好的，下面是将佛法讲座内容整理成对话问答形式，并进行润色的版本： 师徒对话：关于“放下”的修行 徒： 师父，弟子有个问题想请教。现在感觉一切都放下了，身体也放下了，但内心还是不太清楚。如何才能知道自己是否真的放下了？怎样才能确认自己真的全部放下了呢？ 师： 你可以观察一下自己的内心。我们此刻坐在这里，身体也安住于此。现在，我们的内心放了什么东西吗？仔细观察一下，有什么是我们还想要的、想得到的、想成为的？还有什么令我们感到满足，并且把这些东西放在心里的吗？或者，此时此刻，我们对内心的什么感到不满？或者我们对任何人、任何事物，甚至内心生起的任何感受感到不满？这些不满是否还存在于我们的内心？或者说，我们对内心的任何东西感到不满吗？我们是否把外在的人或事物放在心里了？明明坐在这里，却把那些东西放在心里，这不算放下。 师： 另外，如果我们内心充满轻松、自在、空空如也的感觉，并对我们所知道的、所看到的、所理解的感到满足，这也不算放下。如果我们对现在的状态还不了解、不明白、不满意，或者对自己不喜欢的人、事感到愤怒、怨恨、耿耿于怀，把这些都放在心里，这也不能叫做放下。仔细检查一下，此时此刻，内心有什么是自己喜欢或厌恶的吗？仔细观察，有没有？ 徒： （思考后）好像什么都没有，内心空空如也。 师： 这种“空”如果带着对“空”的执着，喜欢这种“空”的状态、感觉，内心还有执念，认为“空”很重要，这样也不算放下。 徒： 谢谢师父指点。看来我还没有完全放下，内心还有东西。您说放下了，但实际上内心还有牵挂。 师： 先检查一下，不是真的完全放下了。有人会说孩子的事情，说一切都放下了，意思是说已经放手了，认为这是孩子自己的事情，因为自己已经尽力抚养他了。自己已经不再执着于他了。现在，无论是自己离开还是孩子离开，都顺其自然。看看，我们是不是把“放下”放在心里了？ 师： 但是我们还要继续抚养孩子，类似这样的话也放在心里。比如说还会教导孩子，这是为人父母的常态，但会努力让自己接受这是正常的。努力让自己接受，这说明还没有放下，还在努力，还在努力让自己接受，这说明还没有真正放下。只有尽到教导的责任，直到自己离开人世。但还没有真正放下，说已经放下了，一切都放下了，只剩下空空如也，这不真实，这不真实，还没有真正完全放下。看看，还有什么？说出来，把情况说出来，还有什么没有放下？ 徒： 父亲还有一些事情，很多事情需要去处理，有很多事情需要去做，还说已经放下了。 师： 但是内心是完全放下了，说不再执着了，不再执着于任何身外之物，无论是财产还是金钱，但还有很多事情要去处理，这些还在我们心里，我们内心还有牵挂，说明内心还有东西，还有执念，还有东西存在于内心，却说已经空空如也，这不真实。看看内心深处，并没有放下。最重要的是，我们没有放下自己。还没有放下自己，这是最严重的，还没有放下自己，我们的“自我”还没有放下，还没有放下我们的“自我”。我们的“自我”还存在于内心，我们的“我”还在内心。在我们的内心，还有“自我”，还有“我”存在于内心。我们还没有放下“自我”。 师： “自我”会显现在我们的内心，让别人能够察觉到。这样的话，阎罗王、阴差就会把你带走，业力还会继续产生影响。即使离开了人世，也还没有从“自我”中解脱，因为“空”是“空”掉了我们自己，从“自我”中解脱出来，不再执着于“自我”，内心就没有任何东西了。怎么看，都没有。即使有人拥有再高超的法力，拥有天眼通，能够洞察一切，看过来也什么都没有，甚至连“我”都不存在，甚至连“我”都不存在于我们的内心，内心什么都不会有。这样的话，阎罗王来找也找不到，活着的时候找不到，离开了也找不到。找不到所谓的“จิต”（心/精神），找不到所谓的“我”，因为我们的内心没有“我”，如果内心有“我”，就会把“我”放在心里，让别人能够看到。 徒： 孩子离世了，还说已经放下了，内心空空如也，其实并非真的空空如也，没有从“自我”中解脱出来。还说有很多事情，还要去处理这个、处理那个，还要担心自己的身体健康，我们还在做这些事情，说明还没有放下。 师： 先检查一下，我们的身体，如果我们内心没有“我”，就不会执着于身体，也不会执着于精神，不执着，不认为它们是“我”、是“我的自我”、是“我的”。这样的话，内心就不会有什么东西了。至于职责，尽力去做就好。但是，如果我们不认为内心有“我”，就不会把任何想法带入内心，让烦恼和痛苦产生，即使离开了人世，也会消失得无影无踪。明白了吗？ 徒： 明白。我们的方法就是这样，放下内心的所有执着，每个人都要经历的生老病死，最终都会消散，回归到四大元素——地、水、火、风，回归到真正的空无。 师： 在出生之前，本来就什么都没有，出生之后，慢慢变老、衰老，然后生病、离开人世，最终消散，回归到最初的虚无。这个世界上本来就没有“我”，后来有了，然后又回归到虚无，从虚无中来，本来这个自然界中就没有“我”，然后有了“我”，慢慢长大，从母亲的肚子里出来的时候还什么都没有，然后出生，变成一个小小的婴儿，然后慢慢长大、长大，直到像现在这样，能够坐在这里听讲，然后会走向衰老、疾病、离开、消散，最终回归到虚无。坐在这里跟您说话的这个身体和精神，有各种各样的感受、想法和情绪，最终都会消失殆尽，不会留下任何痕迹，找不到任何“自我”的痕迹，内心也找不到真实的“自我”。我们认为自己有“我”，认为我们的身体和精神中有“自我”，这有什么意义呢？这是迷惑。 徒： 长老，什么时候它才会愿意放下对身体和精神中生老病死的执着呢？ 师： 可以把外在的事物作为对比，祖父母、外祖父母都已经离开了人世，消散了，曾经能够说话、思考的祖父母、外祖父母都去哪里了呢？消失在这个世界上，消失在树木中。树木也会生长、衰老，然后倒下。世间万物，最终都会逐渐走向死亡。世间的一切生命，人、动物、植物，最终都会如此。长出来的树木，最终也会倒塌、消散，都是一样的。我们有什么可以依靠的呢？有什么可以寄托的呢？最终什么都无法寄托，因为最终一切都会消散、消失，没有任何东西可以执着。 师： 不要执着于任何事物，这就像给一个孩子一把刀，让他去砍一棵大树，每次都砍在同一个伤口上，孩子虽然没有锋利的刀，力气也不大，但是他一直砍在同一个伤口上，用不了多久，这棵树肯定会倒下的。内心也是这样，慢慢地认识到真相，直到内心能够接受真相，慢慢地生起厌离心，放下执着，认为这个身体，我们已经执着了很长时间了，我们因为这个身体而遭受了无尽的痛苦和磨难，生生死死，没有尽头，看不到未来，活不过一个月，就不会痛苦了。不断地这样去观察，直到内心能够接受真相，内在的烦恼就会爆发出来，向外爆发，整个世界都会崩塌，全部崩塌。 师： 不要停留在内心平静、空空如也的状态，我们看到有些人修行，坐禅，内心平静、空空如也，这没有任何意义，这是在欺骗自己，掩盖真相，就像一个人有痛苦，他去看电影、看电视剧来掩盖痛苦。这样修行，就像一个人在这个世界上一直有痛苦，然后整天整夜地看电影、看电视剧来掩盖痛苦，但最终，当真相来临的时候，医生会告诉你：“你得了癌症晚期，最多只能活一天了，想做什么就赶紧去做吧。”有些人会因此而发疯，精神崩溃，甚至昏厥过去。有很多这样的人，他们没有认识到真相，只是停留在表面的平静上，每天打坐几个小时，保持平静、轻松、舒适，我们怎么说他们都不相信。 师： 去观察真相，然后力量就会显现，有人跑过来，消失了好几年，又跑回来，就像从着火的房子里跑出来一样，头发、脸都黑乎乎的。怎么了？一来就跪在地上，为什么呢？医生说他得了癌症晚期，最多只能活十天。痛哭流涕，精神崩溃，昏厥过去。这不真实，我们看到很多人喜欢来修行，说内心空空如也，轻松、自在，什么都没有，老师说空空如也，看看，内心有什么，其实执着了很多东西。但是自己却创造出一种感觉来欺骗自己，这就像一个人有痛苦、有压力、家庭有问题，然后去看电视剧，看那些肥皂剧，有人过来问他，为什么只是脸上在笑，内心却不笑呢？这是在欺骗自己。痛哭流涕，抱怨丈夫不好，这不真实，轻松不真实，空虚不真实，我们告诉他，为什么只是脸上在笑，内心却不笑呢？这是在欺骗自己，痛哭流涕，抱怨丈夫不好，当着很多人的面哭，为什么会这样？ 师： 大多数修行的人都在欺骗自己，坐禅，坐着不动，坐着轻松，坐着舒适，感受轻松，感受舒适，感受光明，看到地狱、天堂，这些都是在欺骗自己。自己本来就有痛苦，却不去观察它。痛苦、衰老、疾病、离开，内心的不平静，各种愿望无法实现，遭遇不喜欢的人和事，与喜欢的人和事分离，这都是世间的痛苦，与自己的身体、感受分离，都会让人发疯、精神崩溃。医生说得了癌症晚期，每个人都无法接受，因为他们没有去观察真相。佛陀让我们去观察，每天观察多少次死亡？有人说，他每次吃饭的时候都会观察一次，因为他每天只吃一顿饭，每次吃饭的时候，都会想到如果不吃饭就会离开人世。佛陀说，你太不谨慎了，每天只观察一次死亡，太不谨慎了。死亡随时都可能发生，它是无常的。佛陀在最后一次说法之前，涅槃之前，说：“诸行无常，有生有灭，常有变异，要以不放逸的心态去生活。”让我们看到一切都是无常的，无常的，最终都会消逝，都会消逝，都会消逝，都放下了吗？还是没有？ 师： 我们尽力去做，剩下的生命也尽力去做，直到痛苦的尽头，这是佛陀最后一次说法，每天一次，问问我们自己，每天观察衰老、疾病、死亡多少次？或者一个月一次，一年一次？只是停留在内心平静、轻松、舒适的状态，或者说要让内心平静，这没有任何意义。 师： 观察佛陀，观察死亡，每天一次，持续不断，不间断地观察真相，最快一天之内就能证悟，如果一天之内没有证悟，七天之内一定能够证悟，七天之内没有证悟，七个月之内，七个月之内没有证悟，七年之内，保证一定能够证悟。我们不去观察，不去修行，沉迷于世间的享乐，来修行的时候，就坐着享受舒适的感觉，闭上眼睛，享受舒适的感觉，这就像吸毒一样，享受感觉就像吸毒一样，是在欺骗自己。但是衰老、疾病、死亡，身体的衰败，与喜欢的人和事分离，这都是世间的痛苦，身体充满了痛苦和磨难，不断地衰败、损坏、消散，却不去观察，掩盖痛苦，用轻松、舒适的感觉来打坐。每天打坐五六个小时，然后说怎么说都不相信，逃避我们，说按照我们的方法修行没有快乐，只有痛苦。他们逃到别的地方去修行，每天打坐五六个小时，然后来找我们，我们去看，他们内心充满了烦恼，闭上眼睛，每天打坐几个小时，充满了烦恼，然后去看，他们坐在空调房间里。我们去看他们，他们怎么能坐六个小时呢？傍晚的时候，他们坐着，坐着，然后脸就麻了，腿也麻了，腿麻了，腰也酸了，按钮，按按钮，腿也疼，腰也疼，手也疼，我们坐一个小时就腿疼、腰疼、手疼了。他们怎么能坐五个小时呢？然后起来，轻松地坐着，每个人都这样。这些人在欺骗自己，他们和吸毒的人没有什么区别，都是在享受感觉。 徒： 哪里不明白？ 师： 不明白无常、苦、空、无我，不明白身体和精神的无常、苦、空、无我，不明白佛陀所说的“诸行无常，是生灭法，生灭灭已，寂灭为乐”。“诸行”就是指身体和精神，包括受、想、行、识，它们都是无常的，生起之后就会灭去，有了之后就会消失。“诸行无常，是生灭法”，身体和精神，包括受、想、行、识，都是苦的，都是苦的。它们是苦的，难以承受的，它们是一种被迫的状态，最终都会破灭、消散，回归到最初的虚无，本来就是这样，最终都要回归到四大元素——地、水、火、风，回归到空无，回归到自然的本源，没有“我”，没有“自我”，没有“我的”。 师： “诸法无我”，所有的一切，无论是“诸行”（身体和精神，可以被造作的），还是“非行”（觉知，只有觉知本身，觉知没有“自我”，不是“我”，不是“自我”，不是“我的”），都不要去执着，不要认为它们是“我”、是“我的自我”、是“我的”。佛陀的教导就在这里，“诸行无常，是生灭法，生灭灭已，寂灭为乐”。我们没有按照佛陀的教导去修行，说在修行，但是没有按照佛陀的教导去修行，不知道在修行什么，只是追求内心的平静、舒适，放下一切。佛陀并没有这样教导。我们怎么说他们都不听，他们只想要轻松、舒适、满足，如果内心出现任何一点不舒服，就感到不满，痛哭流涕，不明白在修行什么。爱、恨、贪、嗔、痴，佛陀是这样教导的吗？佛法是这样的吗？佛陀教导说，一切都是无常、苦、空、无我，一切“诸行”都是无常、苦、空、无我，一切“诸法”都是无常，即使是“非行”，也就是觉知，或者说“识”，也是没有“自我”的，不是“我”，不是“我的自我”，不是“我的”，不要去执着，不要认为它是“我”、是“我的自我”、是“我的”，这是我们经常做的。但是我们去修行，却不知道在修行什么，我们不明白。 师： 早上我们遇到了这种情况。“空”，到底是什么“空”？我们看看，到底是什么“空”？每个人都说“空”，不是说老师看过了，是“空”的，到底是什么“空”？它不是从“自我”中解脱出来，去执着于“空”，它不是从“自我”中解脱出来，去执着于“空”，它不是从“自我”中解脱出来，去执着于“空”，所以才会痛苦，因为“空”也是被执着的。因为有“我”，才会去执着于“空”，因为有“我”，所以才会痛苦，这就是为什么说，虽然感受到了“空”，但并没有从“我”中解脱出来，从“我”中解脱出来，就不会痛苦了。它不是从“我”中解脱出来，去执着于这个、执着于那个，所以才会一直迷惑，因为有“我”，有“自我”，所以才会一直痛苦。然后又把“我”去执着于“空”的感觉，每个人都说“空”，我们都厌倦了，怎么说都不听，只想要“空”，不想要“不空”，最终没有从“自我”中解脱出来，去喜欢“空”，没有从“自我”中解脱出来，去厌恶“不空”，这已经教导了很长时间了，都几个月了，还是只想要“空”。内心稍微出现一点感受，不合心意，就感到厌恶。不合心意就痛哭流涕。不合心意就痛哭流涕，怎么都不明白。走的是与佛陀教导相反的道路，我们不相信佛陀，不相信佛法，修行却不能证悟佛法，却会厌恶、嗔恨、痛苦，内心空虚，感到厌恶，这与佛法是相反的，与涅槃是相反的，修行却走向了与涅槃相反的道路。就像要เดินทางไปเชียงใหม่（去清迈），在泰国北部。问他要去哪里，他说要去北部，要去北部，但是实际上，我们看到他正在往南走，往佛统府、碧武里府、叻丕府、春蓬府、巴蜀府走，到底要去哪里？清迈，清迈，清迈。这完全是两回事，修行却执着于“自我”，认为是“我”在修行。 师： 这不是说有“我”去执着于“空”，如果“不空”，我们就感到厌恶。这到底是在修行什么？已经教导了这么长时间了。还是执着于那些东西，修行，修行，这完全是相反的。再听一遍，听我们的声音，听完就结束了。什么都不用做，不用打坐，不用做什么都可以。打坐，闭上眼睛，都可以。我们对这种问题已经厌倦了，问这种方式，问那种方式，却不去了解内心，只关注形式和方法，只想要语言文字，只想要概念和定义，却不去了解自己的内心。看看我们的内心，行不行？竟然说了这么长。还有什么疑问吗？ 徒： 顶礼，我的问题是，当我看到“觉知”的时候，我知道自己在思考，但是，因为是在晚上睡觉之前，我会感到困倦，我怀疑，您说的“不睡不眠”，是指看到了“觉知”，然后呢？然后又怎么样呢？ 徒： 我看到那个“然后又怎么样呢？”的想法，然后它会怎么样呢？我们应该怎么修行才会感到困倦呢？醒来之后，我会努力觉知自己，工作的时候，做任何事情的时候，都会觉知自己，然后努力放下，看到什么，都会告诉自己“我们不存在，我们很快就会老去，然后离开人世”，就这样修行，但是，到了晚上，做完所有的事情之后，就像晚上，我曾经听过，每个人都会在晚上努力修行，对吗？但是，如果只是坐着，我就会看到一些想法。然后，当我看到想法的时候，就会问：“然后呢？”感到困惑，然后有人告诉我，如果感到困惑，困惑也是一种感受，就放下它，然后，我就不知道该做什么了。就这样，当下，我们应该怎么做呢？应该怎么做呢？没有看到“它”。 师： 然后就会一直这样下去，然后就会感到困倦，因为不知道该做什么，一直这样下去，想什么就观察它，它造作什么，舒服不舒服，困倦了，想到什么，造作什么，就观察它，它是一种“行”（造作），是念头，它是最快的，“念头”。说明我们还不够细致。我们把“我”带入进去，去观察，去放下，去解脱，却没有放下“我”。我们没有放下“我”，而是把“我”带入进去，努力去观察、去看、去放下、去解脱、去解脱，却没有放下“我”，一直在抱怨，一直在说话。我们还没有回来放下“我”，而是把“我”带入进去，去放下其他的一切，我们希望自己能够舒服，希望自己能够解脱痛苦，但实际上，我们并没有放下“我”，没有放下想要解脱痛苦的“我”。明白了吗？ 徒： 就是说，当看到困倦的时候，我们会努力去观察，在困倦中，有谁在思考？但是，我的问题是，我没有看到在困倦中有“谁”在思考。 师： 问题在于，没有看到正在思考的“我”，但是“我”会努力把“我”带入进去，去放下困倦，放下这个，放下那个，放下父母、兄弟姐妹、丈夫、妻子、儿女、孙辈，但是没有放下“我”，问题就在这里，很多人修行都是这样，他们会把“我”带入进去，去放下别人，却没有放下自己。放下“我”，就是“我”不存在，“我”没有“自我”，那些想法，不是“我”，因为“我”不存在。还是不明白，不理解。去放下“我”，把“我”带入进去，去放下别人，去放下“我”，这样别人就不会痛苦了，我们去放下别人，不去放下“我”，“我”喜欢放下什么，我们喜欢放下什么，能够放下什么，就感到非常满足，放不下，就感到非常烦躁。尝试着，尝试着放下别人，尝试着放下“我”，但做不到，所以才会放不下，放不下“我”，把“我”带入进去，去放下其他的事情，能够放下，就感到安心，放不下，就痛哭流涕，放下“我”，就没有“我”了，“我”不存在，还有什么呢？无论是好还是不好，无论是合意还是不合意，都没有任何意义。舒服。 徒： 谢谢您。还没有放下“我”，还不明白，我们看看，还有“我”掉在山下呢。 师： 之前也是这样。如果用比喻来说，就像爬山，爬到山顶，然后插上旗子，然后怀疑，这样就掉下山了，不明白。会把“我”带入进去，去放下其他的事情，没有放下“我”，所以才会掉在山下，没有爬上山，但是我们却认为自己在修行，在爬山，但是没有放下自己，所以才会掉在山下。会想要帮助自己摆脱痛苦，痛哭流涕，有“我”，有“我”掉在山下，怎么可能呢？没有“我”爬山，没有“我”，一切都是“我”在努力，想要帮助自己爬上山，所以才会有“我”掉在山下。不明白。 徒： 请问，谁不明白我们刚才说的？请举手，不明白的，请举手，我们来帮助一下，来帮助一下这里，因为这里很重要。请解释一下这里。不用去管其他的事情。 徒： 和您的情况一样。是这样的，就像困倦，困倦只是一种感受，对吗？困倦只是一种感受，但是我们会产生一种感觉，认为“我”是那个感到困倦的“我”，对吗？然后我们努力把这个“我”带入进去，去放下困倦。实际上，我们需要放下这个“我”，放下感到困倦的“我”。要看到，那个感到困倦的，实际上是“จิต”（心/精神）的一种感受。“จิต”（心/精神）有困倦的感受，“จิต”（心/精神）不是“我”，“我”不是“จิต”（心/精神）。困倦是“จิต”（心/精神）的一种感受，“จิต”（心/精神）感到困倦，但是您，就像误认为“我”感到困倦，要放下这个，放下“จิต”（心/精神），放下那个感觉像是“我”的“จิต”（心/精神）。 师： 所以，当愤怒的时候，愤怒也是“จิต”（心/精神）的一种感受，但是通常，我们会感觉“我”，是“我”在愤怒。我们会努力把“我”带入进去，去放下愤怒。实际上，放下，是放下愤怒的“我”，因为实际上，愤怒的“我”是“จิต”（心/精神）有愤怒的感受，然后问，怎么才能放下愤怒的“我”，而实际上是“จิต”（心/精神）有愤怒的感受呢？就是要保持正念，觉知，不要迷失在“จิต”（心/精神）中。如果什么时候，正念、禅定、智慧的力量足够了，它就会自动放下，自动放下，那里就是“如实知”。什么时候能够如实知，就不会迷失在有愤怒感受的“จิต”（心/精神）中。如果什么时候迷失了，就会认为有“我”在愤怒，但是如果什么时候不迷失，就会看到“จิต”（心/精神）有愤怒的感受，但是当下没有“我”。区别就在这里，如果当下有正念，安住于心，觉知于心，正念、智慧的力量足够了，当下就会看到“จิต”（心/精神）有愤怒的感受。 徒： 爱，问爱是什么，它就像一个“觉知”去觉知。 师： 也就是说，有愤怒感受的“จิต”（心/精神）会被自动放下。但是如果什么时候失去了正念，就会变成有愤怒感受的“我”，然后我们就会迷失，把“我”带入进去，去放下愤怒。所以说，实际上，需要放下那个“จิต”（心/精神），要看到“จิต”（心/精神）有什么样的感受，就放下它，“จิต”（心/精神）不是“我”，“我”不是“จิต”（心/精神）。但是一般人会迷失，认为“จิต”（心/精神）是“我”，“我”是“จิต”（心/精神），“จิต”（心/精神）表现出什么样的行为和感受，我们就变成那样。“จิต”（心/精神）就像一只猴子，一会儿这样闹腾，一会儿又沮丧、困倦，为什么我们要变成猴子呢？我们不是猴子，猴子不是我们，而实际上，“我”是不存在的。所以，什么时候内心产生了任何感受和行为，有时候会突然想到，要知道，那是猴子的感受，不要迷失在其中。但是，不迷失在其中，就需要有正念，有正念、智慧，才能看到，这是猴子，这是猴子的感受，否则，我们就会迷失在猴子中，但是我们会努力去放下感受，去放下愤怒，去放下困倦，去放下散乱，去放下一切，却从来没有放下猴子，让它按照猴子的方式去生活。在那个当下，也没有“我”，只有如实知，知道猴子正在有什么样的感受，这样说，明白了吗？ 师： 所以，什么时候，正念、智慧的力量足够了，母亲，这些东西都会被自动看到。就个人而言，有时候也会迷失在猴子中，但是，马上就会知道，当下失去了正念，就像刚才举手的，明白了吗？不明白，只是坐着，不明白，回家也不明白。解释一下，把它解释清楚。 师： 其实很简单。就是我们的生命，我们的身体。我们没有去学习什么佛法，佛法就是我们的身体和精神，在我们体内有三种东西。我们的身体，就是这个肉体。每个人都知道它是无常的，从出生开始，从还在母亲的肚子里的时候，本来就什么都没有，在父母结合之前，根本就没有“我”。后来，父母结合了，最初也没有“我”。后来才有了“我”，有了能够思考、造作的“我”，这个“我”不是最初的“我”，是父母结合之后产生的，然后有了感受，最终出生，长大，像现在这样，能够坐在这里听讲，长到这么大了，不是吗？刚出生的时候只有一点点。有人说长大了，但实际上是在衰败，痛苦、衰老、疾病、消散，然后化为灰烬，埋在土里，或者扔进水里，全部消失，什么都没有，什么都没有留下。每个人稍微思考一下，就能够理解，这个身体是“行”（造作），“行”（造作）就是无常，本来就没有，有了之后就会消散，回归到最初的虚无，这就是“行”（造作），“行”（造作）包括“身行”（身体的造作）和“心行”（精神的造作）。 师： 在我们体内，有“身行”（身体的造作）和“心行”（精神的造作）。还有一种“心行”（精神的造作）。感受，那些属于“名法”（精神现象）的。属于“名法”（精神现象）。“心”（精神）带来的感受、情绪，受、想、行、识，这些都属于“名法”（精神现象），我们每个人都有，感受，感受，没有感受，情绪也是这样，然后消失，回归到虚无，产生了某种感受，高兴，但不会一直高兴，高兴之后就会消失，悲伤也是这样，不会一直悲伤，悲伤之后就会消失，在快乐之前，本来就没有快乐，快乐消失之后，又会有快乐来代替。痛苦，在痛苦之前，本来就没有痛苦，然后消失，回归到虚无。在思考之前。思考，思考产生之后，然后消失。现在的感受和情绪也没有了，回归到虚无，“行”（造作）是无常的，这不需要任何人去教导，我们的身体和精神都清楚地看到，它不是真实的“自我”，它不是永恒不变的，它本来就没有。现在，这个身体和精神，我们要好好利用它，这很简单，这就是“我”，无论我们偷偷地想什么、说什么、做什么，通过身体、语言、意念，也就是“身行”（身体的造作）、“语行”（语言的造作）、“意行”（意念的造作），这三种“行”（造作），都是“行”（造作），无论我们在隐蔽的地方还是公开的地方做什么。 师： 在我们体内还有一种东西，是什么呢？就是“觉知”。别人不知道我们在隐蔽的地方还是公开的地方偷偷地想什么、说什么、做什么，别人不知道，但是我们能够逃脱“觉知”吗？不能，它一直觉知着“我”，也就是一直觉知着“行”（造作）。也就是一直在觉知“行”（造作），“身行”（身体的造作）、“语行”（语言的造作）、“意行”（意念的造作）在隐蔽的地方还是公开的地方做了什么，和其他人在一起。别人知道吗？知道吗？不知道，但是谁知道？“觉知”知道，看到没有？“觉知”就在我们体内，它知道，它觉知。看看，它在哪里？找不到它的踪迹，不知道它在哪里，找不到它，但是说它不存在，它不存在，它不存在，它怎么会知道呢？它知道，但是它在哪里呢？它知道，但是它没有“自我”。明白了吗？它觉知，但是它没有“自我”，它不是“行”（造作），不是“语行”（语言的造作），不是可以被造作的“行”（造作）。 师： 所以说它是“非行”（非造作），它是不能被造作的，它没有“自我”，它不能被造作，不能被造作，它只是觉知，但是它没有“自我”。觉知也不是说它在造作“觉知”，我们去刻意觉知、有意觉知、努力觉知、专注觉知、观察觉知，这些都不是“觉知”，那些是造作，是把“我”带入进去，那个造作的“我”，在造作“觉知”。但是自然的“觉知”，它会觉知“我”，但是我们把“我”带入进去，去造作“觉知”，这是在造作。“觉知”就是它会觉知“我”，这样，不需要刻意觉知，不需要有意觉知，不是故意觉知，努力觉知，它也会觉知“我”，不相信的话，现在，假设他带了一个男朋友来，男朋友很帅，很符合我们的要求，或者女朋友很漂亮，很符合我们的要求，知道吗？不知道，能够逃脱“觉知”吗？不能逃脱，“觉知”会觉知“我”，我们在偷偷地做什么。还有一种“觉知”，它被称为“非行”（非造作），它没有“自我”。 师： 但是它会觉知一切“行”（造作），也就是觉知“身行”（身体的造作）、“语行”（语言的造作）、“意行”（意念的造作），还有一种“觉知”，没有。“觉知”也没有“自我”，它什么都不是，它不是“我”，它怎么会是“我”呢？这样简单地思考，就能够理解，我们的身体有两种东西，有两种类型，就是身体和精神，它们是“行”（造作），属于造作的范畴，被称为“行”（造作），是自然的，是自然的，是自然的造作，和自然的“非造作”，也就是“觉知”，它没有“自我”，不能被造作，觉知任何东西，都不是自然的造作，自然的，自然的，没有人是它的主人，它不属于任何人，不是“我”，不是“自我”，不是“我的”，属于“行”（造作）范畴的自然。会消逝，是无常的，会消散、消失。现在也没有，产生了，然后回归到虚无，自然的“觉知”，也找不到，但是它会觉知“行”（造作），也就是觉知我们的身体、语言、意念，一直觉知，没有它，“行”（造作）就不能被造作了，不知道它在哪里，它没有“自我”，什么都没有，没有任何显现，所以它也不是“我”，不是“我的”，它没有“自我”。 师： 这样，就让“法”（自然）去运作，它会运作，“觉知”也会运作，没有人执着，痛苦还是痛苦，修行就是这样。就是这样。“诸行无常，是生灭法”，一切“行”（造作）都是无常的，身体和精神，受、想、行、识，都是无常的，“诸行”（造作）就是身体和精神，受、想、行、识，都不能保持不变，必须被自然的力量迫使回归到最初的状态，在您出生之前，本来就来自虚无，然后必须消散，回归到虚无。必须走向衰老、疾病、死亡，最终消散。“诸法无我”，无论是属于“行”（造作）的自然，还是属于“非行”（非造作）的自然，也就是“觉知”，都不是“我”，不是“自我”，不是“我的”，不要去迷惑，不要执着，不要认为它们是“我”、是“我的自我”、是“我的”。 师： 不要去迷惑，不要去迷惑于念头，念头也会消失，因为认识到真相，我们的身体和精神中有三种东西，在我们的体内，“觉知”还没有“自我”，没有人是它的主人，但是它是自然的，自然的造作也还存在，与三界共存，因为自然的造作是创造世界的自然，因为三界，也就是我们在其中轮回、生生死死的三界，就是欲界、色界、无色界。欲界，或者说欲界天，色界，或者说色界天，无色界，或者说无色界天。欲界，就是那些需要享受感官刺激的众生，从天界到人类，再到动物、地狱，都是享受色、声、香、味、触的众生，这些众生有快乐、有痛苦，还有那些内心空虚的众生，也会去那里，所有这些众生，都会去三界，然后执着，没有世界的支撑，三界都没有，没有任何支撑，一切都会消失。自然，只有“诸行无常，诸法无我”，一切都是这样，“行”（造作）和“非行”（非造作），没有，不是“我”，不是“自我”，不是“我的”，不要去执着，不要去迷惑，它就会变成“无明”，去执着，认为它是“我”、是“我的自我”、是“我的”，属于“行”（造作）范畴的自然，也是创造世界的自然。属于“非行”（非造作）范畴的自然，也没有“自我”，也会消失。“觉知”，没有人是它的主人，它不属于任何人，不是“我”，不是“自我”，不是“我的”，这样去思考，并不复杂，因为“法”（自然）就是这样，只有“诸法无我”，也就是属于“行”（造作）的自然和属于“非行”（非造作）的自然。就是这样，说的这么长，这么复杂，只是补充说明，只是补充说明，不是真正的核心，真正的核心就是这样。 ----- 翻译以下佛法讲座为中文，要求：完整翻译，不遗漏内容；不要包含泰语，全部翻译为中文；原文一行行字幕的格式，请根据意思，整合输出成整段文章的形式，且保持语言通顺！ --- อยากจะรบกวนถามหลกู่ว่าเนี่ยเวลานี้มันวางหมดแล้วนะแต่ตัวนี้วางหมดแล้วแต่ใจมันไม่ทราบว่าจะรู้ได้ไงวามันวางแล้ว。 จะรู้ได้ยังไงว่าวางหมดแล้ว。 ก็ดูว่าในใจเราเนี่ยเรานั่งอยู่เนี่ยตัวนั่งอยู่เนี่ยเราเอาอะไรมาไว้ในใจเปล่าล่ะตอนนี้เราดูดีที่ตำรวจดีมีอะไรที่เรายังยังอยากได้อยากเอาอยากเป็นยังมีความพึงพอใจเอาอะไรมาไว้ในใจหรือในขณะนี้เราไม่พอใจอะไรในใจเราแม้แต่อาการข。 องใจ。 หรือเราไม่พอใจคนใดสิ่งใดหรือแม้แต่อาการของใจสิ่งใดที่เราไม่พอใจมีไว้ในใจเราหรือว่าเราไม่พอใจอะไรใ，น，ใ，จ，ข，อ，ง，เ，ร，า，เน，ี，่，ยเอาสิ่งภ，า，ย。 นอ，กเนี่ย。 ไม่ว่าจะเป็นคนต่อสิ่งของอะไรเนี่ยเอาไว้ในใจเราตอนนี้เรานั่งอยู่นี่แต่เอาสิ่งนั้นมาไว้ในใจเราตอนนี้。 หรือว่าเราเอาความโปร่งโลก่งเบาสบายความรู้สึกว่างๆพึ่งพอใจกับที่เรารู้เราเห็นเราเข้าใจแล้วอย่างนี้ก็ถือว่าไม่ปล่อยวางแต่ถ้าเรายังไม่รู้ไม่เห็นไม่พพอใจกับสภาวะในปัจจุบัน。 หรือว่าเอาคนที่เราไม่พอใจครับแค้นใจเครียแค้นจริงจังอะไรก็ไว้ในใจในขณะนี้ก็เรียกว่าไม่ปล่อยวางสำรวจดูซิว่าในขณะนี้มีอะไรที่เราชอบเราช้างอยู่ในใจตํารวจเดี๋ยวนี้ดูที่มีไหมมีไหมไม่มีเลย。 ครับ。 ว่างหมดเลย。 มันว่างแบบชอบความว่างไว้ชอบความว่างชอบความว่าด้วยด้วยแต่เรามีค่ามีความสำคัญหมายในใจอย่างนี้ไป่อยวาง。 ขอบคุณ。 เดี๋ยวยังไม่วางหมดมีอะไรไม่วางเลยในใจเราบอกว่าว่าแล้วไม่วางจริในใจยังมีอะไรอยู่ตำรวจก่อนไม่ได้วางหมดแล้วเนี่ยจะมีเรื่องลูกนี่คนบอวางหมดแล้วไงก็คือว่าเราก็ปล่อยแล้วก็คือว่าคิดว่าเป็นเรื่องของเขาแล้วเพราะเราเลี้ยงเขามาขนาดนี้。 แล้ว。 เราเราเราไม่ได้ยึดกับเขาแล้ว。 ว่าวันนี้เนี่ยเกิดถ้าเราไปหรือว่าเขาไปก็ก็เป็นเป็นไปตามเป็นไปตามธรรมชาติดูนะเราเข้ามาเอาว่าไว้ในใจหรือเปล่าแต่เราก็ต้องเลี้ยงดูก็อย่างนี้ไว้ในใจก็มีแบบว่าว่าเขาบ้างอะไรเนี่ยเป็นตามประษาแบบปกติลูกแต่ก็พยายามทำใจวามันเป็นเรื่องธร。 รมดา。 ทำใจแสไม่ปล่อยวางก็ยังพยายามมีการทำใจพยายามทำใจยังไม่ไปไปวางจริงมีแต่หน้าที่สอนกว่าเราจะตาย。 แต่ยังไม่ได้ปลวางจริงก็ปล่อยวางแล้วไปวางหมดแล้วเหลือแต่ว่าว่างเปล่าไม่จริงนะเนี่ยยังไม่จริงยังไม่วางจริงหมดจริงเห็นแล้วเนี่ยมีอะไรบ้างบอกมาแล้วสภาพมายังไม่วางอะไรเนี่ย。 พ่อก็ยังมีแบบบางเรื่องของเรื่องที่ว่าจะต้องไปทำธุระให้ให้ให้หลายเรื่องมากเลยเรื่องมากหลายต้องไปทำแล้วบอวางเป็นอ，ย。 ่างนี้นะ。 แต่ทั้งใจคือวางหมดแล้วว่าว่าไม่เอาแล้วไม่เอาอะไรทั้งสิ้นแล้วทรัพย์สมบัติหรือว่าเงินทองจ่ายจะไปทำอะไรหลายเรื่องยังอยู่ในใจเรานะเนี่ยแล้วในใจเราไม่กังวลยังมียังมียังมีนี่ยังมีรู้มีอะไรอยู่ในใจเนี่ยแล้วบอกว่าว่างหมดเลยไม่จริงอ่ะเ。 นี่ย。 ดูเข้าไปไปแล้วไม่ได้วาง。 สำคัญที่สุดคือไม่ได้วางตัวเราเลยเนี่ย。 ยังไม่ได้วางตัวเราเลย。 คือร้ายที่สุดเลยยังไม่ได้วางตัวเรา。 ตัวตนของเรายังไม่ได้วางยังไม่ได้วางตัวตนของเราเลย。 จะมีตัวตนของเราอยู่ในใจเราเนี่ย。 จะมีตัวเราอยู่ในใจเรา。 ในใจเรายังมีตัวตนของเรายังมีตัวเราอยู่ในใจของเรา。 มันยังไม่ได้วางตัวตนออกไปเลย。 มันจะปรากฏตัวตนของเราในใจเราให้เขาจับได้เลย。 อย่างนี้ยมาูตจะพยาบาลก็เอามาลากเอาไปได้เนี่ย。 กรรมในเวรยังให้ผลอยู่ได้。 ตายแล้วยังไม่ได้ว่างจากตัวตนนะครับเพราะว่าว่างเนี่ยมันจะว่าไปเอาตัวเราไป。 ไม่มีความรู้สึกว่างคือมันว่างจากตัวตนของเราว่าจากตัวตนของเราไม่เอาตัวเราไปคิดึดอะไรมันก็ไม่มีอะไรอ，ย，ู，่，ใ，น，ใ，จ，ข，อง，เ，ร，า，ให้ดูยังไง，ม，ั。 นก็ไม่มี。 ต่อให้มีใครมีภญา。 คมขนาดไหนมีตาทิพย์ยาจิตที่คมรู้ว่าคมขนาดไหนมองดูก็ไม่มีอะไรเลยไม่มีแม้แต่ตัวเราไม่มีแม้แต่ตัวเราอยู่ในใจเรามันจะไม่มีอะไรอ่ะเอามาอยู่ไว้ในใจเราถ้าอย่างนี้จะมาหาก็ไม่เจอตอนนี้ชีวิตอยู่ก็หาไม่เจอตายแล้วก็หาไม。 ่เจอ。 หาตัวจิตตัวใจไม่มีหาตัวเราไม่มีเพราะไม่มีตัวเราอยู่ในใจเราก็มีตัวเราในใจเรามันจะเอาตัวเราไปนี่ไว้ในใจเราทำให้เขาม，อ。 งเห็นได้。 เนี่ยลูกตายยังบอกว่าเนี่ยว่าที่บอกว่าวางแล้วใจว่างเปล่าไม่ว่างเปล่าจริงไม่ว่าเปล่าจากตัวตนถามว่ามีลูกมีเรื่องเดี๋ยวจะต้องไปถามเรื่องนั้นเรื่องนี้เดี๋ยวต้องห่วงสุขภาพร่างกายตัวเองเราก็ทำงานอย่างนี้ยังไม่ได。 ้วาง。 ตำรวจดูก่อนเนี่ยสังหารร่างกายของเราเนี่ยถ้าเราไม่มีตัวตนอยู่ในเราไม่ห่วงใยสังหารร่างกายกับจิตใจไม่เอาไม่ยึดถือมันเป็นเราเป็นตัวเราเป็นตัวตนของเรามันก็จะไม่มีตัวเราจะไปอะไรไว้ในใจเร。 าเลย。 ส่วนหน้าที่กระทำไฟล์แต่ถ้าเราไม่คิดว่ามีตัวเราในใจเราจะไม่เอาตัวเราจะไปคิดอะไรมาไว้ในใจเราให้ไปกเลสแ，ล，ะ，ค，ว，ามทุ，ก，ข，์，เ，ล，ยอ่ะตายแล้ว，ก，็。 หา，ยไปเลย。 เข้าใจไหมเนี่ย。 เข้าใจเราก็มีวิธีอย่างนี้ไม่วางใจเราหมดเลยความความตามทุกคนก็ต้องก็ต้องจบลงความแก่ความเจ็บความตายสลายกับคืนสู่ธาธาตุน้ำธาสาที่ว่างเปล่าจริงๆไม่มีก่อนเกิดมาก็ไม่มี。 เกิดมาแล้วก็แก่เฒ่าชราแล้วก็เจ็บแล้วก็ตายแล้วก็ความสลายกลับคืนไปสู่ความไม่มีกว่านี้ก็ไม่มีตัวเราในโลกนี้แล้วมีแล้วก็แตกลับกลับคืนไปสู่ความไม่มีมาจากความไม่มีตัวเราเลยในธรรมชาตินี้แล้วก็มีตัวเราขึ้นมาโตขึ้นมาออกมาตั้งแต่ในท้องแม่ยังไม่มีเลยแล้วก็。 คลอดออกมาเป็นตัวเล็กๆแล้วก็มีโตขึ้นมาโตขึ้นมาเสมาเสมาจะไปสู่ความแก่ความเจ็บความตายของความสลายก็ขึ้นไปสู่ความไม่มีเลย。 ร่างกายจิตใจที่มานั่งพูดกับตาได้เฉเฉมีความรู้สึกนึกคิดอารมณ์ที่สุดระดับหมดไม่เหลือหรอหรอกธาธา่ว่างตัวตนไม่เจอไม่มีจริงในใจเราไม่มีตัวมัมัว่าเรามีตัวเรามีตัวตนของเราอยู่ในร่างกายตใจนี้มีประโยชน์อะไรล่ะมันหลง。 หลวงปู่เมื่อไหร่มันจะยอมยอมยอมวางๆเที่ความเจ็บความตายสลายไปในร่างกายตใจของเราเนี่ยเอาภายนอกเปรียบเทียบว่าปู่ย่าตายายมาแล้วก็ตายจากสลายไปหมดในคนที่พูดได้คิดได้ได้ปู่ย่าตายายหายไปไหนหมด。 แล้ว。 นอนเข้าในโลกในต้นไม้。 ต้นยืนต้นมาก็แก่เท่าแล้วก็ล้มลง。 สัวทั้งหลายในโลกนี้ที่สุดก็พากันทยอยตายไป。 มีใครบ้างทุกชีวิตในโลกนี้คนสัตย์พืชล้วนแต่ที่สุด。 ต้นลงมาก็พังสลายไปเหมือนกันหมด。 มีอะไรเราที่จะยยืนมีอะไรที่จะฝากฝีฝากไข้ได้ที่สุดแล้วไม่มีอะไรฝากอะไรไม่ได้เลยเพราะที่สุดก็แตกหลับสลายไปหมดดสิ้นไม่มีอะไรยึดมั่นถือมั่นได้เลยอย่าลงยึดมั่นถือมั่นเข้าซ้จดจจดจกับมัน้ำบอกว่าเหมือนกับเอามีดให้เด็กที่มันเอาเด็กเอามีดให้เด็กคนนึงไปฟัน。 ต้นไม้ใหญ่ๆ。 ตรงแผลเก่านี่แหละน้องซ้เข้าจังทุกครั้งตาเด็กมันไม่มีคมๆแต่กำลังมันไม่ค่อยดีแต่มันฟันแผลเก่าไม่นานหรอกต้นไม้ยังไงก็โคตรลงได้น้องใจมันก็ค่อยๆเข้าถึงความจริงน้องจนใจมันยอมรับตามความจริงไม่ได้มันค่อยๆสลสังเวชปล่อยวางเลยว่าสังขาร่างกายนี้เราหลงมันมาน。 านมากแล้วเราทุกข์ยากลำบากสังหารร่างกายเกิดเดือนตายไม่มีที่จบสิ้นเดือนอนนายอีกไม่เกินเดือนแล้วไม่ถูก。 น้อมเข้าน้อมเข้าอย่างนี้จนใจมันยอมรับความเป็นจริงโลกกระททากภายในมันระเบิดออกมาเลยระเบิดไปสู่โลกกาตุภายนอกระเบิดทั้งโลกกธาตุหมดเลยตกลไปหมดเลย。 อย่าไปอยู่กับใจนิ่งว่างๆเราเห็นคนเราปฏิบัตินั่งแกนิ่งว่าไม่มีประโยชน์อะไรเลยมันหลอกความจริงบเกือนไว้อย่างนี้เหมือนกับมีความทุกข์เราไปดูหนังดูละครกบเกื่อนไว้ปฏิบัติอย่างนี้ต่อให้เหมือนกับมีความทุกข์อยู่ในโลกนี้ตลอดแล้วก็ดูหนังดูละครกบเกือนทั้งคืน。 ทั้งวันแล้วเสร็จแล้วพอถึงความจริงก็หมอบอกว่าคุณเป็นมะเร็งระยะสุดท้ายอยู่ได้ไม่เกิน1。 วันจะรีบทำอะไรก็ทำนะแต่เป็นบ้าก็มีสติแตก。 สุบไปเลยก็มี。 เยอะแยะไม่ได้พี่ถึงความจริงไปอยู่กันนิเฉยๆนั่งสมาธินิเฉยๆเบาๆสบายวันละห้าหกชั่วโมงทุกวันเราว่ายังไงก็ไม่เชื่อบ่อยพี่นาความจริงแล้วก็กำลังยืนอยู่เดี๋ยววิ่งมาแล้วหายไปนานตั้งหลายปีมาไงวิ่งเข้ามามาเหมือนคนออกมาจากบ้านไฟไหมผมกหน้าดำให้หมดเลยด้วยด้วย。 ทำไมอ่ะ。 มาถึงปุ๊บเลย。 กับพื้นถนนเลยทำไมเนี่ย。 หมอบอกว่าเป็นมะเร็งระยะสุดท้ายอยู่ได้ไม่เกินสิบ0วัน。 ร้องห่มร้องไห้สติแตกสลบสลายไปเลย。 มันไม่จริงนะไม่อยู่เนี่ยเราเห็นหลายคนชอบมา。 ปฏิบัติธรรมว่างว่างเบาๆสบายว่างหมดเลยอาจารย์ว่างหมดเลยดูว่างตัวนอะไรมีแต่ยึดอะไรไว้เต็มหมดในใจ。 แต่ตัวเองไปสร้างความรู้สึกว่าหลอกตัวเองไว้อย่างนี้มันก็เหมือนตลอกความทุกข์ความเครียดที่มีปัญหาในครอบครัวแล้วก็ดูหนังซีรีย์อะไรดูหนังซีรี่นี่ตัวเองเจริไปู้หน่อยนี้หน่อยเรียกมาบอกวามันทำไมยิ้มแต่ใบหน้าจิตใจไม่ยิ้มเล。 ยอ่ะ。 หลอกตัวเองนะเนี่ย。 ร้องห่มร้องไห้วเวรสามีไม่ดีอย่างคุณสามีไม่ดีอย่างนี้มันไม่จริงเนี่ยสบายไม่จริงว่าไม่จริงเราบอกหน่อ，ย，ว，่，า，ท，ำ，ไ，มมัน，ยิ้มแต่ใบ，ห，น。 ้า，ทำไมใจ。 มันหลอกตัวเองอ่ะร้องห่มร้องไห้เป็นวรรคเป็นเวรเลย。 สามีไม่ดีอย่างนั้นสามีไม่ดีร้องต่อหน้าคนเยอะร้องเลยทำไมเป็นอย่างนี้ส่วนใหญ่ปฏิบัติทำหลอกตัวเองนั่งนี่นั่งเฉยนั่งนั่งเบานั่งสบายจับเบาจับสบายจับแสงสว่างอะไรเห็นนรกสวรรค์เรื่องหลอกตัวเองตัวเองความทุกข์มีประจำอยู่แล้วไม่มีพิจารเข。 ้าไป。 ทุกความแก่ทุกความเจ็บทุกความตายทุกความแจ้งใจไม่สบายใจไม่สบายใจทุกความไม่สมหวังไม่สมปรารถนาทุกประสบกับสิ่งที่ไม่เป็นที่รักที่พอใจทุกความภาคจากสิ่งที่รักที่คนที่รักเป็นทุกข์ในโลกทุกข้อความภาคจากร่างกายของตัวเองตวสั。 งขาร。 เป็นบ้าสติแตกเลยหมอบอกเป็นมะเร็งระยะสุดท้ายแต่ละคนทำใจไม่ได้เลยมันไม่พิจารณาความจริงพุทธเจ้าให้พิ，จ，า，ร，ณ，า，พ，ิ，จ，า，รณ，า，ค，วามตายวัน，ล，ะ。 กี，่ครั้ง。 ทบอกว่าฉันเข้าวทุกครั้งวันละครั้งคือฉันเข้าววันละมื้อ。 ทุกที่ฉันเข้าวก็ไม่ได้ฉันข้าวก็คงจะตายเจ้าเลยบอกว่าเธอประมาทมากนะว่าเลยความตายแค่วันละครั้งประมาทมากนะ。 ความตายมันมีมาตลอดเวลาเป็นของไม่เที่ยง。 ตัดได้กระครั้งว่าพระวาจารย์ในครั้งสุดท้ายก่อนที่จะดับการปนินิพานว่าสังขารทั้งหลายมีความสิ้นไปเสื่อมไปตลอดเวลาจะมีความเป็นอยู่ในความประมาทอามาให้เห็นว่าทุกครั้งตามันไม่เที่ียงไม่เที่ียงที่สุดจะดับแล้วมันจะดับแล้วจะดับแล้วไปอยวาหมดหรือยังวางหรือยั。 งเรทำประโยชน์จนให้ถึงที่สุดแล้วก็ทำประโยชน์ที่เหลือชีวิตที่เหลือก็ทำประโยชน์ท่าน。 ถึงที่สุดแห่งทุกนี้เป็นพระวาจะมีในครั้งสุดท้ายของกเจ้า้าวันละครั้งถามพวกเราแก่ความเจ็บความตายวันละกี，่，ค，ร，ั，้งหร，ื，อ，ว，่，า，เดือนละครั้，ง，ป。 ีล，ะครั้ง。 ไปอยู่กับใจเฉยๆนี่เบาๆสงบบ้างไม่สงบว่าจะเอาใจสงบไม่ได้เป็นสาระเลยอะไรน่ะ。 พิจารณพุทธเจ้านนความตายบอกว่าละครั้ง。 ต่อเนื่องไม่ขาดสายความจริงอย่างนี้อย่างต่อเนื่องขาดสายเร็วที่สุดไม่เกินหนึ่งวันภาในวันเดียวก็ผ่านได้ไม่สำเร็จ。 ภายในเจ็ดวันต้องสำเร็จอย่างแน่แท้เจ็ดวันไม่สำเร็จภายใน。 เจ็ดเดือนเดือนไม่เกินเจ็ดปีรับรองและยืนยันพวกเราไม่พิจารณาปฏิบัติ。 อยู่กับโลกเพลิดเพลินเจริญใจพมาปฏิบัติธรรมก็อยู่นั่งเสพอารมณ์สบายก็นั่งหลับตาสบายสบายเสพอารมณ์。 อย่างนี้มันเสพยาเสพติดเสพอารมณ์เสพยาเสพติดหลอกตัวเอง。 แต่ความแก่ความเจ็บความตายความเสื่อมของสังขารร่างกายความพัดๆจากคนที่รักสิ่งที่รักเป็นทุกข์ในโลกร่างกายก็มีแต่ความทุกข์ความยากลำบากเสื่อมไปผพังไปสลายไปสลายไปไม่พิจารณาเลยบเกความทุกข์อยู่เอาความเบาสบายมา。 นั่ง。 นั่งสมาธิวันละห้าหกชั่วโมงแล้วก็ว่าไงก็ไม่เชื่อหนีหนีเราไปเลยบอกว่าปฏิบัติตาลลงสักไม่มีความสุขก็สบายเลย。 หนีไปนั่งปฏิบัติธรรมกับท่านอื่นแล้วนั่งวันละห้าหกชั่วโมงมาคุยด้วยมาหาเราไปดูเต็มไปหมดเลยนั่งหลับตาสบายวันละชั่วโมงเต็ษแล้วก็ไปดูหน่อยเป็นนะไปนั่งในห้องคนสในห้องแอร์。 เราก็ไปนั่งดูเขาได้ไงว่า6ชั่วโมงกลับ。 เย็นจับนั่งนั่งแล้วก็เวลานั่งหน้าก็มันเมื่อยเมื่อยขาเมื่อยขาเมื่อยน้องเมื่อยปุ่มปุ่มกดกดกดปุ่มกดขาก็เจ็บปวดวกเรานั่งชั่วโมงก็กวดขากดเอวก。 ดแค่กขาว。 อยู่ได้ยังไงห้าชั่วโมงมาขึ้นมามาแล้วก็。 สบายนั่งครับตัวเองทุกคนเลยแบบนี้ว่า。 ไอ้นี่มันหลอกลวงตัวเองอ่ะมันคนเสพยาเสพติดไม่ต่างกันเลยเสพอารมณ์อันนี้ตรงไหนไม่เข้าใจความไม่เที่ียงทุกขคนอยู่ไม่ได้คนอยู่สภาพไม่มันเป็นทุกขเป็นทุกข์ของร่างกายจิตใจเนี่ยมันไม่เที่ได้ปฏิเป็นตามพุทธเจ้าสังสังขารคือร่างกายใจลูกนาสัญญาสังวิยามันไม่เที。 ่ยังมันไม่เที่ยงเกิดขึ้นแล้วดับไปมีแล้วหายไป。 สเพย์สังขาลาทุกขาสังร่างกายจิตใจทนาสัญญาสังวิทยาเป็นทุกข์เป็นทุกข์。 มันเป็นทุกคนได้ยากมันเป็นสภาพบครั้งไม่ต้องกลับคืนแตกดับทำลายกลับคืนไปสู่ความไม่มีมันดังเดิมดีก็ต้องกลับคืนสู่ธาตธาตุน้ำธาสลมธาตุไฟธาสรู้ที่ว่างเปล่าก็ต้องกลับคืนสู่ธาตุตามธรรมชาติไม่มีเราไม่มีตัวเราไม่มีตัวตนของเราอยู่ใน。 นั้น。 สเพย์ธรรมานะตาทำทั้งหมดที่เป็นสังขารที่เป็นร่างกายจิตใจที่ปรุงแต่งได้ก็เป็นพี่สังขารคือธาตุรู้。 ที่เป็นแต่ความรู้เป็นแต่รู้ตัวตนของรู้ไม่มีไม่มีตัวตนของรู้ไม่ใช่เราไม่ใช่ตัวเราไม่ใช่ตัวตนของเราอย่าไปหลงยึดมั่นหรือมั่นวามันเป็นเราเป็นตัวเราเป็นตัวตนของเราเนี่ยพุทธเจ้าตัดร้อยู่ตรงนี้สสังังสังขาตา。 เราไม่ได้ปฏิบัติตามคำสอนพุทธองค์เลยบอกปฏิบัติธรรมแต่ไม่ปฏิบัติธรรมตามคำสอนไม่รู้จะปฏิบัติอะไรกันปฏิบัติใจวงสบาย。 วางไปหมด。 อะไรวเจ้าไม่ได้สอนอย่างนี้เลย。 เราขอยังไงก็ไม่ยอมเชื่อฟังเบาสบายพอใจมันมีอาการอะไรขึ้นมาหน่อยไม่ว่างโลกสบายมีอาการอะไรขึ้นมาหน่อยผิดหไม่พอใจร้องห่มร้องไห้ไม่เข้าใจปฏิบัติอะไรแบบนี้ดีรักเกลียทุกขเกทุกขรักชเจ้าสอนอย่างนี้หรอธรรมะเป็นอย่างนี。 ้หรอ。 พุทธเจ้าสอนว่าทุกอย่างเป็นจังทุกครั้งอนตาอันนี้จังทุกครั้งนะตาสังขารทั้งหลายไม่เที่ยงเป็นจังทุกครั้งอนัตาทำทั้งหลายทั้งปวงเป็นอนัตาแม้แต่พี่สังขารเนี่ยเป็นผู้รู้หรือถ้ารู้ก็ก็เป็นของไม่มีตัวตนเป็นเราเป็นตัวเราเป็นตัวตนของเรายึดมั่นมั่นมันว่าเป็น。 เราเป็นตัวเราเป็นตัวตนของเรานี่อยู่เป็นประจำ。 แต่เราไปปฏิบัติการไม่รู้ปฏิบัอะไรกันเราไม่เข้าใจ。 หมาเราเจอได้เมื่อเช้า。 ว่างระว่างอะไรกูจะดูแล้วว่างอะไรเลยแต่ละคนว่างไม่ใช่อาจารย์ดูที่ว่างแล้วดูว่างอะไรเลย。 มันไม่ว่างจากตัวเราไปยึดความว่างมันไม่ว่าจากตัวเรายึดความว่างมันว่าจากตัวเราคิดว่างข์เลยความว่างก็ว่ามันไปหอะมีตัวเราความว่างเลยว่าจะตัวเรามันเลยไม่สิ้นทุกขเนี่ยที่บอกับอารมณ์ว่างแต่ไม่ได้ว่างจากตัวเราจากตัวเราคนทุ。 กเลย。 มันว่างไม่ว่าจากตัวเราไปยึดนั่นยึดนี่ที่มันไม่สิ้นหลงมีตัวเรามีตัวตนของเรามันเลยทุกข์อยู่เนี่ยทุกวันนี้。 แล้วก็เอาตัวเราไปจับความรู้สึกว่าแล้วก็มาแต่ละคนว่าว่าเราเบื่อมากเลยตอนเท่าไหร่ก็ไม่ฟังจะเอาว่างอย่างเดียวจะเอาว่างไอ้ไม่ว่างไม่เอาแล้วที่สุดไม่ต้องว่างจากตัวเราที่ไปชอบความว่างไม่ต้องว่างจากตัวเราที่เป็นรังเกียจความไม่ว่างเนี่ยสอนมาตั้งนานแล้วจ。 ะเป็นกี่เดือนแล้วก็ยังจะเอา。 วงอยู่。 ว่ามีอาการหน่อยไม่ถูกใจหน่อยก็รังเกียจ。 ผมไม่ว่ากันร้องไห้。 ไม่ได้อย่างใจก็ร้องไห้ยังไงก็ไม่เข้าใจ。 เดินทางตรงข้ามคำสอนพระพุทธเจ้าเราไม่เชื่อพระพุทธเจ้าไม่เชื่อพระธรรมปฏิบัติจะบรรลธรรมจะเป็นธรรมแต่เราจะชั่วชังเกทุกข์ใจว่าเปล่าว่างรังเกียจตรงข้ามตรงข้ามตรงข้ามผ่านานพ่อแม่ครูบาจารย์ก็บอกว่าอย่าเดินอย่าเพิ่งดำเนินจะทำอย่างนี้เป็นอันขาดเป็นกเลสตัน。 ตรงข้ามนพพานนะตรงตรงข้ามผ่านปฏิบัธรรมเดินทางตรงข้ามผ่าน。 เหมือนจะเดินทางไปเชียงใหม่อย่างนี้ภาคเหนือ。 ประเทศไทย。 ถามว่าจะไปไหนอ่ะจะไปภาคเหนจะไปภาคเหนือแต่รู้จริงๆเห็นเรากำลังเดินทางออกนู่นนครปฐมออกเพชรบุรีออกราชบุรีชุมพประจวบน่นไหนจะไปไหนเนี่ยเชียงใหม่ตรงเชียงใหม่เชียงใหม่เชียงใหม่。 มันคนละเรื่องละวปฏิบัความตนๆว่าเมืองหรือเป็นจักรวาล。 มันมันไปหอะเรา。 ไม่ใช่ว่ามีตัวเราไปยึดความว่างและไหนไม่ว่างเรารังเกียจ。 เฮยมันปฏิบัติยังไงกัน。 สอนกันมาตั้งนาน。 ยึดถืออยู่อย่างนั้นน่ะปฏิบัปฏิบัติ。 มันตรงกันข้าม。 ฟังใหม่เนี่ยอยู่เสียงเราฟังฟังเลยจบ。 อะไรแล้วไม่ต้องไม่ต้องนั่งสมาธไม่ต้องทำอะไรก็ได้。 นั่งสมาธิหลับตา。 ได้。 เราเบื่อมากเลยคนมาถามรูปแบบนี้นั้นไม่รูแบบนี้ไม่รูแบบนี้ไหมมันไม่รู้ที่ใจแต่รูปแบบแต่วิธีการ。 แต่จะเอาแต่ภาษา。 บััเอาคำพูดสมุดบัญญัติที่ก็แต่งให้ไม่ใจตนเองตนๆ。 เออมันดูที่ใจเราเนี่ยไหมล่ะ。 สโยมเลยพูดยาวเลยเนี่ย。 สงสัยอะไรอีก。 นมัสการค่ะเธอมีปัญหาว่าเวลาเห็นตัวรู้ว่าเราคิดเราก็รู้ว่าเราคิดแต่ทีนี้เพราะมันทำกลางคืนก่อนที่เราจะนอนนะคะมันจะง่วงหนูก็สงสัยว่าที่บอกว่าไม่หลับไม่นอนเลยเนี่ย。 คือมันเห็นแค่แล้วเสร็จแล้วมันก็บอกแล้วยังไงต่อหนูก็เห็นว่าตัวไอ้ที่มันพูดว่าแล้วยังไงต่อแล้วมันจะยังไงต่อคะ。 เราปฏิบัติยังไงมันงถึงง่วงอ่ะ。 ถ้าตื่นมาหนูก็พยายามรู้เนื้อรู้ตัวเวลาทำงานทำอะไรก็รู้เนื้อรู้ตัวแล้วก็พยายามเหมือนปล่อยวางตัวเห็นอะไรก็พยายามนอนว่าเราไม่มีเดี๋ยวเราก็แก่แล้วเดี๋ยวเราตายแล้วก็ก็ปฏิบัติไปหาที่นี่แต่ว่าพอกลางคืนเราทำงานอะไรเสร็จแล้วเวลาเราเหมือนกับกลางคืนที่ว่าห。 นูเคยฟังว่าทุกคนจะแบบพยายามปฏิบัติตอนกลางคืนด้วยใช่ไหมคะแต่นี่พอถ้านั่งเฉยๆเราก็จะเห็นความคิดบ้าง。 แต่็จแล้วทีนี้พอมันเห็นเห็นความคิด。 มันก็จะถามว่าเอาแล้วยังไงต่อ。 งงฟังพี่มก็ไปบอกว่าถ้างงก็อาการงงก็ปล่อยมันไปทีนี้แล้วมันก็เลยไม่รู้จะทำอะไรต่ออย่างนี้ค่ะหมดปัจจุบันเราอย่างนี้ทำไงต่อจะทำยังไงจะทำยังไงต่อเป็นไม่เห็นตัวมันเลยเนี่ย。 แล้วมันก็จะเห็นอย่างนี้ไปเรื่อยๆทีนี้มันก็เลยจะง่วงอ่ะค่ะเพราะมันไม่รู้จะทำอะไรไม่เรื่อยอ่ะคิดอะไรก็ดูมันดิปรุงแต่งอะไรมันสบายไม่สบายมันง่วงมันคิดถึงปรุงแต่งอะไรก็ก็เห็นสังขาร。 มันเป็นความคิดมันเร็วที่สุดความคิด。 แสดงว่าเรายังไม่เรายังไม่ละเอียดพอ。 เราเอาตัวเรานะไปเห็นไปปล่อยไปวางจะไม่ปล่อยวางตัวเรา。 เราไม่ได้ปล่อยวางที่ตัวเราแต่เอาตัวเราพยายามไปดูไปดูไปเห็นไปละไปปล่อยไปวางแต่ไม่ได้วางตัวเราผู้บ่นอยู่ตลอดเวลาพูดตล，อ。 ดเวลาเลย。 เรายังไม่ได้กลับมาปล่อยวางตัวเราแต่เราเนี่ยไปเอาตัวเราไปปล่อยวางอย่างอื่นหมดเลยเราอยากให้เราสบายอยากให้เราคนทุกข์แต่เราความจริงเราไม่ได้ปล่อยวางตัวเราที่ตัวเราอยากจะพ้นทุกข์。 เข้าใจไหมเนี่ย。 ก็คือพอเห็นความง่วงเราพยายามให้ดูว่าในความง่วงมีใครคิด。 แต่หนูน่ะปัญหาคือหนูไม่เห็นว่ามีคนคิดในความง่วง。 ค่ะปัญหามันไม่เห็นตัวเราที่กำลังคิดแต่ตัวเราจะพยายามเอาตัวเราไปวางวางความง่วงวางนู่นวางนี่วางพ่อแม่พี่น้องวางสามีภรรยาวางลูกวางหลานแต่ไม่ได้วางตัวเราปัญหาอยู่ตรงนี้คนปฏิบัติตั้งหลายเนี่ยมันจะเอาตัวเราไปวางคนอื่นจะไม่ได้วางตั。 วเรา。 ปล่อยวางตัวเราคือตัวเราไม่มีเราไม่มีตัวตน。 ไอ้ที่คิดได้ไม่ใช่ตัวเราเพราะตัวเราไม่มี。 ไม่。 ยังงงๆไม่เข้าใจ。 ไปวาตัวเราเอาตัวเราไปไป่อยอื่นก็ไป่อยวาตัวเราดินเลยนะอื่นคนทุกหรอกเราไปไปอย่างอื่นไม่ไป่อยวาตัวเราตัวเราชอบไปวาอะไรเราชอบไป่อยวาเราชอบไป่อยวางอะไรได้ก็ชอบพอใจมากไปวางไม่ได้หงุดหงิดม。 า。 กเลย。 ลองให้้ลงไห้เราไปไปให้วาอื่นจะไปให้วาตัวเรามันไม่ได้อย่างใจมันเลยไป่อยวาหัวเรอยไม่ได้มันไม่ปล่อยวางตัวเราเอาตัวเราไปปล่อยวาอย่างอื่นไป่อยวาได้สบายใจไปห้องไห้วาตัวเราก็ไม่มีตัวเราตัวเราไม่มีมันมีอะไรก็มันจะดีหรือไม่ดีจะถูกใจไม่ถูกใจสักอย่างนึ。 ง。 สบ。 าย。 ขพระคุณค่ะ。 ยังไม่ปล่อยวางตัวเลยไม่เข้าใจเลยเราดูแล้ว。 ขนาดยังมีตัวเราตกเขาอยู่เลยเนี่ย。 ที่ผ่านมาเหมือนกัน。 ถ้าเป็นนามทำให้มองเห็นเป็น。 เนี่ยมันเหมือนในภูเขาขึ้นไปมันขึ้นภูเขาขึ้นขึ้นยอดยอดเขาไปปักแล้วสงสัยแล้วนี่มันตกเขามันไม่เข้าใจ。 จะเอาตัวเราไปปล่อยวางอย่างอื่นมันไม่ได้ปล่อยวางตัวเรามันเลยตกเขาอยู่เนี่ยไม่ได้ขึ้นเขาแต่เราเข้าใจว่าเราปฏิบัติขึ้นเขาแต่ไม่ได้ปล่อยวางตัวเองมันตกเขานะ。 มันจะช่วยตัวเองทุก่มร้องไห้มีเรามีตัวเราตกขาได้ไงไม่มีเราขึ้นเขาไม่มีตัวเราเขาทุกอย่าง。 เราพยายามจะช่วยตัวเราให้ขึ้นเขาก็เลยมีตัวเราตกเขา。 ไม่เก็บเลย。 เดี๋ยว。 ถามจริยกมือที่จะเราพูดกับใครไม่เข้าใจยกมือเลยไม่เข้าใจมาช่วยหน่อยดช่วยช่วยตรงนี้เลยเพราะะตรงนี้ให้มัน。 ขยายความตรงนี้หน่อยดิ。 ไม่ต้องไปเรื่องอื่นเลย。 กับเขาโอกาสเจ้าค่ะมันเป็นอย่างนี้นะเหมือนกันง่วงอ่ะง่วงอ่ะมันก็เป็นแค่อาการง่วงถูกไหมคะมองง่วงก็เป็นแค่อาการง่วงแต่เราจะมีความรู้สึกขึ้นมาว่าตัวเราเป็นตัวเราที่ง่วงถูกไหมและเราก็พยายามเอาตัวนี้ไปปล่อยวางง่วง。 จริงๆแล้วเนี่ยเราต้องวางตัวนี้。 วางตัวเราที่รู้สึกง่วง。 ให้เห็นว่าตัวที่รู้สึกง่วงอ่ะจริงๆมันเป็นอาการของจิต。 จิตเขามีอาการง่วงจิตไม่ใช่เราเราไม่ใช่จิต。 ความง่วงเป็นอาการของจิตจิตเขาง่วงแต่ของน้องน่ะเหมือนกับไปเข้าใจว่าเป็นเราง่วงให้ปล่อยวางตัวนี้ปล่อยวางจิตจิตที่มันรู้สึกเหมือนเป็นตัวเรานี่แหละเพราะฉะนั้นเวลาโกรธโกรธก็อาการของจิตแต่โดยทั่วไปเราก็จะรู้สึกว่า。 เราตัวเราน่ะโกรธ。 เราก็พยายามเอาตัวเราไปปล่อยวางความโกรธ。 จริงๆแล้วเนี่ยในการปล่อยวางคือปล่อยวางตัวเราที่โกรธเพราะจริงๆตัวเราที่โกรธคือจิตมันมีอาการโกรธแล้วถามว่าแล้วจะปล่อยวางตัวเราที่โกรธซึ่งในความจริงคือจิตมีอาการโกรธได้ยังไงก็คือต้องมีสติรู้เท่าทันตั้งท。 ี่ใจ。 ไม่หลงเข้าไปเป็นจิตถ้าเมื่อไหร่ก็ตามสติสมาธิปัญญามันมีกำลังปุ๊บน่ะมันจะวางของมันโดยอัตโนมัติอัตโนมัติตรงนั้นน่ะคือ，เ。 ป็นรซื่อ。 เมื่อไหร่ที่รู้ซๆน่ะมันจะไม่หลงไปเป็นจิตที่มีอาการโกรธถ้าเมื่อไหร่หลงมันจะเป็นว่ามีตัวเราโกรธแต่ถ้าเมื่อไหร่ก็ตามที่ไม่หลงมันจะเป็นเห็นว่าจิตมีอาการโกรธแต่ขณะนั้นไม่มีตัวเรา。 มันต่างกันอย่างนี้นะคะวาถ้าขณะนั้นมีสติตั้งที่ใจรู้ที่ใจสติปัญญามันมันมีกำลังปุ๊บเนี่ยขณะนั้นเนี่ยมันจะเห็นว่าจิตมี，อ。 าการโกรธ。 รักถามว่ารักเป็นเป็นเราน่ะเป็นไงมันเหมือนเป็นรู้ที่ไปรู้อ่ะ。 เท่ากับว่าจิตที่มีอาการโกรธนั้นน่ะถูกปล่อยวางโดยอัตโนมัติ。 แต่ถ้าเมื่อไหร่ขาดสติอ่ะมันจะเป็นตัวเราที่มีอาการโกรธแล้วเราก็หลงเอาตัวเราอ่ะไปวางความโกรธ。 ถึงบอกว่าจริงๆแล้วต้องวางตัวจิตตัวนั้นให้เห็นว่าจิตมันมีอาการยังไงก็ปล่อยไปสิ。 จิไม่ใช่เราเราไม่ใช่。 แต่คนโดยทั่วไปจะหลงว่าจิตเป็นเราเราเป็นจิตจิตแสดงกิริยาอาการอะไรเราเป็นอย่างนั้นเลยจิตหน้าให้เห็นว่าเขาเป็นลิงตัวนึงหนึ่งตัวนี้เดี๋ยวมันก็อาละวาดแบบนี้เดี๋ยวมันก็เรื่องซึมง่วงนอนแล้วทำไมเราไปเป็นลิ。 งอ่ะ。 เราไม่ใช่ลิงๆไม่ใช่เราและในความจริงคือเราไม่มี。 เพราะฉะนั้นเมื่อไหร่ก็ตามที่มีอาการอากับกิริยาอะไรที่เกิดขึ้นภายในใจอ่ะให้บางทีามันนึกขึ้นมาได้ให้รู้เลยวามันเป็นอา，ก。 ารของลิง。 ไม่หลงเข้าไปเป็น。 แต่จะไม่ลงงเข้าไปเป็นก็คือต้องมีสติไงมีสติปัญญาที่จะเห็นว่าอันนี้เป็นลิงเป็นอาการของลิงไม่งั้นน่ะเราจะหลงไปเป็นลิงแต่เราจะไปพยายามปล่อยวางอาการไปปล่อยความโกรธไปปล่อยความง่วงไปปล่อยความฟุ้งซ่านไปปล่อยอะไรแต่ไม่เคยปล่อยลิงให้เป็นไปตามแบบขอ。 งลิง。 โดยไม่มีตัวเราหลงไปยุ่งไปแทรกแซง。 ในขณะนั้นก็ไม่มีตัวเราเลย。 มีแต่รู้ซื่อว่าตอนนี้มันรู้ๆว่าลิงกำลังมีอาการอะไรพูดอย่างนี้พอเข้าใจไหมคะ。 เพราะฉะนั้นเนี่ยถ้าเมื่อไหร่ก็ตามสติปัญญามีกำลังพอแม่สิ่งเหล่านี้เห็นโดยอัตโนมัติ。 โดยส่วนตัวก็มีบางทีก็หลงไปเป็นลิงปุ๊บนะมันก็รู้ละว่าขณะนั้นขาดสติพอเมื่อกี้ที่ยกมืออย่างนี้พอเข้าใจไหมคะไม่เข้าใจนั่งเฉยๆนะความไม่เข้าใจกลับไปบ้านไม่เข้าใจ。 ช่วยอธิบายกันน่ะมันแจกแจงเข้าใจ。 ความจริงมันก็ง่ายๆเนี่ย。 มันก็คือชีวิตเราเนี่ยร่างกายเราเนี่ย。 มันไม่ได้ไปศึกษาเรื่องอะไรธรรมะคือร่างกายจิตใจของเราเนี่ยในตัวเรามันมีสามอย่าง。 คือร่างกายของเราเนี่ยที่เป็นกายเนื้อเนี่ย。 ทุกคนก็รู้วามันของไม่เที่ยงเนี่ยเกิดมาตั้งแต่เด็กตั้งแต่อยู่ในท้องแม่ก็ไม่มีมาแต่แรกก่อนที่พ่อกับแม，่，ผ，ส，ม，พ，ันธ์กันก็ไม่ม，ี，ต，ัว。 เราเลย。 ต่อมาพ่อกับแม่ผสมมันยังไม่มีตัวเราตอนแรกอ่ะ。 จะมามีตัวเราตอนหลังเนี่ยที่มีตัวเราแล้วมีความคิดปรุงแต่งได้ตัวนี้มันใช่ตัวเราแต่แรกสมมุติที่เกิดมาจากการผสมพันธุ์ของพ่อกับแม่แล้วก็มีความรู้สึกขึ้นมาแล้วที่สุดแล้วก็ดูออกมาคลอดออกมาโตขนาดนั่งฟังตาเลยไงคลโตขนาดนี้เลยหรือเปล่าล่ะออกมานิดเ。 ดียว。 เรื่องมบอกว่าโตขึ้นแต่ความจริงเสื่อมความถูกความแก่ความเจ็บบความสลายแล้วก็จริงน้ำทิ้งหมดฝังดีเอาไปลอยน้，ำ，จริงหม，ด，ห，า，ย，ไ，ป，ห，มดหมดที่ได้，ไ。 ด้ไปสิ้น。 มีขึ้นมาแล้วก็เสแล้วก็พสลายกลับคืนไปสู่ความไม่มีทุกคนก็พิจารณสักหน่อยก็เข้าใจได้และว่าร่างกายนี้มันเป็นสังขารสังขารคือความไม่เที่ยงก็ไม่มีมีแล้วก็แตกหนักกลับคืนไปสู่ความไม่มีคือสังขารสังขารกายแล้วก็สังจิตตัวนึงในร่างกายเรามีสังขารกายกาสังขารแล้ว。 ก็สังหารจิสังขารอีกตัวนึง。 อาการมีความรู้สึกอามที่มันเป็นนามธรรมเนี่ย。 ปธรรม。 ส่วน。 จิมาทำความรู้สึกอารมนเวทนาสัญญาวิญญาณเนี่ยมันเป็นจิตมาทำมาทำเราทุกคนอยู่แล้วความรู้สึกมึงความรู้สึกก็ไม่มีความรู้สึกอามณ์อย่างนั้นแล้วก็ดับกลับไปสู่ไม่มีมีความรู้สึกมึงอะไรขึ้นมาดีใจก็ไม่ได้ดีใจแล้วก็ดีใจแล้วก็ดับหายไปก่อนเสียใจก็ไม่ได้เสียใจแล้。 วก็ดับหายไปก่อนที่จะมีความสุขก็ไม่ได้มีความสุขและความสุขก็หายไปแล้วก็มีความสุขมาแทน。 ความทุกข์กว่าจะมีก็ไม่มีแล้วก็ดับไปสู่ความไม่มี。 ก่อนคิดดี。 คิดดีขึ้นมาดีขึ้นมาแล้วก็ดับไป。 ความรู้สึกอารมณ์ในตอนนี้ก็ไม่มีไปสู่ความไม่มีสังขารที่เที่ยงทางหน้าตาที่ไม่ได้ฝฝกใครไม่ได้ร่างกายจิตใจเราก็เห็นอยู่ชัดๆวามันเป็นตัวตนจริงๆมันไม่มีเที่ยแท้แน่นอนมันไม่มี。 แล้วตอนนี้ไอ้ร่างกายจิตใจเนี่ยเราต้องให้ดีมันก็ง่ายๆมันตัวเรานี่แหละไม่ว่าเราจะไปแอบคิดแอบพูดแอบทำอะไรเนี่ยทางกายวาจาใจคือกาสังขารวาจาสังหารจิสังขารสังขารสามเนี่ยที่เป็นสังขารทั้งหมดเนี่ยไม่ว่าจะไปแอบทำอะไรในที่รับที่。 แจ้ง。 มันมีอีกอันนึงที่อยู่ในตัวเราคืออะไรรู้ไง。 คนอื่นไม่รู้หรอกว่าเราแอบคิดแอบพูดทำอะไรในที่รับที่แจ้งคนอื่นไม่รู้แต่เราได้รอดจากรู้ได้ไหมไม่ได้มันรู้ตัวเราตลอดเวลาเลยคือรู้สังขารที่แต่งตลอดเวลาเลย。 คือสังหารที่แตตลอดเวลาเลยว่าสังขารวาจาสังขารจิสังขารที่ทำอะไรรับที่แจ้งอยู่ในที่นี้แล้วอะไรกับใคร。 คนอื่นรู้ไหมว่ารู้ไหมไม่รู้แต่ใครรู้รู้มันรู้เห็นไหมไม่รู้อยู่ในตัวเราเนี่ยมันรู้รู้เนี่ย。 ลองดูสิมันอยู่ที่ไหนวะหาตัวมันไม่เจอไม่รู้อยู่ที่ไหนหาตัวไม่เจอแต่บอกวามันไม่มีมันไม่มีมันไม่มีรู้ใช่ไหมรู้ไม่มีใช่ไหมไม่มีแล้วมันรู้ได้ไงมันรู้แต่ตัวอยู่ไหนล่ะมันรู้แต่ตัวมันไม่มี。 เข้าใจรู้มันแต่ตัวตนมันไม่มีมันไม่ใช่เป็นตัวที่มันไม่ใช่เป็นสังขารไม่ใช่เป็นวาสังขารไม่ใช่เป็นสังขารที่แตที่เป็น，ส。 ังขารได้。 เขาเลยเรียกวามันเป็นวิสังขารคือมันเป็นตัวที่ไม่ปรุงแต่งตัวตนมันไม่มีมันปรุงแต่งไม่ได้ไม่เอาปรแต่งได้มันเป็นแต่รู้อย่างเดียวแต่ตัวตนมันไม่มี。 รู้ก็ไม่ใช่ว่าผมุงแต่งรู้นะไอ้ที่เราไปตั้งใจรู้เจตนารู้พยายามรู้เพลงรู้จ้องรู้ว่ายอันนี้มันไม่ใช่รู้อันนั้นมันเป็นมันเป็นปรุงแต่งเอาตัวเราเนี่ยที่เป็นไอ้ตัวปรุงแต่งปรุงแต่งรู้。 แต่ธรรมชาติรู้เนี่ยมันมารู้ตัวเราแต่ไอ้ที่เราไปเอาตัวเราไปปรุงแต่งรู้ไว้เนี่ยไอ้เนี่ยมันเป็นตัวปรุงแต่ง。 รู้คือมันรู้ตัวเราแบบนี้ไม่ต้องตั้งใจรู้ไม่ต้องเจตนารู้ไม่ใช่จงใจรู้พยายามรู้มันก็รู้ตัวเราไม่เชื่อเลยอยู่นี้แม่เขาพาแฟนมานะแฟนเข้ามาหล่อมากเลยถูกสเปคเราแฟนเข้ามาสวยถูกสเปคเรามากเลยว่ารู้ไหมไม่รู้หรอกจากรู้ได้ไหมไม่รอดรู้ตัวเราเลยว่าเราแอบทำอะไร。 มันมีรู้อีกอันนึงที่เขาเรียกสังขารคือตัวตนมันไม่มี。 แต่มันจะมารู้สังขารทั้งหมดเลยคือลูกกาสังขารวาจาสังขารรู้จิตสังขารไม่รู้อีกอันนึงไม่มี。 รู้นี่ก็ไม่มีตัวตนมันไม่มีอะไรเลยมันไม่ใช่ตัวเรามันไม่มีจะเป็นตัวเราได้ไง。 พิจารอย่างนี้ง่ายๆมันก็เข้าใจได้แล้วว่าขอในร่างกายเรามันมีสองอย่างมีมีสองชนิดคือกายกับจิตเนี่ยมันเป็นสังขารฝ่ายผมแต่งเรียกว่าสังขารธรรมชาติฝ่ายปรุงแต่งมันเป็นธรรมชาติ。 เป็นธรรมชาติคือธรรมชาติปรุงแต่งกับธรรมชาติไปไม่ปรุงแต่งคือรู้ที่ตัวตนมันไม่มีไม่ปรุงแต่งได้รู้อะไรก็ไม่รู้ธรรมชาติฝปรุงแต่งและธรรมชาติของธรรมชาติไม่มีใครเป็นเจ้าของไม่ใช่เป็นของของใครแล้วไม่ใช่เราไม่ใช่ตัวเราไม่ใช่ตัวตนของเราธรรมชาติฝ่ายสังขารใน。 ธรรมชาติดับเป็นของไม่เที่ยงสลายหายไปหมด。 ตอนนี้ก็ไม่มีมีขึ้นแล้วก็ไปสู่ความไม่มีธรรมชาติหนูก็หาก็ไม่มีแต่มันมารู้สังขารคือรู้กายวาจาใจเราตลอดเลยไม่มีมันก็สังขารของแต่งก็ไม่ได้แล้วไม่รู้มันอยู่ที่ไหนด้วยมันไม่มีตัวตนไม่มีอะไรเลยสักอย่างให้ปรากฏมันก็เลยไม่ใช่ตัวเราอีกไม่ใช่ตัวตนของเรามัน。 ไม่มีตัวตน。 อย่างนี้ก็ปล่อยให้ธรรมมันทำงานอย่างนี้ค่ะันก็ทำงานไปรู้ก็ทำงานก็ไปไม่มีใครยึดถือถือกับทุกข์เป็นทุ，ก，อ，ย，ู，่，น，ั，่，น，แห，ล，ะ，ป，ฏิบัแค่นี，้，เ。 องแค่นี้。 สังขารสังขารยึบ้านพ้นทุกนี้สังสังขารทั้งหลายไม่เที่ยงสังขารร่างกายจิตใจสัญญาสังวิญญาณเป็นของไม่เที่ยงสังขาสังขารคือร่างกายจิตใจลูกทนาสัญญาสังขาอยู่สภาพเดิมไม่ได้ต้องธรรมชาติบังคับให้กลับคืนไปก่อนที่จะมีคุณมาจากความไม่มีแล้วก็ต้องแตกดับกลับคืนไปส。 ู่ความไม่มี。 ต้องไปสู่ความแก่ความเจ็บความตายผพังสลายไป。 สเพพธรรมาณตาธรรมชาติทั้งฝ่ายที่เป็นสังขารและสังขารคือรู้ไม่ใช่เราไม่ใช่ตัวเราไม่ใช่ตัวตนของเราอย่าไปหลงเป็นวิชายึดมั่นหรือบ้านว่าเป็นเราเป็นตัวตนเป็นตัวตนของเรา。 อย่าไปหลงหลงวิชาอย่าไปหลงคิดมันวิชาก็ดับเพราะเห็นความจริงว่าธรรมชาติในร่างกายจิตใจเรามันมีสามตัวในร่างเราเนี่ยรู้ยังไม่มีตัวไม่มีใครเป็นเจ้าของแต่มันเป็นธรรมชาติและธรรมชาติฝุงแต่งก็ยังมีอยู่คู่กับโลกทั้งสามเพราะว่าธรรมชาติฝปรุงแต่งเป็นธรรมชาติฝ่。 ายสร้างโลกเพราะว่าโลกทั้งสามเนี่ยที่ไปเวียนว่าตายยเกิดก็ตายเกิดอยู่ในโลกทั้งสามคือกาโลกหรือกามภพ。 รูปปโลกคหรือรูปประภพโลกคหรือประภพประพรม。 พรูปปพรม。 โลกก็คือโลกที่ต้องพวกที่ไปเกิดต้องเสพตาม。 ก็คือตั้งแต่เทโลกชั้นลงมาถึงมนุษย์แล้วก็การตวนรกล้วแต่เป็นพวกเสพเสียงสัมผัสรพวกนี้ทุกสุขวกแล้วก็เป็นพวกอารมณ์และใจที่วางอารมณ์ใจที่ว่างไว้ก็ไปเกิดทั้งหมด。 มันถึงจะไปสู่โลกทั้ง3ได้สิ็จแล้วสิยึดถือแล้วไม่มีโลกรองรับเลย3。 แดนโลกตไม่มีไม่มีอะไรรองรับเลยทุกอย่างก็หายตัวไปเลย。 ธรรมชาติก็มีสเปย์สขาสพธรรมานะตาทำทั้งหมดมีแค่นี้เองสังขารกับพี่สังขารไม่มีไม่ใช่เราไม่ใช่ตัวเราไม่ใช่ตัวตนของเราอย่าไปหลงยึดมั่นหรือมั่นวิชางยมันก็เป็นวิชาไปยึดมั่นมั่นนะวามันเป็นเราเป็นตัวเราของเราธรรมชาติฝ่ายสังขารก็เป็นธรรมชาติฝ่ายสร้างโลกธรร。 มชาติสังขารก็ไม่มีตัวตนก็หายตัวไป。 วิจารรู้。 ไม่มีใครเป็นเจ้าของไม่ใช่ของของใครไม่ใช่เป็นเราไม่ใช่เป็นตัวเราไม่ใช่เป็นตัวตนของเราจะณาอย่างนี้มันก็ไม่ได้ยุ่งยากอะไรทำเพราะทำมันมีแค่นี้เองกับเพธรรมาตาคือธรรมชาติที่เป็นสังขารกับธรรมชาติที่เป็นวิสั。 งขาร。 แค่นี้เองที่พูดยืดยาวซับซ้อนอะไรมากมายอ่ะมันเป็นประกอบเฉยๆตัวประกอบยังไม่ใช่ตัวจริงแค่นี้จริงๆแค่นี้。