนะ。 เอาตัวเราออกไปก่อนโดยธรรมชาติเลยเนี่ยมีผู้รู้อยู่สองตัว。 ผู้รู้ตัวนึงคือผู้รู้ที่อยู่ในขันธ์ห้าที่เป็นปรากฏการณ์เกิดเกิดดับๆร่างกายคนเราเนี่ยประกอบไปพูดง่ายๆถ้าแบ่งจริงๆก็คือเป็นขัน์ห้าถูกไหมร่างกายจิตใจนะคือขัน์ห้าถ้าแยกหน้าก็คือเขาแยกได้เป็นห้ากลองขันแบ่งได้เป็นห้ากล่องอันนึงอ่ะคื。 อรูป。 รูปก็คือร่างกาย。 ถามว่าร่างกายจริงๆเขาประกอบด้วยภาพาสีดินน้ำลมไปเพราะฉะนั้นเนี่ยถ้าาตุดินน้ำลงไปที่มารวมกันเป็นรูป，น，่，ะ，เ，ข，า，ม，ี，ก，ิร，ิ，ย，า，อาการอะไร，ไ，ม。 ่ได้แสดง。 ยาอาการอะไรไม่ได้เพราะเขาเป็นแค่ดินน้ำลงไฟแต่ถามเขาสำคัญไหมเขาสำคัญตรงที่เขาเป็นที่ตั้งของประตูที่จะไว้รับรู้ก。 ับภายนอก。 อันนี้ต่อเนี่ยเป็นอะไรอะไรบ้างอธิไม่รู้อะไรเลยเนี่ย。 เป็นที่ตั้งของประตูตาเพื่อเอาไว้รับรูป。 มาเป็นแสงกะสีจากภายนอกตาหูเอาไว้รับเป็นประตูรับเสียงจมูกเป็นประตูเอาไว้รับกลิ่นลิ้นเป็นประตูเอาไว้รับรสได้เป็นประตูเอาไว้รับสัมผัสได้เป็นประตูเอาไว้รับทำอารมณ์ก็คืออารมณ์ความรู้สึกน。 ึ。 กคิด。 เพราะฉะนั้นเนี่ย。 รูปน่ะจึงเป็นที่ตั้งแห่งประตู。 เฉยๆเขาแสดงกิยาอาการไม่ได้เพราะเป็นเขาเป็นดินน้ำลมไฟเหมือนเก้าอี้เหมือนเบาะนั่งอย่างหน้าเพราะหลังจากนั้นเนี่ยรูปแล้วอะไรเวทนาเวทนาคือความรู้สึกสุขทุกโดยส่วนตัวจะถนัดใช้คำว่าบวกลบหรือไม่ไ。 ม่ลบ。 เวทนาคือความรู้สึกบวกลบหรือไม่บวกไม่ลบ。 เพราะฉะนั้นเวลากระทบมาปุ๊บนี้สิ่งเหล่านี้เวทนาเขาเกิดของขาได้เองยังเสียงบางทีเนี่ยเสียงที่ดังแสบแก้วหปุ๊บเนี่ยเวทลบลบทันทีโดยไม่ต้องตั้งใจเพราะวามันดังเกินเกินที่ร่างกายจะรู้สึกสบายถูกไหมมันเป็นลบทันทีอย่างนี้เวทนาสัญญาคืออะไรคือความจำได้ไ。 ห。 มรู้。 สัญญามาจากไหนมาจากสิ่งที่เคยโปรแกรมเข้าไป。 อย่างสมมุติเราเด็กๆเราเรียนภาษาไทยการโปรแกรมของเราเป็นภาษาไทยสัญญาที่ขึ้นมาจึงเป็นภาษาไทยเด็กฝรั่งเขาก็เวลาเขาเห็นแม่เขาไม่ขึ้นว่าแม่เราเขาขึ้นว่ามันสัญญาความจำได้ใหม่รู้นะมันเป็นสิ่งที่เคยโปรแกรมไว้เขาเก็บข้อมูลของเข。 าไว้。 สัญญาณเวทนาสัญญาสังขารคือกองแห่งความปรุงแต่ง。 เพราะฉะนั้นเนี่ยเขาก็จะปรุงแต่งของเขาอ่ะอย่างเช่นการปรุงแต่งอย่างเช่นเขาก็จะรู้กับยอันนี้เนี่ยเหมือนเห็นแม่มันก็จะมีเรื่องปุงที่เกี่ยวกับแม่ขึ้นมาอย่างเช่นคิดขึ้นมาว่าใช่เมื่อกี้จะบอกแม่เรื่องอะไรหรืออะไรอย่างนี้มันก็จะมีอ่ะมันก็จะปรุงแล้วถามว่า。 สังขารตัวปรุงแต่ง。 มันเอาอะไรมาปรุงอ่ะ。 มันก็เอาข้อมูลจากสัญญากับให้เวทนาที่เคยกระทบมาน่ะเป็นข้อมูลลดิบในการเอามาปรุง。 เพราะฉะนั้นถ้าดูจริงๆนะตอนนี้รูปเลยไม่มีเราอยู่ในนั้นเลยนะแล้วก็ไม่ใช่เราด้วยเราอ่ะไปจับดินน้ำลงไฟมาผสมมากวนกันก็ไม่เป็นนะเราก็ไม่ได้ทำรูปไม่มีเราไม่ใช่เราเวทนาเนี่ยความรู้สึกเนี่ย。 ถามว่าในนั้นเนี่ยเขาเป็นกระบวนการธรรมชาติที่เขารู้สึกบวกรู้สึกลบหรือรู้สึกไม่บวกไม่ลบได้โดยที่ในนั้นก็ไม่มีเรานะ。 ส่วนสัญญาความจำได้ไหมรู้มันเกิดจากโปรแกรมที่เกิดโปรแกรมเป็นภาษาไทยเป็นอันนี้แดงไอ้นี่เขียวนะไอ้นี่เ，ร，ี，ย，ก，ว，่าบอกไอ้นี่เส，ื，อ，อย。 ่างนี้。 เพราะฉะนั้นสิ่งเหล่านี้มันเป็นสิ่งที่เกิดโปรแกรมขึ้นไปเวลามันพูดออกมาเนี่ยเราไม่ต้องตั้งใจเราก็พูด，ไ，ด，้，น，ะ，เ，ห，็นปุ，๊บรู้ได้เ，ล，ย。 นะ，ว่าแดง。 ไม่ต้องเดี๋ยวเราต้องทำขึ้นมาให้รู้ว่าเป็นแดงเพราะฉะนั้นเขาเป็นธรรมชาติในสัญญาก็ไม่มีเรา。 ส่วนในสังขาร。 อย่างสมมุติเห็นเบาะเนี่ยบางทีมันก็พูดชั้นเดียวเตไปเอาสองชั้นให้ขายหย่อนได้หน่อย。 เขาก็ขึ้นมาของเขาปุ๊บนึง。 โดยที่เราไม่ได้ตั้งใจมันก็พูดของมันขึ้นมาได้เอง。 เพราะฉะนั้นสังขารนั้นก็ไม่ใช่เรา。 ในเว็บแรกของการปรุงนั้นก็ไม่ใช่เรารูปเวทนาสัญญาสังขารไม่ใช่เราแล้วตัวที่รู้สึกยากที่สุดคือวิญญาณอาขรคือผู้รู้วิญญาณขันเป็นตัวทำหน้าที่รู้ตามทวารคือเมื่อตากระทบรูปนะจริงๆมันเหมือนถ้าเทียบง่ายๆนะเหมือนวัตถุวัตถุกระท。 บกัน。 มันไม่รู้หรอก。 วิญณขันธ์ก็คือจักษสุวิญญาณเนี่ย。 มันเป็นตัวเข้าไปรู้มันคือผู้รู้。 ถ้าไม่งั้นมันเหมือนเอาเอาเก้าอี้สองตัวชนกันนะมันไม่รู้หรอก。 พูดอย่างนี้พอเข้าใจไหมคะ。 ลูก。 รูป。 กลับ。 ตาเราเนี่ย。 มันเหมือนเราเอาเก้าอี้2ตัวมาชนกัน。 มันมันรู้ไม่ได้หรอก。 ไอ้ตัววิญญาณ。 นฐานคือจักษสุวิญญาณเกิดขึ้นเป็นผู้รู้ว่า。 การเห็นขึ้น。 เพราะฉะนั้นเนี่ยวิญญาณขัน์คือผู้รู้ตาลทวารรู้ว่าไอ้คู่นี้กระทบกันละ。 มันจึงเกิดเป็นทักษะได้。 พบกันแล้วผู้รู้เกิดขึ้นเกิดขึ้นในขณะที่มีการกระทบแล้วก็อยู่ว่าเป็นผู้รับรู้ใช่ไหมครับคืออย่างนี้ค่ะ，ใ，ห，้，เ，ข，้，าใจ，ว，่，า，ท，ุกสิ่งไม่เ，ค，ย。 มีมาก่อน。 ทุกสิ่งเกิดจากเหตุปัจใจเมื่อรูปนะเขาขึ้นมากระทบลูกตาที่มีจอรับภาพมีอะไรปุ๊บเนี่ยวิญญาณวิญญาณซึ่งไม่มีตัวตนนะเกิดจากความว่างขึ้นมารับรู้เขาเห็นเอง。 เขาเห็นของเขาเอง。 ไอ้วิญญาณขัน์ที่มันรู้ตามทวารเนี่ยเขาเกิดของเขาเองแต่โดยคนทั่วไปเราจะเกิดความรู้สึกว่าเราเห็นวารับรู้โดยธรรมชาติที่มันจะถูกรู้มันเป็นธรรมชาติของขันห้า。 ตัววิญญาณอขร์เนี่ยคนรจะรู้สึกวามันใกล้เคียงเป็นตัวเราที่สุดหลงเอาวิญญาณอขรหน้ามาเป็นเราจริงๆไม่ใช่。 การเห็นเนี่ยซึ่งสิ่งเหล่านี้จะได้จากการพอภาวนาไปเรื่อยๆมันเห็นอย่างนี้ขนาดนั้นเนี่ยได้ยินเสียงปุ๊บดับ。 ตาเห็นปุ๊บดับ。 เดี๋ยวไปได้ยินเสียงดับตาเห็นดับ。 ไอ้เจ้าตัวนี้ไม่ได้ทำอะไรเลย。 แสดงว่าการรับรู้พวกนี้เขารับรู้ของเขาเอง。 อย่างเช่น。 การเคลื่อนไหวนะง่าเลยนะใจเคลื่อนไหวนะคุณน้องใจเดินอยู่นะถามว่าเกิดกายยะวิญญาณวิญญาณนะคะเนี่ยแยกได้เป็นหกตัวนะตามทวาร。 วิญญาณที่เกิดขึ้นที่ตานะก็จักษสวิญญาณวิญญาณที่เกิดขึ้นที่หูก็โสตะวิญญาณวิญญาณที่เกิดขึ้นที่จมูกเรียกคณะวิญญาณวิญญาณที่เกิดขึ้นที่ลิ้นเป็นคิวหาวิญญาณวิญญาณที่เกิดขึ้นที่กายกายยวิญญาณวิญญาณที่เกิดขึ้นที่ใจเรียกมะโนวิญญาณอันนี้สังเกตง่ายคือตอนเร。 า。 เด。 ิน。 ตอนเราเดินเคลื่อนไหวนะ。 เคยไหมเดินแล้วใจนะลอไปคิดอะไรไม่รู้。 แต่ขายังเดิน。 เห็นไหม。 เขาทำของเขาเอง。 เขาทำของเขาเองจริงๆเขาเดินของเขาอยู่แต่พอมันหลงไปคิดน่ะมันมันไม่รู้แต่พอเดี๋ยวมันก็มารู้ที่ขาอาการที่ขาที่กระทบพื้นที่เคลื่อนไหวเพราะฉะนั้นเกิดของวิญญาณเหล่านี้เขาเกิดของเขาเองแล้วเขามาจากไหนเขามาจากความว่างที。 ่เรา。 วิญญาณเนี่ยมันเกิดตรงนี้แล้วเดี๋ยวมันก็เกิดตรงนี้แล้วเดี๋ยวเกิดตรงนั้นแล้วเดี๋ยวตรงนี้เขาเกิดดับเป็นขณะเกิดขึ้น，ณ。 จุดกระทบ。 เพราะฉะนั้นเขารับรู้ได้ทีละขนาด。 วิญญาณอาคันนี้เขารับรู้ได้ทีละขนาดถ้าเรามารู้ที่อย่างเช่นเรามารู้ที่มือปุ๊บน่ะเขาก็จะไม่เกิดที่อื่นแต่เนื่องจากเขาเกิดแบบเร็วมากเดี๋ยวก็รู้ตรงนี้เดี๋ยวก็ไปรู้ตรงนั้นเดี๋ยวก็ก็รู้ตรงไหนเขาก็ดับนะตรงนั้นมันเปลี่ยนที่ไปที่เพราะอะไรอ่ะตอนนี้มันรู้ตร。 งนี้แล้วเดี๋ยวมันจะรู้ตรงนั้น。 ภาษาตรงนั้นแรงมันก็จะรับษาตรงนี้ตรงนี้แต่ถามคุณหมออย่างนี้คุณหมอสามารถกำหนดได้ไหมจะไปรู้ตรงไหน。 ปล่อยเลยอ่ะเขารับรู้ของเขาเองใช่ไหมเขารู้ของเขาตรงไหนมันก็คล้ายๆกับตัวเราไปรู้ตรงนั้นถูกไหม。 ก็จริจริงเขาไปรู้แต่ว่าไม่ได้เราไปรู้เขาเขาชัดของเขาตรงไหนมีสติถึงไปรู้ตรงนั้น。 หมอเลือกไม่ได้เลยนะ。 เพราะฉะนั้นเนี่ยสิ่งเหล่านี้เพียงแต่ว่าเขาเกิดจากสืบต่อเร็วมาก。 เจตนาครับตั้งใจจะไปรู้อย่างนี้。 ถามว่าถ้าเราเจตนาก็คือเราไปกระทำ。 สิ่งนั้นผิดธรรมชาติไปชั่วคราวมันเป็นเจตที่เข้าไปกระทำแต่ถามว่าเจตลอดไหมไม่ได้เดี๋ยวก็ลอไปลอปุ๊บมัน，ก，็，ก，ล，ั，บ，ไ，ปเป็，นธรรมชาติ，เ，ห。 มื，อนเดิม。 เพราะฉะนั้นเนี่ยคนที่เคยเข้าใจว่าวิญญาณอาขรร์คือเราอ่ะเราเป็นคนเห็นเราเป็นคนได้ยินเราเป็นคนลิ้มรสกลิ่นเหม็นเป็นเราอย่างนี้ว่าทุกอย่างเองเขาเกิดเป็นขนาดหน้าที่รับรู้ของเขาเป็นการรับรู้รับรู้เป็。 นขณะ。 แต่โดยส่วนตัวนะเห็นอนัตาง่าย。 เห็นอนัตาให้หมายความว่าอะไรโดยส่วนตัว。 ถามหน่อย。 ว่ารูปที่มันเคลื่อนมาโดยการเป็นแสงกะสีแล้วมากระทบจอตาเนี่ยแล้วมันเห็นอ่ะ。 เราทำการเห็นได้จริงๆหรือ。 คุณหมอเราทำการเห็นได้จริงๆหรอแสงมันมาไงกระทบลงจะไปจุดดรวมเกิดภาพกับผัวด้วยนะแล้วเป็นตัวรับรู้เพราะฉะนั้นเนี่ยสังเกต。 จริงๆนะไม่ไปสังเกตอันหนึ่งสังเกตแต่สิ่งที่เกิดขึ้นในนี้สิ่งที่เราจะพบคือความจริงการสังเกตก็คือวิญตรงนั้นหรอครับจริงๆการสังเกตตัวสังเกตคือตัวสติสติว่าเกิดตรงไหน。 จะเห็นว่าตอนนี้รู้ตรงนี้ดับวิญญาณพอตอนรู้น่ะมันรู้สึกมันเป็นความรู้สึกของการเห็นเกิดการเห็นขึ้นดับ。 อันนี้เนี่ยพอมันสังเกตจริงๆเดี๋ยวมันเห็นของจริงเพราะเห็นของจริงมันเข้าใจเลยมันเข้าใจว่าทุกอย่างรู้เป็นขนาดนี้วิญญาณขัน์หน้าที่ที่เขารู้ตามทวารเขารู้เป็นขนาดเพราะรู้แล้วเขาก็ดับไปเพราะรู้แล้วดับปุ๊บน่ะตัวเราอยู่ไหนตัวเราไม่มีตัวเราเกิดตอนไหนเกิดต。 อ。 น。 ห。 ลง。 หลงผิด。 ความมีตัวตนจึงเกิดขึ้นแค่บางขณะที่หลงผิด。 วิญาณรู้ใจยังไงครับเกิดรู้สึกว่าเราเป็นคนคิดเองแสดงว่าผสมลงถึงบอกว่าผู้รู้เนี่ยเขามีผู้รู้สองตัวผู้รู้ตัววิญญาณข์คือผู้รู้ที่อยู่ในขัน์ห้าเขาเป็นธรรมชาติใส่ปรแต่งเพราะเขารู้ปุ๊บขาดับรู้ปุขาดับรู้ปุ๊บขาดับแต่มันมีผู้รู้อีกตั。 วนึง。 คือถ้าารู้ที่เป็นวิชสังขาร。 ถ้าเมื่อไหร่。 จริงๆแล้วเนี่ย。 เขาอ่ะทำหน้าที่ทั้งสองตัวนะ。 ตลอดเวลาน่ะมีสองตัวนี้ที่ทำหน้าที่รู้ตัวนึงรู้แล้วปรุงแต่งตัวนึงรู้แล้วไม่ปรุงแต่งเพราะมันปรุงแต่งไม่ได้ทุกขณะจริงๆอ่ะมีผู้รู้เนี่ยอยู่สองตัว。 แต่ด้วยความที่ว่าพอเราหลงหลงไปเป็นไอ้วิญญาณขันปุ๊บนะเราก็เลยไม่รู้ถ้ารู้แค่นี้ที่คุณหมอบอกบางทีเรารู้สึกเหมือนเราคิดยาวเลยนะถ้าเราเป็นสังเกตง่ายๆนะถ้าขณะนั้นเนี่ยเราไม่มีเอาไว้ก็คือมีสติตั้งที่。 ใจนะ。 ถ้ารู้นั้นน่ะเขาจะมารู้ปรากฏการณ์ความคิดในฐ์ห้าเพราะถ้ารู้เขามารู้ปรากฏการณ์ในขัน์รู้ทำงานอยู่เขาก็จะรู้ว่าตอนนี้มันรู้สึกไงมันคิดยังไงมันรู้สึกไงมันคิดไงมันรู้สึกไงมันคิดไงถ้าถ้ารู้ที่ไม่เป็นตัวไม่มีวิชาแล้วสังเกตง่ายคือไ。 งอ่ะ。 เขาจะเห็นแต่ปรากฏการณ์แต่เขาจะไม่มีอารมณ์。 อารมณ์ที่เข้าไปอินในเนื้อเรื่องที่คิด。 ถ้าเมื่อไหร่น่ะ。 มีมีอารมณ์เข้าไปอินในเรื่องที่คิดนะเป็นเราคิดยิ่งคิดยิ่งเสียใจน้ำตาล่วงยิ่งคิดยิ่งน้ำตาล่วงอันนั้นน่ะเราไม่ได้เป็นธาตุุรู้ที่เป็นวิสังขารแล้วเราหลงไปเป็นสังขารแล้ว。 เพราะฉะนั้นเนี่ยที่ครูบาอาจารย์ท่านสอนไว้ว่าสติมีสมาธิมีปัญญามีธรรมมีสติหายสมาธิหายปัญญาหายทำหายคือแค่นี้ทำเขามีปรากฏของเขาอยู่ทำนั้นน่ะที่เป็นภาพาสรู้น่ะเขามารู้ตัวเราตลอดเวลา。 แต่เพียงแต่คนทั่วไปอ่ะเคยชินที่จะเอาตัวเราไปรู้ข้างนอก。 แต่ถ้าเรากลับน่ะให้มารู้ตัวเราอ่ะมารู้ขันห้าการจะมารขันห้าได้ต้องเป็นภาพารู้เท่านั้นถึงรู้ขันห้าได้นะที่บอกวามันเป็นที่มารับรู้กันมันมันอีกที。 ใช่วิญญาณธาตุเนี่ยเขามารู้ทุกอย่างในขัน์ห้าเขาวิญญาณธาตุเป็นตัวมารู้ว่าวิญญาณนะคะกำลังทำงานร่วมกับเจสิทธิ์กำลังทำงานร่วมกับเพื่อนร่วมแก๊งคือเวทนาสัญญาสังวิญญาณธาสหรือธาตุรู้เขาเป็นธารู้ที่มารู้ว่าตอนนี้วิญญาณขานกำลังทำงานร่วมกับเวทนาสัญญาสังขารท。 ี่ปรากฏอยู่ก็เป็นขเท่านั้นที่ปรากฏอยู่。 วิญญาณธาตุ。 ไม่ปกติไม่ปรากฏสิ่งรับรู้ปรากฏตามที่ต่างๆส่งต่อตามที่ต่างๆเกิดตามที่ต่างๆรู้เป็นผู้รู้ที่เกิดดับได้ปรุงแต่งได้เพราะมีเพื่อนร่วมแล้วก็เพื่อนที่ได้ส่งต่ออีกเกิดมันอย่างนี้ค่ะสำคัญเ。 มื่อ。 กระทบทุกอย่างผ่านตาหูจมูกลิ้นกายทุกสิ่งจะส่งเข้าสู่ประตูใจรวมถึงความรู้สึกนึกคิดส่งเข้าสู่ประตูใจตัววิญญาณอาขร์ที่ประตูใจนะเขาจะทำงานร่วมกับเพื่อนก็คือเวทนาสัญญาสังขารเดิมเพราะฉะนั้นเนี่ยจริงๆตามตาหูจมูกลิ้นกายเขาเป็นประตูลเพื่อส่งต่อเท่านั้。 น。 นั。 ้น。 เพราะฉะนั้นเนี่ยถามว่าอ้าวแล้ววิญญาณธาสุหรือธาตุรู้。 ก็วิญญาณธาตุหรือธาตุรู้นะเขาเป็นผู้รู้ที่ได้แต่รู้แต่ปรุงแต่งไม่ได้มีสรรพคุณเดียวคุณหมอคือรู้สรรพค，ุ，ณ，ป，ร，ุ，ง，แ，ต่งจ，ะมีอยู่ใน，ว，ิ。 ญญ，าณขัน์。 เข้าใจตรงนี้ว่าวิกดอะไรแต่ว่าวิเนี่ยมันปรากฏอยู่บนวิญญาณ。 อ่า。 จริงๆทุกอย่างน่ะที่ปรากฏจริงๆจริงๆอย่างนี้ค่ะวิญญาณขันแท้ๆเลยนะเขาเองก็ไม่มีตัวตนเพราะฉะนั้นเนี่ยแต่เราจับสังเกตขาได้จากอะไรจากการทำงานร่วมกับเพื่อน。 จากการทำงานร่วมกับเวทนาเกิดเป็นความรู้สึกขึ้นจากการทำงานร่วมกับสัญญาเป็นความจำได้ขึ้นมาเป็นวิญญาฐานวิเจ้าตัวจริงๆก็ไม่มีตัวแต่เพราะเขามีเพื่อนร่วมแก๊งมีตัวก็เกิดตัวให้จับได้แต่ตัวภาพรู้ที่บริสุทธิ์เนี่ยเขาไม่มีตัวแต่ถามว่าเรายังไงแต่เขาร。 ู้ไง。 เขามารู้การทำงานของขันห้า。 ธาสรู้หรือวิญญาณธาตุนั่นแหละเขามารู้การทำงานของวิญญาณนะคะเหมือนสองรู้ใช่ไหมคะต้องทำงานร่วมกับแต่ว，่，า，ร，ู，้，อ，ี，ก，ร，ู้，ท，ี，่，มันเลยรู้，ท，ั。 ้งหมดเลย。 จริงๆแล้วมันมีสองรูอันนี้ประเด็นก็คือว่าถ้าเมื่อไหร่ก็ตามเรามีสติตั้งที่ใจรู้ที่ใจเห็นที่ใจและที่ใจวางที่ใจขณะนั้นน่ะนี่พูดโดยสมมุติเหมือนเราอ่ะไปเป็นภาพรู้ที่มันรู้ขันห้า。 คือไม่ได้หลงไปเล่นเกมแต่ถ้าเมื่อไหร่ค่ะสติเราจะหลงไปเป็นวิญญาณขัน์เอาตัวเราไปรู้เขาถึงบอกว่าก็คือไปหลงสังขาร。 ถ้าเมื่อไหร่ก็ตามไม่ขาดสติตั้งที่ใจเมื่อนั้นไม่หลงสังขารในเมื่อธรรมชาติมีเพียงสองสิ่งคือธรรมชาติใส่ปรุงแต่งก็ไม่ปรุงแต่งขณะนั้นเมื่อไม่หลงไปเป็นสังขารย่อมเป็นวิสังขารโดยอัตโนมัติและวิสังขารเป็นทารู้แล้วมารู้ก็รู้การทำงานของฉันห้า。 ง่าย。 แต่รู้เนี่ยรู้แล้วไม่แทรกแซงรู้แล้วไม่ดึงเข้าไม่ผลักออกรู้แล้วไม่มีอารมณ์อินผสมลงเข้าไป。 แล้วเมื่อไหร่ที่หลงผสมลงเมื่อถ้าดรู้มีวิชาเกิดวิชาห่อหุ้มเป็นวิสังขารอยู่ดีๆแต่สภาพตัวเองมาเป็นสังขารพอมีตัวมันจึงเ，ก。 ิดอุปทาน。 ได้เพราะเกิดอุปทานเนี่ยมันเหมือนมีเส้นใหญ่อ่ะพุ่งไปอ่ะเพราะพุ่งไปปุ๊บเนี่ยมันเลยดึงไว้ได้มันเลยเหมือนผลักได้。 มันเกิดเพราะวามันสติมันไม่ไม่มาตรงนั้นใช่ไหมครับ。 คือขณะนั้นค่ะสติตั้งที่ใจนะเพราะว่าอย่างนี้ค่ะทำไมบางครั้งสติและลึกที่กายแล้วยังเกิดอภชาได้บางครั้งถูกไหมสติมันเป็นระลึกที่กายไปรับรู้เท้าสัมผัสเพราะฉะนั้นบางทีแต่ก่อนสมัยแรกๆฝึกเนี่ยพยายามรู้การเคลื่อนไหวเดินไปจะไปเปิดตู้เย็นหาขอ。 งกิน。 เรารู้การเคลื่อนไหวของกาย。 ดับ。 มีสติรู้กายไปดึง。 แต่เราไม่เห็นใจอ่ะจริงๆมันโดนกเลสกินไปแล้วมันอยากหาอะไรกินเล่นมันจะไปเสพไม่เห็นตัวที่มันขาดสติตั้งที่ใจมันจึงไม่เห็นกระบวนการว่าอะไรอ่ะเป็นตัวผลักดันให้ไอ้กายหน้าเดินไปเปิดตู้เย็นมันย้อนมาไม่ถึงต้นตอแต่ถ้ามีสติตั้งที่ใจน่ะมันล้วงเข้าไปเห็น。 ต。 ้นตอ。 แล้วตอนนี้ตัวอะไรอ่ะที่เป็น。 ตัวทำให้เหมือนกับว่าผลักดันออกมาที่ให้พูดแบบนี้ทำแบบนี้ต้องอยู่ที่วิญญาามันก็จะหมดเลยเป็นไงบ้าง。 คณิตสติตั้งที่ใจนะมันมันเป็นอย่างนั้นคุณหมอคือเหมือนจะให้มีสติตั้งที่ใจแต่พอผ่านไปผ่านไปอ่ะมันไม่ใช่มันไม่มีจุดตั้งของใจแต่ว่าตัวถ้ารู้นั่นแหละคือสติธรรมชาติ。 เป็นสมาธิโดยธรรมชาติที่รู้แล้วไม่ไปผสมโรง。 ปัญญาโดยธรรมชาติโดยตัวมันไม่ใช่สติในขันคือไปด้วยเลยทุกอย่างคือการกับเพื่อน。 ถึงรวมถึงรูปที่เคลื่อนไหวด้วย。 มันจึงเป็นการที่เดิมน่ะปกติเราเคยหลงเอาตัวเราไปรู้นู่นรู้นี่ไปทำนี่ตอนนี้ไม่ใช่มันเป็นการย้อนกลับมาเห็นตัวเองที่ทำมันย้อนกลับมาเห็นตอนนี้ตัวเองที่กำลังเล่นเกมหมกมุ่นตอนนี้มันเริ่มย้อนมาเห็นตัวเองที่กำลังเล่นเกมต。 รรกะ。 มันกลายเป็นย้อนกลับมาเห็นตัวเองไม่ใช่การเอาตัวเองไปเห็นอย่างอื่นถ้ารู้นะเขาจะย้อนมาเห็นตัวตัวธรรมชาติที่ปรุงแต。 ่งอันนี้。 เพราะฉะนั้น。 ไล่กันจริงๆแล้วนะไม่มีตัวเราอยู่ในนั้นน่ะถ้ารู้เขาไม่มีตัวตนแต่เขารู้ได้เขามีสรรพคุณรู้เพราะฉะนั้นเขาไม่ใช่เราอยู่แล้วเพราะเขาไม่มีตัวตนแล้วเราไปอยู่ตรงไหนเราน่ะมาเกิดเป็นแค่บางขณะที่ขาดสติตั้งที่ใจแล้วอ่ะวิชามันห่อห้。 มอ่ะ。 หอหุ้มทารู้ที่ปกติบริสุทธิ์ไม่มีอะไรนะกลายเป็นขึ้นมามีตัวขึ้นมา。 แล้วก็เอาตัวนี้ไปผสมโรงกถันห้าขันห้าก็ตกเป็นเครื่องมือ。 ของไอ้จิตที่มีอวิชาห่อหุ้มไปเกิดเป็นนกเลสปัญหาหาอุปทาน。 ถ้าไม่ไม่มีตรงนี้ปุ๊บน่ะถ้ารู้เขาก็รู้ขันห้าก็เป็นขัน์ห้าโดยธรรมชาติ。 ไม่ได้เป็นนกเลสไม่ได้เป็นนิพทาน。 แต่ถ้าเมื่อไหร่ค่ะสติตั้งที่ใจฉันห้าตกเครื่องมือให้ไปคิดพูดทำตามที่ปรุงแต่งหมดเลยเลยทั้งหมดเลยสัญญามาก็เลยตกเป็นเ，ค。 รื่องมือ。 พอตกเป็นเครื่องมือแล้วเกิดอะไรเกิดการกระทำกรรม。 ส่งผลให้เป็นวิบากที่ต้องรัก。 เพราะฉะนั้นพอถึงผ่านมาถึงรู้ว่าเวลาอะไรอย่างเช่นเจ็บป่วยส่งผลมันส่งผลที่ไหนมันส่งผลที่ขันห้า。 ฉันันห้าเคยในอดีตมันเคยเคยตกเป็นเครื่องมือไปอาจส่งผลขึ้นมาเป็นวิบากส่งผลที่ขันห้าอันนี้ขึ้นอยู่กับว่าถ้าแค่รู้ก็ไม่ไปผสมโรงเหมือนคุณหมอไม่ปวดมันมีอาการปวดแต่มันก็นิดๆหน่อยๆของมันแต่พอพอมันมีตัวขึ้นมา。 ขณะนั้นมันไปผสมลงง。 ก็เลยกลายเป็นตัวเราลงไปรับวิบาก。 จริงๆวิบากส่งผลที่ขันห้า。 ค่ะ。 ใจก็ช่างมันใจก็แค่รู้ว่าตอนนี้ขันห้าเขามีอาการนะ。 ฉันห้าเจตรงนี้เป็นตรงนั้น。 แต่ก็ไม่มีใครเข้าไปผสมโรง。 พอได้ไหมเลย。 มันทำให้เราเห็นว่าจริงๆแล้วสิ่งที่มันทำงานอยู่ตลอดทุกวินาทีเนี่ยมันก็แค่ธรรมชาติที่มันทำงานก็คือตัววิญที่มันเกิดตามที่ต่างๆแล้วก็ผสมรองแล้วก็เกิดเกิดแล้วก็ทำงานกันอย่างนี้เรื่อยๆ。 เคยเคยได้ยินคำนึงแล้วรู้สึกว่ามันเข้าถึงใจอ่ะเขาไม่ใช้คำว่าขันห้าแต่เขาไปใช้คำว่าเครื่องจักรแห่งกรรมยมันก็เหมือนเครื่องยนต์อย่างนึงแต่ว่ามันไม่ยเป็นเครื่องยนต์ที่มันมันหมุนอยู่ข้างในใจนะเขาเยบออกมาเป็นเครื่องยนต์แห่งกรรมมันชั。 ดเจน。 เครื่องยนต์นี้เขาทำงานของเขากันเองตามเหตุปัจจัย。 ไม่อยากได้ชัดเลยว่าไอ้ตัวมันก็เป็นแค่เครื่องยนต์ฟันเฟืองอันนึงหมุนไปอย่างนี้ถ้ารู้ที่เป็นวิญญาธาตเขาก็รู้การทำงานของฉันเขาก็มารู้ทั้งสองสิ่งไม่มีเรา。 ก็คือจริงๆถ้าลูกก็ไม่ได้ประกอบอยู่กับวิญญานาคาร。 เขาอยู่ด้วยกันถ้ารู้น่ะเขาไม่มีตัวตนเขาเหมือนความว่างส่วนขันห้าหรือเครื่องจักรแห่งกรรมอะไรเนี่ยเขาเป็นสิ่งเกิดๆเพราะเขาเป็นธรรมชาติปรุงแต่งถามเขาปรุงแต่งอยู่ที่ไหนเขาก็ปรุงแต่งอยู่ในความว่างเพราะเขาพูดออกมาจากความว่างที่เมื่อกี้หลวงตาบอกจากความไ。 ม่มีนะ。 แล้วเขาพูดออกมาแล้วเขาจะไปไหนเขาจะคืนสู่ความไม่มีเป็นเนื้อเดียวกับความว่างนั่นแหละมันจึงกลายเป็นธรรมชาติปรุงแต่งคือขันห้ารูปเวทนาสัญญาสังขารวิญญาณเกิดเกิดดับดับอยู่ในใจหรือทาตรู้ที่ว่างเ。 ปล่า。 เหมือนฟ้าแลบในท้องฟ้าถามเขาอยู่ด้วยกันไหมเขาอยู่ด้วยกันแต่เขาไม่เกี่ยวกันนะฟ้าแลบไม่เคยทำแผลให้ท้องฟ้าไม่ได้ทำให้ท้องฟ้าบาดเจ็บท้องฟ้าก็ไม่เคยเข้าไปจัดการไอ้ฟ้าแลบแต่เขาก็อยู่ด้วยกันนี่。 แหละ。 มันจึงกลายเป็นมีแต่ธรรมชาติ。 พ่อพอเราพอเราตายไงไอ้มันนี้มันก็สลายไปทั้งหมดเลยค่ะอย่างนี้ค่ะตรงนี้เนี่ยไงเดี๋ยวจริงๆให้กลับเรียนถามพอดีวันนั้นมีน้องถามมาเหมือนกันมันเป็นอย่างนี้ค่ะถ้าเกิดมันมีแต่ธรรมชาติที่ไม่มีตัวเราขณะนั้นถ้ารู้ก็ไม่มีต。 ัวตน。 ฉันันห้าก็ทำงานโดยปกติ。 ก็ไม่มีสิ่งใดเกิดขึ้น。 คงมีแต่ธรรมชาติ。 แต่อันนี้เนี่ยมันเกิดขึ้นในขณะที่ถ้าเกิดหลงเกิดตัวขึ้นมาเพราะขาดสติเพราะขาดสติเนี่ยปกติเนี่ยนะการทำงานของขันห้าสมมุติเราเรียนเรียนมาว่าไอ้นี่สีแดง。 สัญญาซึ่งเขาเป็นธรรมชาติเขาก็ทำหน้าที่ของเขาบันทึกไว้ว่าไอ้นี่นะสัญญาจำได้ว่าสีแดงคือแบบนี้。 นี่คือการทำงานของฉันห้าโดยธรรมชาติแต่ถ้าขณะนั้นเนี่ย。 ขาดสติมีตัวตนมันไม่บันทึกมันไม่ได้บันทึกที่สัญญาอย่างเดียวมันบันทึกเข้าไปในใจด้วย。 มันบันทึกสองที่เพราะใจขนาดนั้นน่ะมีตัวใจให้บันทึกข้อมูลแต่ถ้าเมื่อไหร่มีสติตั้งที่ใจเวลามีเรื่องอะไรเกิดขึ้นข้างนอกเนี่ยถามจำได้ไหมเมื่อวานคนนี้ด่าเราอ่ะ。 สัญญามันบันทึกอยู่ไม่ได้สมองเสื่อมจำได้ไม่ได้เอาัลไซเมอร์ไอ้เนี่ยด่าฉันเมื่อวานน่ะจำได้แต่เพราะขนาดนั้นไม่ขาดสติตั้งที่ใจใจขนาดนั้นไม่มีตัวมันจึงไม่ได้บันทึกอะไรไว้。 ถ้าเกิดตายไปอย่างหมอบอกถ้าตายตายแล้วยังไม่สิ้นอวิชาจริงๆมันมีตัวนะตัวของใจเนี่ยให้ไปเกิดเพราะฉะนั้นข้อมูลไหนที่เคยอยู่ข้างในตัวใจอ่ะมันถึงเอาข้อมูลนั้นไปไปด้วย。 ก็ไปเกิด。 เคยสังเกตไหมอย่างบางคนน่ะมันเหมือนกับว่าเห็นปุ๊บไม่ถูกชะตา。 เพราะว่าถ้าโดยปกติธรรมชาติจริงอ่ะเวลาบันทึกอะไรอ่ะมันบันทึกที่เดียวบันทึกโดยสัญญาจำได้แต่ถ้าขาดสติมันบันทึกเข้。 าไปถึงใจ。 สิ่งที่บันทึกเข้าถึงใจนะข้ามภพข้ามชาติ。 แต่ถ้าไม่ขาดสติไม่มีพอใจไม่มีตัวปุ๊บน่ะพอธาตุดินน้ำลงไปและธาตุรู้เขาแยกจากกันน่ะขันห้าก็ดับลง。 ทุกอย่างคืนสู่ธรรมชาติธาตุดินคืนสู่ดินธาตุน้ำคืนสู่น้ำธาตุลมคืนสู่ลมธาตุไฟคืนสู่ไฟธาตุรู้คืนสู่ธรรมชาต，ิ，ที่เหม，ื，อ，น，ค，ว，า，ม，ว่างเปล่าก็，ไ。 ม่มีอะไร。 แต่เพราะมันไม่หมดความหลงตัวอวิชานี่แหละมันจึงยังทำให้มีตัวยังทำให้มีสิ่งเข้าไปขังในนั้นได้。 มันบันทึกสองที่。 ใจก็เลยไม่ว่างทั้งๆที่มันปกติมันว่าง。