181230A-1 智慧终结无明 徒: 我在修行中,不太确定自己做得是否正确。我就是观察自己,有时会看到,我们人在日常生活中,一会儿有觉知、有正念,处于中间状态;有时就像沉入水底的球,有时又接近水面,有时又会浮上来。像这样来回变化。但现在我感觉更轻松了,能看清很多事情,对世间很多事情也更理解了。但是,我还是像平常一样行事。比如说,有时候听法听了一会儿,觉得“哎,够了”,想去听歌,我就会去听歌。像这样,和平常一样,没有什么特别的。这样做对吗? 师: 嗯,很好,可以的。这样你的心就不会执着于任何东西而产生痛苦和压力,内心是明净、光明的,很好。我们需要用我们的心去觉知,让它成为最高的智慧。最高的智慧就是觉知到我们所不知道、看不到的,那些仍然是我们心中的无明。这将会是更进一步的最高智慧。你之前所修行的都很好,方向是正确的。你能够观察、觉察,并且没有过于执着,心也没有沉溺在痛苦和压力中,也没有沉浸在那种通透、轻松、舒适的状态中。你的心有快乐、有舒适、有平静,但你也没有沉浸在那些情绪中,这样是对的。 但你还没有脱离痛苦,还没有涅槃。因为你还没有觉知到,在你的身体和内心深处,仍然有“我”的想法和造作,有“我”、“我的”、“我的自性”的想法,然后执着于这些“我”、“我的”、“我的自性”的想法,去思考、去造作、去挣扎、去寻找,去思考、造作这个那个的事情。每当有想法、有情绪出现的时候,就真真切切地感觉是“我”在思考,“我”是思考者。当感到快乐时,就觉得“我”是快乐者;当感到不快乐时,就觉得“我”是不快乐者。当有任何情绪时,都觉得“我”是拥有那种情绪的人。 甚至在挣扎着寻求佛法的时候,也是带着“我”去挣扎、去寻求涅槃。当感到痛苦的时候,就觉得“我”是痛苦者。当带着“我”去挣扎、去寻找脱离痛苦的方法时,就是整个“我”都投入进去了,真真切切地觉得是“我”,整个投入进去。而且你没有觉察到自己内心的这种状态。 当“我”投入进去,去思考、去造作、去挣扎、去寻找、去怀疑、去执着的时候,如果我们仔细观察,静静地观察,我们会看到心的运作,或者说内心生起的反应。就像隆达(Luang Ta)说的,它在展现行动、展现各种各样的运作,但我们却看不到自己,看不到在我们的身心中,它在进行着隆达所说的那些反应。我们完全不了解自己的心。 因此,我们必须了解自己的心,回去了解潜藏在我们心中的无明。它偷偷地想、偷偷地说、偷偷地行动,偷偷地想、偷偷地思索、偷偷地挣扎、偷偷地寻找,偷偷地有烦恼在心中,像个“卧底”,但自己却看不到、不知道。无法脱离痛苦就出在这里,这很可耻。别人都能看到我们,但我们自己却看不到、不知道我们在内心有这样的运作,执着于思考、执着于造作,执着于思考、造作去挣扎、寻找涅槃,执着于思考、造作去陷入烦恼、贪嗔痴中,沉迷其中却不自知。但别人都知道了,就像他们知道我们的肠子有几根、有几绕,都知道了,但我们却不了解自己,这不是很可耻吗? 因此,每个人都必须了解自己的心,然后我们就能脱离痛苦。当我们看到、觉知到它,觉知到“魔”了,我们就不再被它束缚,不试图去熄灭它,不执迷于它,心就空了。心就清净了,心就安静了,心就寂静了,因为真正的心,它没有自性,没有形状,没有任何形式,没有黑暗,没有光明,没有快乐,没有痛苦,没有生灭,没有来去,没有停止,没有任何动摇。它什么都不显现,那才是心。当我们给它命名时,是根据它的特质来命名的。 真正的心,或者说本来的心,或者说原本的心,它是一种空。它是真正的空,就像天空,就像宇宙空间。所以称它为“空性”(Sunyata)。称它为“空性界”(Sunyata Dhatu),界(Dhatu)不是指一团物质,而是指它具有那种自然的特质,就是空,没有边界,没有自性,没有形状,什么都不显现。空旷、广阔,就像宇宙的空一样。心,或者说本来的心,它是一种具有觉知的空,但没有自性。所以我们称它为“觉性界”(Dhatu Ru),界(Dhatu)不是指一团物质,而是指它的自然特质,它只有觉知,但没有觉知者的自性。 它是“离行”(Visankhara),所以称为“离行”,因为它不能被造作,不能动弹,不能摇摆,不能波动。它必须不用知见和理解,它不能被造作,所以称为“离行”。或者“无为界”(Asankhata Dhatu),或者“无为法”(Asankhata Dhamma)。“无”(A)就是“不”,“行”(Sankhara)就是“造作”,“无为”(Asankhata)就是“不造作”。“无为界”就是它是一种自然的特质,不是一团物质,而是一种自然的特质,它不能被造作。当它不能被造作时,它就没有自性,它没有任何形式,既不黑暗,也不光明,既不快乐,也不痛苦,没有来去,没有停止,没有生灭,不能被任何人破坏,不能被任何东西破坏,因为它什么都不是,什么都不显现,所以永远不能被破坏。 因为它永远不能被破坏,它永远没有自性显现,所以没有人能破坏它,它永远不生不灭。所以它还有一个名字,叫做:“不死”(Amata),“不死界”(Amata Dhatu),或者“不死法”(Amata Dhamma)。它是一种不能被破坏的自然状态,不生不灭,不死不坏,没有生,没有死,它没有固定的住所,没有立足之地。那才是心,而心才是唯一能脱离痛苦的。除了心之外,一切都是苦。因此,必须修行以找到心、到达心。祖师大德们都说:找到心,就找到法;到达心,就到达涅槃。 心不能被造作,不能波动,不能动摇,什么都不显现。但你看,我们都执迷于成为“行蕴”(Sankhara)了,执迷于成为造作者,执迷于成为观察者、专注者、觉知者。执迷于成为有情绪的人,执迷于成为思考者、造作者,执迷于成为挣扎者、寻找者,执迷于成为造作者,执迷于成为“行蕴”的造作者,执迷于成为“行蕴”的显现。最终,执迷于成为造作,要把这种造作当作心。这是最重要的事情,执迷于成为“行蕴”的造作,去思考、造作,试图把这种造作当作心。但它们是不同的自然状态,不同的类型。 造作的自然状态,必定是生灭的自然状态,必定会坏灭,必定会波动,必定会动摇,必定会思考,必定会造作,必定会展现行动,必定会展现运作,必定会伤心,必定会快乐,必定会痛苦,必定会明净,必定会忧愁。这就是“行蕴”的自然状态,造作的自然状态。它是与“离行”(Visankhara),或者说心,或者说本来的心,或者说“空性界”(Sunyata Dhatu),或者说“涅槃界”(Nibbana Dhatu)——这种不能被造作、不能执着于任何东西而成为痛苦的“界”——不同的类型,不同的东西。它们不是一样的,它们是完全不同的类型。但很多人试图去熄灭“行蕴”,试图让“行蕴”静止,试图熄灭想法、情绪,熄灭感受,让它们停止,让它们完全消失,完全熄灭,为了让它成为不造作的心,成为“空性界”。 它们是不同的自然状态。我们无论如何去熄灭“行蕴”,“行蕴”永远都是“行蕴”。试图去熄灭“行蕴”的人,他仍然是“行蕴”。试图去放下“行蕴”,为了成为不造作的心,这个试图去放下的人,无论如何他仍然是“行蕴”,永远都是“行蕴”。他不可能成为不造作的心。不造作的心,它就是不造作的心,它就是不造作的心,它就是不能被造作的心。然后就让“行蕴”去造作,它想造作就造作,随它去,因为它就是“行蕴”。但现在是不造作的心了,就是这样。不是说用“行蕴”去熄灭“行蕴”,让它熄灭,让“行蕴”熄灭,然后成为不造作的心。不造作的心,它本来就在自然中存在。因为自然中必定有生灭的“行蕴”,存在于不造作之中。“行蕴”的一切,都不能脱离不造作。 把不造作比作宇宙空间,自然的空,没有边界,没有实体,没有形状,广阔无垠。空旷、广阔无垠,那就是心,或者说本来的心,或者说“觉性界”,或者说“空性界”,或者说“涅槃界”。而“行蕴”的一切,从最小的,也就是想法、造作、能量的一切,到原子,到最巨大的,从地球、星辰、月亮、太阳、陨石、卫星、飞机,所有在宇宙中飞行的东西,都是“行蕴”。 在这空之中,“行蕴”无论多么巨大,或者多么微小细致,直到原子,无论多么快或慢,都必定在这不造作的空的“离行”中生灭变化,这是不能被造作的自然状态,是不能被造作的自然状态,是什么都不显现的自然状态,称为空。所以,不要执迷于成为“行蕴”。因为“行蕴”,我们说它无论多么巨大,与宇宙的空相比,例如太阳、星辰、地球,它们被认为是最大的,但与宇宙的空相比,它们只是很小的一部分,就像宇宙中的原子一样。任何“行蕴”,无论被认为多么巨大,但实际上,它只是很小、很微不足道的一点点,只是广阔无垠、没有边界的空宇宙中的一个原子。不要执迷于成为“行蕴”,要成为空旷的宇宙,它本来就在我们自身之中。 我们的身体是“行蕴”,我们的身体是“行蕴”,因为它会衰老,它会消逝,走向老、病、死,走向腐烂、败坏、分解,回归到自然的元素,回归到地元素,回归到水元素,回归到风元素,回归到火元素,回归到空元素。然后回归到“觉性界”。身体只有地、水、风、火,如果加上空,也就是我们身体中的空,就是五大元素:地元素、水元素、风元素、火元素,以及我们身体中的空。它必须死亡,必须坏灭,必须腐烂、分解,回归到自然的元素:地、水、风、火和空,这是空。 而感受、想法、情绪,也就是“受蕴”(Vedana)、“想蕴”(Sanna)、“行蕴”(Sankhara)、“识蕴”(Vinnana),以及觉知者:眼、耳、鼻、舌、身、意,都会消逝。这些都是“行蕴”。身体就像物质,“受蕴”、“想蕴”、“行蕴”、“识蕴”,以及觉知者:眼、耳、鼻、舌、身、意,是能量。身体是物质,心、感受、想法、情绪,这些可以被造作、可以波动、可以动摇、可以专注、可以凝视、可以强调、可以压抑、可以控制、可以干预,可以希望它怎么样,可以动摇,可以展现行动,可以展现反应。所有这些,它能生灭,能变化,能显现,都是“行蕴”。 “行蕴”既有“色蕴”(Rupa Sankhara),也就是身体,也有“名蕴”(Nama Sankhara),也就是“受蕴”、“想蕴”、“行蕴”、“识蕴”。“行蕴”既有有“识”的“行蕴”,也有没有“识”的“行蕴”。任何东西,除了自然的空之外,都是“行蕴”。从地球、星辰、月亮、太阳、各种物体,以及所有在宇宙中漂浮的生命,都是“行蕴”。哪个是有生命、有“识”的,就是有“识”的“行蕴”;没有“识”的,就是没有“识”的“行蕴”。 而不造作,就是自然宇宙的空,称为“空界”(Akasa Dhatu)。但宇宙或自然的空,也就是“空界”,它具有类似于“觉性界”的特质。因为“觉性界”也是空,就像“空界”一样,没有实体,没有边界,没有自性,没有形状,没有任何形式,没有光色,它是空的,广阔的,与宇宙空间是一体的。但“空界”,也就是宇宙的空,没有觉知。而“觉性界”,它具有类似于自然宇宙的空的特质,但它自身具有觉知,尽管它没有自性,但它自身具有觉知。它是自身具有觉知的特质,就像太阳自身有光一样。而有些星辰和月亮,不是恒星,是行星,它们的光是反射自太阳的。或者就像萤火虫,我们看到它自身有光,不需要插电就有光。 它自身有光,就像具有自身觉知的空,称为“觉性界”。它自身有觉知,不需要依靠五蕴。它是独立于五蕴的“界”,它自身有觉知,不需要依靠五蕴,也就是“色蕴”、“受蕴”、“想蕴”、“行蕴”、“识蕴”。因此,“觉性界”,当它脱离了执着,灭除了无明之后,它自身就有觉知,它自身有觉知,它不需要依靠任何东西。但它出生时,有无明作为外壳覆盖着它。这个“觉性界”,它有无明作为外壳覆盖着它,就像稻谷有谷壳包裹着里面的米粒。 稻谷,把谷壳碾掉,只剩下里面的米粒,也就是白米,然后拿去种,无论如何它都不会生长,因为谷壳已经被碾掉了。这谷壳就是无明,就像无明覆盖着本来的心,或者说原本的心。本来的心,或者说原本的心,就像米粒,而无明,它只是愚痴、执着覆盖着它,覆盖着本来的心。这愚痴,或者说无明、执着,它与作为空的“觉性界”不是一体的。因为作为空的“觉性界”,它没有实体,没有锅,没有罐子,没有容器可以装任何东西,它是空。因此,无明不在、不在“觉性界”的实体中。因为“觉性界”没有实体,没有像锅碗瓢盆一样的实体,可以让无明与它融为一体。 因此,无明,也就是愚痴、执着,对自然、真理的不理解,它只是谷壳,覆盖着里面的米粒,是无明覆盖着本来的心。它们不是一体的。或者就像玻璃房,无明就像玻璃房,覆盖着里面的空,把空分隔开,分为玻璃房外的空和玻璃房内的空。为什么呢?因为玻璃房内和玻璃房外的空是一样的,但有玻璃隔开,也就是无明。因此,必须炸毁玻璃房,炸毁玻璃房。当无明的玻璃房被炸毁,空,也就是玻璃房内的“觉性界”,就与自然宇宙的空融为一体。但自然宇宙的空没有觉知,而玻璃房内的空的觉知有觉知,但它只是被玻璃房,也就是不理解自然真实状态的无明,覆盖着而已。 因此,隆达(Luang Ta)试图解释自然的真实状态,让你们理解。然后你们精进观察、觉察,看到真实的状况。精进观察,看到真实的状况,然后你们就会觉察到它。只要你们让心平静,让心平静下来。当你们的心平静下来,你们就会看到造作,想法的造作,在平静中生灭。而心是不造作的自然状态,不生不灭。但五蕴,也就是生命,由“色蕴”、“受蕴”、“想蕴”、“行蕴”、“识蕴”组成,它有想法、有造作,可以动弹,可以波动,可以动摇,可以思考、思索、造作、专注、凝视、强调、压抑、控制、怀疑、挣扎、寻找,可以努力。可以展现任何行动,因为它是造作。 造作的心,也就是感受、想法、情绪,以及觉知者、观察者、专注者、凝视者、看见者、理解者,是造作的自然状态,是造作,在不造作中生灭,永远都是。它们是自然的一对,是自然的一对,但它们不是一体的。造作就造作,就像地球、星辰、月亮、太阳、陨石、卫星、飞机、火箭、鸟、虫、昆虫,在天空中飞行的,以及旋转的地球,和所有生活在地表上的生命,是造作的自然状态,存在于空之中。 当你看到造作的自然状态,它在空中造作,或者看到造作的自然状态,在不造作的自然状态中造作,这个不造作的自然状态,用假名来称呼它,根据它的特质,有时称为心,有时称为本来的心,有时称为“空性”,有时称为“涅槃界”,有时称为“不死界”、“不死法”,有时称为“离行”,称为“无为界”、“无为法”,有时称为“法界”。它的名字是根据心的特质,根据“觉性界”的特质来称呼的。外壳,覆盖着它的外壳,也就是无明,灭除了,就像谷壳消失了,所以就像称呼稻谷里的白米一样。然后,它有什么样的形状、有什么样的特征?其实它没有形状,也没有特征,是根据它的特质来称呼的,所以给它命名,根据它的特质来命名。所以它有很多名字,因为它没有,没有自性,没有形状,没有任何形式,没有显现的住所,没有波动,没有任何动摇。所以它是空,所以称它为“空性”。然后,当它没有自性,没有,不能被造作去执着于任何东西而成为痛苦,所以称为“涅槃界”。它不能坏灭,没有人能破坏它,它不生不灭,没有人能破坏它,所以称为“不死”、“不死界”、“不死法”。它不能被造作,不能思考,不能造作,不能动摇,不能波动,不能生灭,所以称为“离行”。“离”(Vi)就是“不”,“行”(Sankhara)就是“造作”,“离行”就是“不造作”。称为“无为”、“无为界”,“无”(A)就是“不”,“行”(Sankhara)就是“造作”,“无为”就是“不造作”,“无为界”就是不造作的自然状态。 那就是必须到达不造作的心,成为不造作的心。那不是带着作为五蕴的“我”去成为不造作的心,而是成为自身具有觉知的不造作的心,不需要依靠任何东西,不需要依靠五蕴,不需要依靠“我”。它脱离了“我”,脱离了五蕴,脱离了造作,成为不造作的心。但你们还没有到达不造作的心,还执迷于成为造作,造作、造作、挣扎、寻找、努力、努力、努力,拼命挣扎,用尽一切方法,最终还是执迷于成为造作,执着于“我”,然后带着“我”去执着于他人,成为痛苦。你们还执迷于造作、造作、造作。因此,当你们执迷于造作时,你们就无法回归到空的自然状态。就是谷壳,覆盖着米粒,就像无明覆盖着你们本来的心,或者说覆盖着“觉性界”,它不会灭除。或者就像玻璃房,覆盖着里面的空,使里面的空和外面的空,玻璃房内的空是“觉性界”,玻璃房外的空是宇宙的空,它们无法融合,因为玻璃房阻挡着。 因为在死亡之前,你们还没有炸毁无明的玻璃房,也就是愚痴、执着,对自然真实状态的不了解,它还执迷着,它还执着着,它还愚痴着,所以就执着于“行蕴”成为“我”,“我”成为“行蕴”。离开这个身体后,成为一个实体,即使五蕴,“色蕴”、“受蕴”、“想蕴”、“行蕴”、“识蕴”,也就是粗身,已经完全消逝了,但作为光蕴身的五蕴还在,还没有消逝。因为创造“我”成为一个实体的状态,就从我们的身体中跳出来,等待那些来带走灵魂的人,带去根据业力接受惩罚,就被拉走了。因为感觉成为一个实体的状态还没有消逝,直到执迷于感觉成为一个实体的状态,从我们的心中消逝,只剩下自然的“界”,成为不需要依靠任何东西、不需要依赖任何东西的“觉性界”,那时,玻璃房就被炸毁了,就在当下,不是在死亡的时候。 “觉性界”,或者说心,也就是空的“觉性界”,就与玻璃房外的空融合,回归到原本的宇宙的空,不再在任何世界中轮回,在三界中轮回。因为三界是还有自性的世界,还有无明,还有造作。三界有欲界,是还执着于造作、执迷于造作、享受欲乐的世界,有“我”执迷于造作成为“我”,去享受欲乐,色、声、香、味、触,就会在欲界中轮回。然后是色界,执迷于有“我”造作成为“色禅”(Rupa Jhana),然后享受“色禅”,死亡后就出生在色界。然后是无色界,“无色禅”(Arupa Jhana),执迷于造作、享受“无色禅”,死亡后就出生在无色界。 执迷于造作,不成为“禅”,不享受色、声、香、味、触,执迷于享受通透、轻松、舒适、空的状况,就沉浸其中,沉浸其中,既不成为“禅”,也无法去色界。因为去色界,在死亡的时刻,必须保持“色禅”,而这只是沉浸,成为喜、乐、舍,而不是“禅”,只是沉浸在空、通透、轻松、舒适中,沉浸其中,不是“禅”,所以无法去色界,也无法去无色界。因为它不成“禅”,它没有寻、伺、喜、乐、舍,四禅,然后进入第五禅,“空无边处定”(Vinnananancayatana)。进入“空无边处定”,就是我们的身外,广阔无垠,空旷,就像世间的一切都消失了,只剩下“我”和空旷的宇宙,这就是进入“空无边处定”,第五禅。第一、二、三、四禅是“色禅”,寻、伺、喜、乐、舍。当进入第五禅,就只剩下空,广阔无垠,就像宇宙一样,就像“我”漂浮在宇宙中,什么都看不见,只有“我”和宇宙,那就是开始“空无边处定”。 然后,这个“我”,它妨碍了宇宙的空,妨碍着,就把“我”炸毁,轰的一声,向四面八方炸毁。所以“我”就空了,只剩下心和空,是“识无边处定”(Vinnananancayatana),心或者说“识”存在于宇宙的空中,所以是“识无边处定”。我们的心,或者说我们的“识”,还在动弹,还在动弹,还有知见、理解,还在动弹、动弹、动弹,专注、专注、专注,把感受专注进去,把“我”专注进去,专注那些动弹的想法、感受,专注到它消失,只剩下空,是“无所有处定”(Akincannayatana)。不觉得有身体和心存在于空中,但由于没有周全的智慧,所以还有“我”去专注、去觉知,去专注让一切都消失,但“我”没有消失。 就是所有的“禅”,都是带着“我”去觉知,但还没有觉知到“我”。这是不同的,外道的“禅”和佛陀的“禅”是不同的。外道的“禅”,从一开始,就是带着“我”去专注呼吸,吸气“佛”,呼气“陀”,吸气“佛”,呼气“陀”,或者专注地、水、火、风,专注任何咒语,专注“ยุบหนอพองหนอ”(Yub No Pong No,泰国的一种禅修方法),专注“สัมมาอรหัง”(Samma Arahang,泰国的一种禅修方法),专注这个、专注那个,专注任何东西,只要是带着“我”去专注,都是外道的“禅”,都是外道的“禅”。 专注之后,它就成为心,它不去任何地方,它就融合成“禅”,成为“禅”就成为喜,就带着“我”去专注、去觉知喜。当喜消失,变成乐,就带着“我”去专注、去觉知乐。当乐消失,只剩下舍,喜、乐、舍,这是“受蕴”,“受蕴”。当成为“受蕴”,也就是舍,不苦不乐,就带着“我”去专注、去觉知那个“受蕴”。然后,当去炸毁“我”的时候,也是带着“我”去炸毁。当去专注,只剩下心,生灭、生灭、生灭,带着“我”去专注心,让它消失,也是带着“我”去专注,带着“我”去觉知。当到达空,“无所有处定”是空,也是带着“我”去专注、去觉知空。它是“禅”,但它有“我”作为基础,它执着于“我”,所以光芒出来是黑色的。这是外道的“禅”,可以入定三天、五天、七天,这些都是外道的“禅”。外道的“禅”,还没有觉知到“我”、放下“我”。 佛陀比这更高明,佛陀以前也做过这些,也修到第八禅,跟老师学到第七禅,然后跟乌陀迦罗摩子学到第八禅,乌陀迦罗摩子已经没有智慧可以教了,无法继续教了。佛陀也无路可走,当时没有人能教他,他就继续精进修行,没有人教了。最后,佛陀发现了这个问题,无明的问题,无明的问题。当心平静下来,来观察,观察所有的“禅”,所有的外道的“禅”,都是带着“我”去专注,带着“我”去觉知。现在就觉知,觉知觉知者,觉知“我”,觉知“我”去专注,“我”去觉知,就观察这个觉知者。当去觉知任何东西时,就不再理会,不再理会,不再理会去觉知的东西。 观察色,直到不再执着于色,看到色是由地、水、火、风元素组成的,身体是由地、水、火、风、空元素组成的,元素聚合在一起,不再执着,不再执着于色。然后是“受”,从喜、乐、舍,苦或乐,都是无常的,直到舍,也是无常的。哦,“受”也是无常的。所有的“禅”都是“受”。当观察“受”,即使是最空的,也还是“受”,是无常的。所以,所有的“色禅”都是无常的。当无常之后,就是“身念处”(Kayanupassana Satipatthana),这是通往涅槃的唯一道路,可以到达涅槃。第一条,有正念、正知,了知身体,就不会执着于身体了,“身念处”通过了。 然后是“受念处”(Vedananupassana Satipatthana),是“禅”,所有的“禅”都是“受”,从“色禅”到“无色禅”,都是“禅”,都是“受”。但所有的“受”都处于这个法则之下:无常、苦、无我,不能执着。色也是无常、苦、无我,不能执着。这是从“身念处”就已经看到的,无常、苦、无我。“受”,即使是快乐到极点,直到进入第八禅,直到第八禅,称为“非想非非想处定”(Nevasannanasannayatana),第八禅,也还是无常、苦、无我。所以,所有的“禅”都是“受”,无论是苦或乐,都是无常的,都通过了。 “身念处”都通过了,看到无常、苦、无我。“受念处”也通过了,因为看到它是无常、苦、无我。心,即使是通透、轻松、舒适到极点,也还是无常、苦、无我。当通过之后,就看到“心念处”(Cittanupassana Satipatthana)。就是心,进入觉知者,进入觉知者,觉知者,觉知什么?谁在觉知?心是空的,还是不空的?所有的“禅”,包括最空的,直到“无色禅”,都空了,广阔无垠像虚空一样,有谁在觉知?就带着“我”去觉知,带着“我”去专注。当带着“我”去觉知、去专注时,就观察,不去观察被觉知的对象,被觉知的情绪,而是观察“我”这个觉知者,观察觉知者。 觉知者,是“我”在觉知,就仔细观察这个觉知者。当仔细观察这个觉知者时,就看到在觉知者中,有想法、有造作、有凝视、有专注、有努力、有挣扎、有怀疑、有思索、有欲求、有分析、有评论、有研究、有总结,有努力,一直在做动作。在觉知中,当找到觉知之后,就会发现这些,在觉知中造作的心。那些,当我们教导时,只顾闭着眼睛打瞌睡,不认真听的人,然后听了之后,就来问:“老师只教这些,没有教更多。”它只教到觉知想法,追逐想法。我们说的,哪里只有想法了?还有心。我们一直讲到它思考、思索、造作、专注、凝视、强调、压抑、控制、思索、欲求、总结,寻找知识、理解,挣扎、寻找,寻找原因、寻找结果,寻找对错,寻找怀疑,努力动弹、动弹、动弹,做动作,展现行动。就是任何动弹、摇摆的东西,总结起来,都是“行蕴”,都是“心行”(Citta Sankhara),都在觉知中,就在觉知者中。 然后就说:“老师只教觉知想法,只追逐想法。”他在教导的时候打瞌睡、睡觉,只顾闭着眼睛、闭着眼睛,所以就不听,不听,这很可惜,很可惜。它本来就在那里。当找到觉知,就看到心,“心行”在动弹、动弹、动弹,一直在动弹。然后,无论它如何动弹,都没有人去干涉它,它想怎么动弹,都没有人去干涉它。当没有人去干涉它时,它就解脱了,解脱了那些动弹的心,“心行”。动弹、动弹,包括思考、思索、造作、专注、凝视、强调、压抑、控制、努力、挣扎、寻找、分析、评论、研究,寻找对错,寻找原因、寻找结果,有努力、努力、努力,展现行动。任何来告诉你的,说它很神奇,这样动弹、那样动弹,很神奇,这些都是“行蕴”,都是“心行”。不要说老师没有教、没有这样说,大家都是见证人。 因此,任何东西都是“行蕴”,当看到“行蕴”,不再执着于“行蕴”时,“行蕴”,当找到觉知者之后,就看到“心行”在觉知者中充满了,一直在那里。当它脱离了“心行”,也就脱离了觉知者。因为“心行”是在觉知者中造作的,所以就放下了觉知者,放下了心,不再执迷于成为“心行”,也就不再执迷于成为觉知者,也不再执迷于沉浸的状态。沉浸的状态,它也不再理会。空,空也没有被执着,因为已经脱离了“行蕴”,所以就成为不造作的心。当成为不造作的心,它就不能动弹了,它是不能动弹的自然状态,它不能执着于任何东西而成为痛苦,所以就成为“涅槃界”。脱离痛苦就在这不造作的心中,那就是苦的究竟,不生不灭,不坏不破,是“不死界”,是“不死法”。佛陀就在这里超越了外道的“禅”。 灭除无明,就是了知真理,了知刚才所说的一切的因果。如果还执迷于成为“行蕴”,执迷于执着,因为“行蕴”可以被执着,执迷于成为“行蕴”,它就会造作、执着,造作、执着成为“我”,然后带着“我”去执着于其他东西。所以就永远都是无明、贪爱、执取(Upadana)。无明、贪爱、执取,它用什么?用“行蕴”来造作。从无明开始,就造作成为“我”,贪爱就带着“我”去挣扎、渴望,执取就喜欢什么、执着什么,爱什么、恨什么,就执着什么,无论是爱还是恨,都带着“我”去执着。这些都是无明、贪爱、执取,都是用“行蕴”去造作。 觉知“行蕴”,不执迷于成为“行蕴”,就成为不造作的心,就脱离了“行蕴”,就无法造作、执着。无法造作、执着成为“我”,去执着于任何东西。执着于“我”也不行,执着于任何东西也不行,执着于空也不行,执着于“离行”也不行。不是说不能执着于“行蕴”而已,执着于“离行”也不行。因为要执着于“离行”、执着于空的心,必须用“行蕴”去执着。当脱离了“行蕴”,就成为纯净的不造作的心,就是它无法再用“行蕴”去执着于“离行”了,因为它已经脱离了“行蕴”,成为纯净的“离行”,就成为“一切法无我”(Sabbe Dhamma Anatta)。 佛陀先说“一切行无常”(Sabbe Sankhara Anicca),“行蕴”,也就是身体和心,是无常的,生起后就会消逝,有然后就会消失。“一切行苦”(Sabbe Sankhara Dukkha),“行蕴”,也就是身体和心,或者说“色蕴”、“受蕴”、“想蕴”、“行蕴”、“识蕴”,它是苦,难以忍受,因为它必须生、老、病、死,痛苦、折磨。每个人都挣扎着,在ICU里,插满了管子,到处都是,连接着这个机器、那个机器,连接着监视器,呼吸急促,呼吸越来越弱,然后就停止了。 然后是“一切法无我”(Sabbe Dhamma Anatta),法,无论是“行蕴”还是“离行”,法,无论是“行蕴”,也就是“色蕴”、“受蕴”、“想蕴”、“行蕴”、“识蕴”,还是“离行”,也就是不生不灭,是脱离了五蕴、脱离了“行蕴”的法,都不是“我”,不是“我们”,不是“我”,不是“我们的”,不是“我的自性”,不要执迷于认为它是“我们的”,是“我”,是“我”,是“我的自性”。或者说“一切法不可执着”(Sabbe Dhamma Nalam Abhinivesaya)。一切法都不能执着,不应该执着而成为痛苦。所以放下执着的执迷,就证得涅槃。 --- 翻译以下佛法讲座为中文,要求: 1. 将内容整理为对话问答的形式,问问题的部分加上“徒:”,回答问题的部分加上“师:” 2. 完整翻译,不遗漏内容 3. 翻译结果输出为对话问答的形式 4. 不要包含泰语,全部翻译为中文 5. 保证翻译后的文本通顺,易读 --- 181230A-1 ปัญญาเพื่อสิ้นอวิชชา [เพลง] เท่าที่ปฏิบัตินะ คะคือไม่แน่ใจว่าทำถูกหรือเปล่าก็ทำคือ คือก็ดูดูดูตัวเองบางทีก็จะเห็น ว่าคือคือคนเรานี่มันในชีวิตประจำวันน่ะ ค่ะเดี๋ยวมันก็จะมีแบบรู้ตัวมีสติอยู่ตรง กลางบางทีจะคล้ายๆกับลูกบอลที่จมลงใต้น้ำ บางทีก็ปลิ่มน้ำอยู่แล้วบางทีมันจะลอย ขึ้นไปเป็นอย่างงี้สลับไปมาอยู่ตลอดอ่ะ ค่ะแต่ทุกวันนี้ที่ทำก็คือรู้สึกว่าสบาย ใจขึ้นมองเห็นทุกอย่างคือเข้าใจเข้าใจใน โลกอะไรหลายๆอย่างมากขึ้น เอิ่แต่ก็ยังคงทำเหมือนปกติอ่ะค่ะหมายถึง ว่ามีความอยากอย่างบางบางทีเราฟังธรไปสัก พักนึงแล้วก็เราก็รู้สึกว่าเอ้ยหยุดละ อยากจะไปฟังเพลงก็จะทำก็ไปฟังเพลงอะไร อย่างเงี้ยค่ะเป็นเหมือนเป็นปกติทำตัว เหมือนเป็นปกติไม่ได้อะไรอย่างงี้ถูกต้อง มั้ย คะอืก็ดีได้เลยจิตใจก็ไม่ไปยึดอะไรเป็น ความทุกข์ความเครียด มากก็มีความผ่องใสสว่างสสว ดีสิ่งที่เราจะ ต้องรู้เห็นด้วยใจของ เราให้มันเป็นปัญญาขั้นสูงสุดขึ้นมาปัญญา ขั้นสูงสุดก็คือรู้เห็นสิ่งที่เราไม่รู้ ไม่เห็นที่มันยังเป็นอวิชชาอยู่ในใจ เรามันก็จะเป็นปัญญาขั้นสูงสุดขึ้นไป อีกที่ที่ประพฤติปฏิบัติมาก็ดี แล้วโดยไม่ในทางที่ถูกต้อง แล้วพิจารณาสังเกตดูแล้วก็ไม่ได้เข้าไป ยึดถืออะไรมาก มายจิตใจก็ไม่ได้จมอยู่ในความทุกข์ความ เครียดไม่ได้แช่อยู่ในความโปร่งโล่งเบา สบาย อะไรแต่จิตใจก็มีความสุขความสบายอยู่มี ความสงบอยู่แต่ก็ไม่ได้แช่ในอารมณ์เหล่า นั้นก็ใช้ได้ถูกต้อง แต่ก็ยังไม่พ้นทุกข์ยังไม่ นิพพานเพราะว่ายังไม่รู้ไม่เห็น ว่าในร่างกายในจิตใจของเราเนี่ยลึกๆมัน ยังมีความคิดความปรุงแต่งว่ามีเรามีตัว เรามีตัวตนของเราแล้วก็หลงเอาาความคิด ปรุงแต่งที่เป็นเราตัวเราตัวตนของเรา เนี่ยไปคิดไปปรุงแต่งไปดิ้นรนไปค้น หาไปคิดคิดไปปรุงแต่งเรื่องนั้นเรื่องนี้ เรื่องนี้เรื่องนั้นเวลาคิดมีความคิดมี อารมณ์ขึ้นมาก็รู้สึกจริงๆเลยว่าเป็นตัว เรา คิดตัวเราเป็นผู้คิดพอสบายใจก็ตัวเราเป็น ผู้สบายใจพอไม่สบายใจก็ตัวเราเป็นผู้ไม่ สบาย ใจพอมันมีอารมณ์อย่างไรก็ตัวเราเป็นผู้มี อารมณ์อย่าง นั้นรวมทั้งเวลาดิ้นรถค้นหาธรรมก็เอาตัว เราไปดิ้นรนค้นหาธรรมหา นิพพานเวลามีความรู้สึกว่าเป็นทุกข์ก็มี ความรู้สึกว่าตัวเราเป็นผู้เป็น ทุกข์เวลาเอาตัวเราไปดิ้นรนค้นหาทางออก จากทุกข์ก็เอาเป็นตัวเราโถงเข้าไปทั้งตัว เป็นตัวเราจริงๆจังๆโถมเข้าไป เลยแล้วก็ไม่ได้สังเกตเห็นในใจตนอย่าง นี้ขณะที่มันมีตัวตนของเราโถมเข้าไป ไปคิดไปปรุงแต่งไปดิ้นรนไปค้นหาไป สงสัยไปยึด ถือถ้าเราเนี่ยสังเกตดีๆอยู่เงียบ ๆเราจะเห็นกิริยาจิตหรือปฏิกิริยาที่เกิด ขึ้นในใจเราเหมือนอย่างที่หลวงตาพูดว่า มันแสดงแอชแสดงกิริยาการต่างๆให้ ปรากฏแต่เรากลับไม่เห็นตนเองไม่เห็นว่าใน ในร่างกายในจิตใจของเราเนี่ยมันทำ ปฏิกิริยาอย่างที่หลวงตาพูดภายในจิตใจของ เราเองเรายไม่รู้จิตใจของเราเองเลยเพราะ ฉะนั้นเราจะต้องรู้ใจของเราเองให้ได้กลับ รู้เรื่องอวิชชาที่ซ่อนเลนอยู่ในใจของเรา แอบคิดแอบพูดแอบกระทำแอบคิดแอบตึกตองแอบ ดิ้นรนแอบค้นหาแอบมี กิเลสอยู่ในใจเป็นอีแอบอยู่อีแอบแต่เจ้า ตัวกลับไม่เห็นกลับไม่รู้นี่ สิความไม่พ้นทุกข์ก็มันอยู่ตรงนี้นะมัน น่าอายมว่าคนอื่น เนี่ยเขากลับรู้เห็นเราได้แต่ตัวของเรา เองแท้ๆกลับไม่รู้ไม่เห็นว่าเนี่ยเราทำ กิริยาแบบนี้ในใจเราหลงคิดหลงปรุงแต่งแบบ นี้หลงไปคิดไปปรุงแต่งดิ้นรนค้นหาพระ นิพพานหลงคิดหลงปรุงแต่งลนค้นหาทางออกจาก ทุกข์แล้วก็หลงคิดลงปรุงแต่งลนไปในกิเลส ในราคะโทสะโมหะลุ่มหลงหลงไปก็ไม่รู้ ตัวแต่เรู้หมด แล้วเหมือนกับเ้ารู้ไส้เรากี่ขดกี่ขดรู้ หมดแล้วแต่เรากลับไม่รู้ตัวเราเองนี่มัน น่าอับอายมเนี่ยเพราะฉะนั้นทุกคน เนี่ยจะต้องรู้ใจของตน เองแล้วก็เราก็จะพ้นจากทุกข์ได้เมื่อเรา เห็นรู้เห็นมันรู้มารแล้วเราก็ก็ไม่ติดไป กับ มันไม่พยายามไปดับมันไม่หลงไปเป็นมันใจก็ ว่าง พราวใจก็สงบใจก็เงียบใจก็สงัดเพราะใจแท้ ๆมันไม่ไม่มีตัวตนไม่มีรูปร่างไม่มีรูปัน สันฐานใดๆไม่มีมืดไม่มีสว่างไม่มีสุขไม่ มีทุกข์ไม่มีการเกิดดับไม่มีการไปไม่มี การมาไม่มีการหยุด อยู่ไม่มีการเคลื่อนไหวใด ๆมันไม่ปรากฏอะไร เลยนั่นแหละคือ ใจเมื่อเเวลาเาตั้งชื่อเก็ตั้งชื่อตามคุณ สมบัติของ มันใจแท้ๆหรือจิตดั้งเดิมแท้ๆนหรือจิต เดิมแท้ๆนั่น น่ะมันเป็นความว่าง ว่างเปล่าจริงๆเหมือนดังท้องฟ้าเหมือนดัง อวกาศเขาจึงเรียกว่าสุญญตาเรียกว่าสุญญตา ธาตุธาตุไม่ได้หมาถึงก้อนธาตุแต่หมาถึง มันมีคุณสมบัติแบบนั้นตามธรรมชาติของมัน คือเป็นความว่างไม่มีขอบเขตว่างแบบไม่มี ขอบเขตไม่มีตัวตนไม่มีรูปร่างไม่มีอะไร ปรากฏเลยวงๆไพศาลเหมือนดังความว่าง จักรวาลใจหรือจิตดังงเดิมแท้ๆ มันเป็นความว่างที่มีความรู้แต่ตัวตนไม่ มีเาเลยเรียกว่าธาตุรู้ธาตุไม่ได้หมายถึง ก้อนธาตุคือคุณสมบัติของมันตาม ธรรมชาติมันมันมีแต่ความรู้แต่ตัวตนของ ผู้รู้ไม่ มีมันเป็นวิสังขารเเลยเรียกวิสังขารเพราะ ว่ามันไม่อาจสังขารได้ไม่อาจกระดุกกระดิก ไม่อาจยุกยิกไม่อาจกระเพื่อม มันต้องไม่ใช้ความรู้ความเห็นความเข้าใจ มันไม่อาจสังขาร ได้จึงเรียกว่าวิสังขาร หรืออสังขตธาตุหรืออสังขตธรรมคืออะก็แปล ว่าไม่สังขารก็คือไม่ สังขารอสังขตธาตุก็คือมันเป็นขุณสมบัติ ตามธรรมชาติไม่ได้เป็นก้อนาสเป็นคุณ สมบัติตามธรรมชาติที่ีมาเนี่ยไม่อาสังขาร ได้เมื่อมันไม่อาสังขารได้ตัวตนมันก็ไม่ มีมันไม่มีรูปพันธสันฐานได้ๆเลยทั้งไม่ มืดทั้งไม่สว่างทั้งไม่สุขทั้งไม่ทุกข์ั้ ไม่มีการไปไม่มีการมาไม่มีการหยุดอยู่ไม่ มีการเกิดไม่มีการดับไม่อาจจะถูกใครทำลาย ได้ไม่อาจจะมีสิ่งใดทำลายมันได้เพราะมัน คือความไม่มีอะไรเลยไม่ปรากฏอะไรเลยจึง ไม่อาจถูกทำลายได้ตลอด กาลความที่มันไม่อาจได้ถูกทำลายได้มันไม่ มีตัวตนปรากฏเลยตลอด กาลจึงไม่มีใครทำลายมันได้มันไม่เกิดไม่ ดับตลอดกาลมันจึงเรียกมีเรียกชื่อมันอีกย ชื่อว่า อมตะอมตธาตุหรืออมตธรรม เป็นธรรมชาติที่ไม่อาจถูกทำลายได้ไม่เกิด ไม่ดับไม่ตายไม่แตกไม่ดับไม่มีการเกิดไม่ มีการ ตายมันไม่มีที่อยู่แน่นอนไม่มีที่ ตั้งนั่นแคือใจและใจนั่นแหละคือความพ้น จากทุกข์หนึ่งเดียวเท่านั้นที่พ้นจาก ทุกข์ได้นอกจากใจแล้วเป็นทุกข์ทั้ง หมดดังนั้นจึงต้องปฏิบัติให้พบใจและถึงใจ พ่อแม่ครูบาอาจารย์ทั้งหลายจึงกล่าวว่าพบ ใจพบธรรมถึงใจถึงพระนิพพาน ใจไม่อาจปรุงแต่งได้ไม่อาจกระเพื่อมได้ ไม่อาจเคลื่อนไหวได้ไม่ปรากฏอะไรเลยแต่ สังเกตดู สิเราหลงไปเป็นตัวสังขารหมดเลยหลงไปเป็น ตัวปรุงแต่งหลงไปเป็นตัวคนดูคนเพ่งคนรู้ คน พยายามลงไปเป็นคนมีอารมณ์ลงไปเป็นผู้คิด ผู้ปรุงแต่งลงไปเป็นผู้ดิ้นรนค้นหาหลงไป เป็นคนปรุงแต่งหลงไปเป็นผู้ปรุงแต่งหลงไป เป็นสังขารปรุงแต่งหลงไปเป็นอาการหมด เลยแล้วก็ที่สุดก็หลงไปเป็นความปรุงแต่ง ซึ่งจะเอาความปรุงแต่งนั้นมาเป็นใจให้ได้ นี่คือสิ่งสำคัญที่สุดหลงไปเป็นสังขาร ปรุงแต่งไปคิดปรุงแต่งพยายามจะเอาความ ปรุงแต่งมาเป็นใจให้ได้แต่มันเป็น ธรรมชาติคนละธรรมชาติคนละประเภท ธรรมชาติของความปรุงแต่งย่อมเป็นธรรมชาติ ที่เกิดดับย่อมแตก ทำลายย่อมกระเพื่อมย่อมไหวตัวย่อมคิดย่อม ปรุงแต่งได้ย่อมแสดงแอคชั่นได้ย่อมแสดง กิริยาการได้ย่อมเสียใจได้ย่อมสุขย่อม ทุกข์ได้ย่อมห่องใสย่อมเศร้าหมอง ได้นั่นคือธรรมชาติของสังขารธรรมชาติของ ปรุงแต่งมันเป็นธรรมชาติคนละประเภทคนละ ตัวกับวิสังขารหรือใจหรือจิตดั้งเดิมแท้ๆ หรือคือสุญญตาธาตุหรือนิพพานธาตุคือธาตุ ที่ไม่อาจปรุงแต่งยึดถืออะไรเป็นทุกข์ ได้มันไม่ใช่เป็นอย่างเดียวกันมันเป็นคน ละประเภทโดยชัดเจนแต่หลายคนพยายามจะไปไล่ ดับ สังขารพยายามทำสังขารให้มันนิ่งๆพยายามจะ ดับความคิดอารมณ์ดับความรู้สึกให้มันหยุด ให้หมดให้มันสนิทให้หมดดับสนิทให้หมด เพื่อจะให้มันเป็นใจที่ไม่ปรุงแต่งให้ เป็นสุญญตาธาตุ มันเป็นธรรมชาติคนละประเภทเราไปไล่ดับ สังขารยังไงก็ตามสังขารย่อมเป็นสังขาร อยู่จำค่ำผู้ที่พยายามไปไล่ดับสังขารมัน ก็ยังเป็นสังขารผู้พยายามไปปล่อยวาง สังขารเพื่อให้ไปเป็นใจที่ไม่สังขารไอ้ ผู้พยายามไปปล่อยวางยังไงมันก็เป็นสังขาร อยู่ร่ำไปมันไม่มีอาจเป็นใจที่ไม่สังขาร ได้ความเป็นใจที่ไม่สังขารมันก็เป็นใจที่ ไม่สังขารไปซะเลยมันเป็นใจที่ไม่สังขารไป เลยเป็นใจที่ไม่อาจสังขารไปซะเลยแล้วก็ ปล่อยสังขารมันสังขารไปมันอยากสังขารก็ สังขารไปยังไงก็ช่างช่างมันเพราะมันเป็น สังขารแต่ตอนนี้เป็นใจที่ไม่สังขารแล้วก็ แค่นั้นเองไม่ใช่ว่าเอาสังขารไปไล่ดับ สังขารให้เพื่อให้มันดับไปให้สังขารมัน ดับไปแล้วเป็นใจที่ไม่ สังขารก็ใจที่ไม่สังขารมันมีอยู่แล้วใน ธรรมชาติเพราะธรรมชาติมันย่อมมีสังขารที่ เกิดขึ้นและดับไปในความไม่สังขารสังขาร ทั้งหมดไม่อาจหลุดรอดพ้นจากความไม่สังขาร เปรียบความไม่สังขารเปรียบเหมือน อวกาศความว่างเปล่าของธรรมชาติที่ไม่มี ขอบเขตไม่มีดวงไม่มีรูปร่างเวิงวางไพศาล ไปหมดเลยว่างเวิงวางไพศาลไปหมดนั่นคือใจ หรือเจตเดิมแท้ๆหรือธาตุรูแท้ๆหรือสุญญตา ธาตุหรือนิพพาน ธาตุส่วนสังขารทั้งหมดเนี่ยตั้งแต่เล็ก ที่สุดคือความคิดความปรุงแต่งพลังงานทั้ง หมดเนี่ยจนถึงขั้นปรมณู จนถึงที่ยิ่งใหญ่ที่สุดตั้งแต่โลกดวงดาว ดวงจันทร์ดวงอาทิตย์อุกาบาทดาวเทียม เครื่องบินทุกอย่างที่บินอยู่ในจักรวาล ล้วนแต่เป็นสังขารหมดเลยในความว่างเปล่า สังขารนั้นน่ะไม่ว่าจะยิ่งใหญ่ปานใดหรือ เล็กละเอียดจนถึงกปรมณูช้าหรือเลวปานใดก็ ตามย่อมเกิดดับเปลี่ยนแปลงอยู่ในความว่าง เปล่าของวิสังขารคือธรรมชาติที่ไม่อาจ สังขารได้ธรรมชาติที่ไม่อาจปรุงแต่งได้ ธรรมชาติที่ไม่ปรากฏอะไรเลยเรียกว่าเป็น ความว่าง เปล่างั้นอย่าหลงให้เป็น สังขารเพราะว่าสังขารเนี่ยที่เราบอกว่า มันยิ่งใหญ่ปานใดเมื่อเทียบกับความว่าง เปล่าของจักรวาลเช่นดวงอาทิตย์ดวง ดาวลูกโลกที่ว่ายิ่งใหญ่ที่สุดเมื่อเทียบ กับความว่างเปล่าของจักรวาลมันเพียงเล็ก นิดเดียวกับจ้อยร่อยแคงปรมณูใน จักรวาลสังขารอะไรก็ตามที่ว่ายิ่งใหญ่แต่ แท้จริงมันก็เล็กกระจิ๋วหลิวกระจ้อยล่อย นิดเดียวเป็นแค่ปรมณูเดียวในจักรวาลที่ ว่างใหญ่ไพศาลที่ไม่มีขอบเขตอย่าหลงมา เป็นสังขารจงเป็นจักรวาลที่ว่าง เปล่ามันมีอยู่แล้วในตัวเรานี่แหละร่าง กายของเราเป็น สังขารร่างกายของเราเป็นสังขารเพราะมัน เสื่อมไปมันสิ้นไปไปสู่ความแก่ความเจ็บ ความตายความเน่าเปื่อยผูพังงสลายไปกลับ คืนสู่ธาตุตามธรรมชาติกลับคืนสู่ธาตุดิน กลับคืนสู่ธาตุน้ำกลับคืนสู่ธาตุลมกลับ คืนสู่ธาตุไฟกลับคืนสู่อากาศอธาตุ อากาศ เแล้วก็กลับคืนสู่ธาตุรู้ส่วนร่างใจก็มี ร่างกายเราก็มีแค่ดินน้ำลมไฟถ้าบวกอากาศ ด้วยึเป็นความว่างในตัวเรามันก็เป็น 5 ธาตุธาตุดินธาตุน้ำธาตุลมธาตุไฟและอากาศ ที่เป็นความว่างในตัวเรา เนี่ยมันต้องตายต้องแตกดับต้องผุพางสลาย กลับคืนไปสู่ธาตุตามธรรมชาติดินน้ำลมไฟ และอากาศซึเป็นความ ว่างส่วนความรู้สึกนึกคิดอารมณ์ที่เป็น เวทนาสัญญาสังการวิญญาณและผู้รู้ตั้งตาห เจ้าลิ้นกายใจก็ดับ ไปนี่เป็นสังขาร หมดร่างกายเปรียบเหมือน สสารเวทนาสัญญาสังขารวิญญาณรวมทั้งผู้รู้ ตั้งเตาเจ้าลิ้นกายใจเป็นพลัง งานร่างกายเป็น สสารจิตใจความรู้สึกนึกคิดอารมณ์ที่ปรุง แต่งได้ที่กระเพื่อมได้ที่ไหวตัว ได้ที่เพ่งที่จ้องที่เน้นที่กดที่ข่มที่ บังคับที่แทรกแซงที่อยากให้มันอะไรมัน เป็นไปอย่างไรที่ไหวตัวได้ที่แสดงแอคชั่น ได้แสดงปฏิกิริยา ได้ทั้งหมดมันเกิดดับได้เปลี่ยนแปลงได้ ปรากฏได้เป็นสังขาร หมดสังขารก็มีทั้งรูปสังขารคือกายและนาม สังขารคือเวทนาสัญญาสังขาร วิญญาณสังขารเนี่ยมีทั้งสังขารที่มี วิญญาณครองและสังขารที่ไม่มีวิญญาณ ครองสิ่งใดก็ตามนอกจากความว่างเปล่าของ ธรรมชาติ ล้วนเป็นสังขาร หมดสังขารตั้งแต่โลกดวงดาวดวงจันทร์ดวง อาทิตย์วัตถุทุกนิดและสิ่งมีชีวิตทั้งหมด ที่อยู่ล่องลอยอยู่ในอวกาศรเป็นสังขาร ทั้ง หมดอันไหนเป็นสิ่งที่มีชีวิตมีวิญญาณครอง ก็เป็นสังขารไม่มีวิญญาณครองก็เป็น สังขารส่วนความไม่สังขารก็คือความว่าง เปล่าของธรรมชาติ จักรวาลเรียกว่าธาตุอากาศแต่ความว่าง เปล่าของจักรวาลหรือธรรมชาติที่เป็นธาตุ อากาศ นั้นมันมีคุณสมบัติคล้ายกับธาตุรู้เพราะ ธาตุรู้ก็เป็นความว่างเปล่าเหมือนกับเป็น ธาตุอากาศที่ไม่มีดไม่มีขอบเขตไม่มีตัวตน ไม่มีรูปร่างไม่มีรูปพันธุสันฐานใดๆไม่มี แสงสีมันว่างเ่าเวิงวงไปเป็นเนื้อเดียว กับอวกาศจักรวาลแต่ธาตุอากาศธาตุที่เป็น ความว่างเปล่าของอากาศจักรวาลไม่มีมีความ รู้แต่ธาตุรู้เนี่ยมันมีคุณสมบัติเหมือน กับความว่างเ่าของธรรมชาติจักรวาลแต่มัน มีความรู้อยู่ในตัวมันเองทั้ๆที่มันไม่มี ตัวตนแต่มันมีความรู้อยู่ในธาตุนั่นเอง เป็นเป็นคุณสมบัติที่มีความรู้อยู่ในตัว มันเปรียบเหมือนกับว่าพระอาทิตย์มีแสง สว่างในตัวเองแต่ดวงดาวและดวง จันทร์ดวงดาวบางดวงที่ไม่ใช่ดาวฤกษ์ดาว นพเคราะห์ก็มีแสงสว่างสะท้อนมาจากดวง อาทิตย์ หรือเหมือนกับ พวกแสงหิงห้อยที่เราเห็นว่ามันมีแสงสว่าง ในตัวมันเองโดยไม่ต้องไปเสียบพักไฟให้มี แสง สว่างไอ้ที่มันมีแสงสว่างในตัวมันเอง เนี่ยก็เปรียบเหมือนว่าธาตุว่างที่มีความ รู้ในตัวมันเองเรียกว่าธาตุรู้มันมีความ รู้ในตัวมันเองโดยไม่ต้องอาศัยพึ่งพา ขันธ์ 5 มันเป็นธาตุที่เป็นอิสระจากขัน ขันธ 5 และมีมันมีความรู้ด้วยตัวมันเอง โดยไม่ต้องอาศัยขันธ์ 5 ซึ่งเป็นรูปเวทนา สัญญาสังขารวิญญาณดังนั้นธาตุ รู้ที่มันพ้นจากความยึดถือแล้วสิ้นอวิชชา แล้วมันมีความรู้้วยตัวมัน เองมันมีความรู้ในตัวมัน เองมันไม่ต้องพึ่งพาสิ่ง ใดแต่มันเกิดมาเพร้อมอวิชชาที่เป็นเปลือก คุ้มมันมาไอ้ถาตรู้เนี่ยมันมีอวิชชาที่ เป็นเปลือกหุ้มมันมาเหมือนดั่งข้าวเปลือก ที่มีเปลือกข้าวหุ้มเมล็ดข้าวไว้ภาย ในข้าวเปลือกเนี่ยเปลือกเข้าไปสีเอา เปลือกออกเหลือแต่เมล็ดข้าวที่เป็นข้าว สารอยู่ภายในแล้วเอาไปปลูกยังไงมันก็ไม่ ขึ้นเพราะว่าเปลือกมันถูกสีออก ไปไอ้เปลือกข้าวนี่แคืออวิชชาที่เปรียบ เหมือนอวิชชาที่มาหุ้มจิตเดิมแท้หรือใจ ดั้งเดิมแท้ๆใจดั้งเดิมแท้ๆหรือจิตดั้ง เดิมแท้ๆเหมือนกับเมล็ดข้าวส่วนอวิชชา นั่นแหละมันเพียงแค่ความโง่ความหลงยึดถือ มาหุ้มเอา ไว้มาหุ้มจิตเดิมแท้ ไว้ไอ้ความโง่หรืออวิชชาความยึดถือเนี่ย มันไม่ได้เป็นเนื้อเดียว กับธาตุรู้ที่เป็นความว่างเ่าเพราะธาตุ รู้ที่เป็นความว่างเปล่าเนี่ยมันไม่มี เนื้อ ที่ไม่มีหม้อไม่มีไหไม่มีภาชนะที่เอาอะไร ไปจุมันได้มันเป็นความ ว่างนั้นอวิชชาจึงไม่ได้อยู่ในไม่ได้อยู่ ในเนื้อไม่อยู่ในเนื้อของธาตุรู้เพราะ ธาตุรู้มันไม่มีเนื้อ ที่ที่เป็นเหมือนหม้อเมหหายที่อวิชชาไปไป รวมเป็นเนื้อเดียวกับมันได้ดังนั้นเนี่ย อวิชชาคือความโง่ความหลงยึดถือ ที่ความไม่เข้าใจธรรมชาติธรรสัจจธรรมความ จริงเนี่ยมันเป็นเพียงแค่ข้าวเปลือกที่มา หุ้มเปลือกข้าวที่มาหุ้มเมล็ดข้าวไว้ภาย ในเอเอาวิชชามาหุ้มจิตเดิมแท้ไว้ภายในมัน ไม่ได้เป็นเนื้อเดียว กันหรือเปรียบเหมือน ว่าห้องกระจกอวิชชาเปรียบเหมือนห้องกระจก ที่มาหุ้มความว่างไว้ภาย ในจนทำให้แบบแ่งแยกออกว่าความว่างภายนอก ห้องกระจกกับความว่างภายในห้อง กระจกเพราะอะไรเพราะว่ามันมีความว่าง เหมือนกันภายในห้องกระจกกับความว่างนอก ห้อง กระจกแต่มันมีกระจกขั้นคืออวิชชา มันจึงต้องระเบิดห้องกระจก ทิ้งระเบิดห้องกระจก ทิ้งเอาวิชาห้องกระจกถูกระเบิดทิ้งความ ว่างซึ่งเป็นธาตุรู้ในห้อง กระจกมันก็ไปรวมกับความว่างในธรรมชาติ จักรวาลเป็นเนื้อเดียวกันแต่ความว่างใน ธรรมชาติในจักรวาลมันไม่มีความ รู้แต่ความรู้ความว่างในห้องกระจกมันมี ความรู้แต่มันถูกห้องกระจกหุ้มไว้แค่นั้น เองคืออวิชชาที่ไม่เข้าใจธรรมชาติตามความ เป็นจริงหลวงตาจึงพยายามพายามอธิบาย ธรรมชาติตามความเป็นจริงให้พวกท่านทั้ง หลายเข้า ใจแล้วท่านเพียรพิจารณาสังเกตให้เห็นความ จริงตาม ไปเียนสังเกตพี่นายเห็นความจริงตาม ไปแล้วท่านก็จะสังเกตเห็นมัน ได้เพียงท่านสงบใจ ให้ใจมัน สงบเมื่อใจของท่านสงบ แล้วท่านจะเห็นความปรุงแต่งความคิดปรุง แต่งที่เกิดดับอยู่ในความ สงบส่วนใจเป็นธรรมชาติไม่ปรุงแต่งไม่เกิด ไม่ ดับแต่ขันธ์ 5 คือชีวิตซึประกอบด้วยรูป เวทนาสัญญาสังขารวิญญาณก็มีความคิดความ ปรุงแต่งกระดุกกระดิกกระดุกกระดิก กระเพื่อมได้ไหวตัวได้คิดนึกตรึกตรองปรุง แต่งเพ่งจ้องเน้นปดข่มบังคับสงสัยดิ้นรน ค้นหาพยายาม พยายามแสดงแอคชั่นอย่างใดๆก็ได้เพราะเป็น ความปรุง แต่งจิตที่ปรุง แต่งคือความรู้สึกนึกคิดอารมณ์รวมทั้งผู้ รู้ผู้ดูผู้เพ่งผู้ช่องผู้เห็นผู้เข้าใจ เป็นธรรมชาติที่ปรุง แต่งเป็นความปรุงแต่งเกิดดับอยู่ในความ ไม่ปรุงแต่งอยู่ตลอดเวลามันเป็นธรรมชาติ อยู่คู่กันเป็นธรรมชาติอยู่คู่กันแต่มัน ไม่เป็นเนื้อเดียว กันความปรุงแต่งก็ปรุงแต่ง ไปเหมือนกับโลกดวงดาวดวงจันทร์ดวงอาทิตย์ อุกาบาท ดาวเทียมเครื่องบินจรวดนกหนอนแมลงที่บิน ในท้องฟ้า ได้รวมทั้งโลคที่หมุนไปและทุกชีวิตที่ อยู่เป็นผิว โลกเป็นธรรมชาติที่ปรุง แต่งอยู่ในความ ว่างเมื่อท่านเห็นว่าธรรมชาติที่ปรุงแต่ง มันปรุงแต่งอยู่ในความ ว่างหรือเห็นธรรมชาติที่ปรุงแต่งปรุงแต่ง อยู่ในธรรมชาติที่ไม่ไม่ปรุง แต่งไอ้ธรรมชาติที่ไม่ปรุงแต่งเนี่ยที่ ภาษาสมมุติมีชื่อเรียกไปตามคุณสมบัติของ เค้าเรียกว่าใจบ้างเรียกว่าจิตเดิมแท้ บ้างเรียกว่าสุญญตาบ้างเรียกว่านิพพาน ธาตุบ้างเรียกว่าอมตธาตุอมตธรรมบ้างเรียก วิสังขารเรียกว่าอสังขตธาตุอสังขตธรรม บ้างเรียกว่าธรรมธาตุบ้างชื่อมันน่ะเรียก ตามคุณสมบัติของใจคุณสมบัติของธาตุรู้แท้ ๆที่เปลือกอ่ะเปลือกที่มาหุ้มคืออวิชชา ดับไปแล้วเหมือนเปลือกข้าวมันหายไปมันก็ เลยเรียกเหมือนกับเรียกข้าวสารที่อยู่ใน ข้าวเปลือกอ่ะแล้วก็มันมีรูปร่างลักษณะมี คุณสมบัติเป็นอย่างไรคือรูปร่างมันไม่มี หรอกลักษณะก็ไม่มีเรียกตามคุณสมบัติของ มันก็เลยเรียกชื่อตั้งชื่อตามคุณสมบัติ ของมันมันเลยมีชื่อเยอะเพราะมันไม่มีความ ไม่มีตัวตนไม่มีรูปร่างไม่มีรูปพันสฐานใด ๆไม่ปรากฏที่อยู่ที่ตั้งไม่มีการ กระเพื่อมไม่มีการไหวตัวใดๆมันจึงเป็น ความว่างเปล่าเจึงตั้งชื่อมันว่าสุญญตา แล้วเมื่อมันไม่มีตัวตนไม่มีความไม่อาจจะ ปรุงแต่งไปยึดถืออะไรเป็นทุกข์ได้จึง เรียกว่านิพพาน ธาตุมันไม่อาจแตกดับทำลายได้ไม่มีใครไป ทำลายมันได้มันไม่เกิดไม่ดับไม่มีใคร ทำลายมันได้ได้มันจึงเรียกว่าอมตะอมตธาตุ อมตธรรม มันไม่อาจปรุงแต่งไม่อาอาจคิดไม่อาจปรุง แต่งไม่อาจไหวตัวไม่อาจกระเพื่อมใดดๆได้ ไม่อาจเกิดดับได้จึงเรียกว่าวิสังขาร วิก็ไป้สังขารก็ปรุงแต่งวิสังขารก็ไม่ ปรุงแต่งเรียกอสังขารอสังขตธาตุอะก็ไม่ สังขารก็คือความปรุงแต่งอสังขารก็คือไม่ สังขารอสังขตธาตุก็คือธรรมชาติที่ไม่พรุง แต่งเรียกว่าธรรมธาตุ เป็นธรรมธรรมธาตุก็คือเป็นธรรมชาติที่ซึง ซึ่งความสิ้นปรุงแต่งไม่ปรุงแต่ง นั่นแหลต้องเข้าถึงใจที่ไม่ปรุงแต่งแล เป็นใจที่ไม่ปรุงแต่งนั้นไม่ใช่เอาตัวเรา ที่เป็นขันธ์ 5 ไปเป็นใจที่ไม่ปรุงแต่ง แต่เป็นใจที่ไม่ปรุงแต่งที่มันมีความรู้ อยู่ในตัวมันเองโดยไม่ต้องพึ่งพาสิ่งใด ไม่ต้องพึ่งพาขันธ์ 5 ไม่ต้องพึ่งพาตัว เรามันพ้นจากตัวเราพ้นจากขันธ์ 5 พ้นจาก ความปรุงแต่งเป็นใจที่ไม่ปรุงแต่งแต่พวก ท่านทั้งหลายยังเข้าถึงใจไม่ปรุงแต่งยัง หลงไปเป็นความปรุงแต่งปรุงแต่งปรุงแต่ง ดิ้นรนค้นหาพยายามพยายามพยายามกระเสือก กระสนดิ้นรนทุกวิถีทางแล้วก็สุดท้ายก็หลง ให้เป็นความปรุงแต่งยึดถือตัวเราแล้วก็ เอาตัวเราไปยึดถือผู้อื่นให้เป็นทุกข์ ท่านยังหลงอยู่ในความปรุงแต่งปรุงแต่ง ปรุงแต่งดังนั้นเมื่อท่านหลงอยู่ในความ ปรุงแต่งท่านจะกลับคืนสู่ธรรมชาติที่ว่าง เปล่าไม่ได้คือเปลือกข้าวเนี่ยที่มันหุ้ม เม็ดข้าวสารเปียบเหมือนอวิชชาที่มาหุ้ม จิตเดิมแท้ของท่านหรือหุ้มธาตุรู้เนี่ย มันจะไม่ดับหรือเหมือนกับห้องกระจกที่มา ห่อหุ้มความว่าไว้ภายในทำให้ความว่างภาย ในกับภายนอกความว่างภายในห้องกระจกเป็น ธาตุรู้ความว่างภายนอกกระจกเป็นความว่าง เ่าอมจจักรวาลมันกลับไปรวมกันไม่ได้เพราะ ห้องกระจกมันขวางไว้เพราะก่อนตายท่านยัง ไม่ระเบิดห้องกระจกอวิชชาคือความ โง่ความหลงยึดถือความไม่รู้ธรรมชาติตาม ความเป็น จริงมันยังหลงอยู่มันยังยึดถืออยู่มันยัง โง่อยู่มันเลยกลายเป็นยึดถือเอาสังขารมา เป็นตัวเราตัวเราไปเป็นสังขารออกจากร่าง นี้ไปเป็นตัวเป็นตนแม้แต่ขันธ์ 5 รูป เวทนาสัญญาสังขาวิญญาณที่เป็นกายหยาดับไป หมดแล้วแต่ขันธ์ 5 ที่เป็นกายโป่ง แสงยังมีอยู่ยังไม่ดับคือความที่สร้างตัว เราไเป็นตัวตนก็กระเด่นออกจากร่างเราไปรอ ให้พวกที่มันมาเอาวิญญาณไปเนี่ยเอาไปลง โทษตามผลของกรรมก็มาลากออก ไปเพราะว่าความรู้สึกเป็นตัวเป็นตนมันยัง ไม่ดับไป จนกว่าจะความหลงรู้สึกเป็นตัวเป็นตนมัน ดับไปจากใจเราเหลือแต่ธาตุตามธรรมชาติ เป็นธาตุรู้ที่ไม่ต้องพึ่งพาสิ่งใดไม่ ต้องอาศัยสิ่งใดนั่นแหละห้องกระจกก็ ระเบิดออกไปตั้งแต่ในปัจจุบันนี้ไม่ใช่ไป ระเบิดตอนตายธาตุรู้หรือใจซึ่งเป็นธาตุ รู้ที่ว่าง เปล่าก็ไปรวมกับความว่างที่นอกห้องกระจก กลับคืนสู่ความว่างจักรวาลเดิมไม่ไปเวียน ว่ายตายเกิดในภพใดต่อไปในในภพทั้ง 3 เพราะภพทั้ง 3 เป็นภพที่ยังมีตัวตนไปยัง มีอวิชชามีความปรุง แต่งภพทั้ง 3 ก็มีกามภพเป็นภพที่ยังปรุง แต่งหลงปรุงแต่งเสพกามมีตัวเราหลงปรุง แต่งเป็นตัวเราไปเสพกามรูปรสกิเสียง สัมผัสก็จะไปเวียดว่ายตายเกิดใน กามภพแล้วก็รูปภพก็หลงมีตัวเราปรุงแต่ง เป็นรูปฌานแล้วก็ เสพรูปฌาน อยู่ก็ตายแล้วก็ไปเกิดในรูปภพแล้วก็อรูป อรูปฌาน หลวงปรุงแต่งเสพอรูปฌานหลวงปรุงแต่งเสพ อรูปฌาน ตายแล้วก็ เอ่อต้อง ไปเกิดในภพของอรูปฌานหลวงปรุงแต่งไม่เป็น ฌานไม่เป็นเสพลูกรถกิเสียงสัมผัสหลวงปรุง แต่งเสพความโปร่งโรคเบาสบายความว่างๆไว้ ก็แช่เลยแช่ทั้งไม่เป็นฌานด้วยไปรูปพรหม ก็ไม่ได้เพราะไปรูปพรหมมันจะต้องเอ่อไป ขณะจิตตายเนี่ยมันจะต้องทรงรูปฌานนี่มัน ทรงรูปฌานก็มาอยู่มันแช่อย่างเดียวเป็น ปิติสุขอุเบกขาก็ไม่เป็นเป็นแต่แช่ว่าง เปล่าโป่งโล่งเ่าเบาสบายเดียวแช่อย่าง เดียวเป็นฌานก็ไม่เป็นฌานมันเลยไปพรหมก็ ไม่ได้จะไปอรูปพรหมก็ไม่ได้เพราะว่ามัน ไม่เป็นวิทมันไม่เป็นวิตกวิจารณปิติสุข อุเบกขา 4 ฌานแล้วขึ้นฌานที่ 7 เอ้ยขึ้น ฌานที่ 5 วิญญาณัญจายตนะ เอ่อขึ้นวิญญาณนาจชนะคือมันว่างป่าเวิงวง ไปหมดเลยนอกตัวเราเนี่ยนอกตัวเราเวิ่งวง เวิ่งว้างว่างเปล่าเหมือนกับทุกอย่างในใน โลกนี้มันหายไปหมดเหลือแต่ตัวเรากับ จักรวาลที่ว่างเปล่าเนี่ยมันก็ขึ้น อากาสานัญจายตนะฌานที่ 5 ฌานที่ 1 2 3 4 มันเป็นรูปฌานวิตกวิจารณ์ปิติสุข อุเบกขาฌานพอขึ้นฌานที่ 5 ก็เหลือแต่ความ ว่างเปล่าไปหมดเลยวงวาเหมือนดั่งอวกาศก็ คือเหมือนกับตัวเราเนี่ยไปรอยอยู่ในอวกาศ มองไม่เห็นอะไรเลยมีแต่ตัวเรากับอวกาศ นั่นแหละคือขึ้นต้น อากาสานัญจายตนะแล้วเสร็จแล้วไอตัวเรามัน มันเกะกะความว่างของจักรวาลเกะกะอยู่ ระเบิดตัวเราทิ้ง ไปตู้มไประเบิดทิ้งออกไปทุกทิศทุกทางเออ ตัวเราเลยว่างเปล่าเหลือแต่จิตกับความ ว่างเป็นวิญญาณัญจายตนะจิตหรือวิญญาณอยู่ ในความว่างเ่าของอวกาศก็เลยเป็น วิญญาณัญจายตนะไอ้จิตของเราหรือวิญญาณของ เรายังกระดุกกระดิกกระดุกกระดิกยุกิุุุๆ ยังมีความรู้ความเห็นเขาเข้าใจกระดุก กระดิกกระดุกระดิ๊กกระดุ๊กกดิกเพ่งเข้า เพ่งเข้าเพ่งเข้าเพ่งไอ้ที่มันกระดุ๊ก กระดิ๊กกระดิ๊กกกเอาความรู้สึกไปเพ่งเข้า เอาตัวเราไปเพ่งเข้าเพ่งไอ้ความคิดความ รู้สึกที่มันกระดุ๊กกระดิ๊กกระดิ๊กเพ่ง ที่มันดับบืบไปเหลือแต่ความว่าง เป็นอากิญจัญญายตนะ ไม่รู้สึกว่ามีทั้งกายและจิตอยู่ในความ ว่างแต่ด้วยความที่มีสติปัญญาไม่รอบคอบ มันก็เลยมีตัวเราเนี่ยไปเพ่งไปรู้ไปเพ่ง ให้ทุกอย่างมันดับไปแต่ตัวเราไม่ดับคือ ฌานทั้งหมดเนี่ยเอาตัวเราไปรู้แต่มันยัง ไม่ได้รู้ตัว เรามันต่างกันนะฌานฤาษีกับของพระพุทธเจ้า เนี่ยคือฌานฤาษีเนี่ยอืมันตั้งแต่แรกเลย เอาตัวเราไปเพ่งหายใจเข้าออกหายใจเข้าพุท หายใจออกโทหายใจเข้าพุทหายใจออกโทรแล้ว แต่ใครว่าจะเพ่งอะไรเพ่งดินเพ่งน้ำเพ่งลม เพ่งไฟเพ่งคำบริกรรมอะไรเพ่งยุบหนอพองหนอ เพ่งสัอรหังเพ่งนู่นเพ่งนี่เพ่งอะไรก็ตาม ที่เอาตัวเราไปเพ่งเป็นฌานฤาษีหมดเป็นฌาน ฤาษีพอเพ่งเสร็จแล้วมันก็เป็นจิตมันไม่ไป ไหนมันก็มันก็รวมไปเป็นฌานเป็นฌานก็เป็น ปิติก็เอาตัวเราไปเพ่งเอาไปรู้ ปิติพอเกิดปิติหายไปกลายเป็นสุขก็เอาตัว เราไปเพ่งไปรู้ความ สุขพอความสุขหายไปเหลือแต่เป็นอุเบกขา เอ่อพิติสุขอุเบกขานี่เป็นเวทนาบนะเวทนา ขันธ์ก็พอเป็น เวทนาเอเวทนาขันธ์ที่เป็น อุเบกขาไม่สุขไม่ทุกข์ก็เอาตัวเราไปเพ่ง เอาตัวเราไปรู้เวทนาขันธ์ นั้นแล้วก็เวลาไประเบิดตัวเราออกไปก็เอา ตัวเราไประเบิดเวลาไปไปเพ่งตัวเหลือแต่ จิตเกิดดับเกิดดับเกิดดับเอาตัวเราไปเพ่ง จิตให้มันดับไปก็เอาตัวเราไปเพ่งเอาตัว เราไปรู้พอถึงความว่างอิญอาสารไอ้ยอกิญจ ญายนะเป็นความว่างก็เอาตัวเราไปเพ่งเอาไป รู้ความ ว่างมันเป็นฌานก็จริงแต่มันมันมีตัวเรา ยืนพื้นไว้มันยึดถือตัวเราไว้รังสีมันเลย ออกมาดำ ปื้นมันเป็นฌาน ฤาษีอธิษฐานจิตอยู่ได้ 3 วัน 5 วัน 7 วันอันนี้มันเป็นฌานฤาษีหมดนะฌานฤาษีมมัน ยังไม่ได้เป็นเออรู้ตัวเรา่อวางตัวเรานี้ พระพุทธเจ้าเหนือชั้นกว่าพุทธเจ้าเคยไปทำ แบบนี้มาแล้วนะฌานจได้ถึงฌานที่ 8 แล้ว เหมือนกันเรียนกับบทได้ฌานที่ 7 แล้วก็ ต่อฌานที่ 8 กับอุทกดาบสแล้วอุทกดาบสก็ หมดสติปัญญาที่จะสอนแล้วต่อไม่ได้เออต่อ ไม่ได้พระพุทธเจ้าก็หมดหนทางไม่มีใครสอน พระองค์ในตอนนั้นก็ไปบำเพเพียรไปบำเพญ เพียรต่อไม่มีใครสอนแล้วเนี่ยสุดท้ายไอ้ ตัวพพุทธเจ้ามาพบไอ้ตัวปัญหานี่แ ไอ้ตัวปัญหาเนี่ยที่อวิชชาเนี่ยอวิชชาตัว ปัญหานี่เองอวิชชา เออพอใจมันสงบแล้วมาพิจารณาเนี่ยมา พิจารณาดู เออฌานทั้งหมดฌานฤาษีทั้งหมดมันคือเอาตัว เราไปเพ่งเอาตัวเราไปรู้ตนี้ก็รู้ที่ เนี่ยรู้ที่ผู้รู้รู้ที่ตัวเรานี่แหที่ ตัวเราตัวเราไปเพ่งตัวเราไปรู้ก็สังเกตตง ไอ้ผู้รู้ไอ้เวลาไปรู้อะไรถ้าไม่ก็ไม่ไม่ สนใจไม่สนใจแล้วไม่สนใจที่ไปรู้ รูปเงพิจารณารูปจนไม่ยึดถือรูปแล้วเห็น ว่ารูปประกอบไปด้วยธาตุดินธาตุน้ำธาตุลม ธาตุไฟร่างกายเนี่ยประกอบไป้วธาตุดินธาตุ ลมธาตุน้ำธาตุไฟอากาศธาตุเแต่ธาตุมามัน รวมกันไม่ยึดถือไม่ยึดถือรูปแล้วเวทนา เนี่ยเวทนาเนี่ยตั้งแต่ปิติสุขอุเบกขาสุข หรือทุกข์ไม่เที่ยงหมดจนถึงอุเบกขาก็ไม่ เที่ยงโอ้เวทนาก็ไม่เที่ยงเพอเลยชฌานทั้ง หมดเป็นเป็นเป็นเวทนาพอพจเวทนาเข้ามาต่อ ให้ว่างที่สุดก็เป็นยังเป็นเวทนานะเอเป็น เวทนาอยู่ไม่เที่ยงเพราะงั้นรูปฌานเอ รูปฌานทั้งหมดไม่ เที่ยงพอไม่เที่ยงเสร็จก็เลยอีก เ้าไอ้แรกก็คือเอ่อสติปัฏฐาน 4 ซึเป็นทาง อย่างมผลนิพพานเทางนี้ทางเดียวเท่านั้น เียบรู้มลนิพพานได้คือข้อแรกข้อ 1 นี่มีสติปัญญาเนี่ยมีสติสัมปชัญญะเนี่ย รู้แจ้งในร่างกายจะไม่ติดร่างกายแล้ว กายานุปัสสนา สติปัฏฐานผ่านกายานุปัสสนาสติปัฏฐานก็ เวทนานุปัสสนาสติปัฏฐานเนี่ยเป็นฌานแล้ว ฌานทุกฌานเนี่ยมันเป็นเวทนาหมดตั้งแต่ รูปฌานจนถึงรูปฌานเป็นฌานเป็นเวทนาหมดแต่ เวทนาทั้งหมดก็ตกอยู่ใต้กฎนี้นิจจังทุกข อนัตตาไม่เที่ยงเป็นทุกข์เป็นอนัตตาไม่ อาจยึดถือได้รูปก็ไม่เที่ยงเป็นทุกข์เป็น อนัตเป็นนิจจังทุกขอนัตตายึดถือไม่ได้เออ ก็มันเห็นมาตั้งแต่กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน ไม่เที่ยมเป็นทุกขอนัตตาเวทนาฌานขนาดสุข จนล้นเลยจนถึงเข้าเป็น ไอ้จนถึงฌานที่ 8 นู่น เจนถึงฌานที่ 8 เรียกว่าเนวสัญญานาสัญญายตนะฌานที่ 8 ก็ยังไม่เที่ยงเลยจังทุกขังอนัตตานนั้น ฌานทั้งหมดเป็นเวทนาทั้งหมดไม่ว่าสุขหรือ ทุกข์ล้วนแต่ไม่เที่ยงก็ผ่าน ตลอดเป็นกายานุปัสสนาสติปัฏฐานก็ผ่านตลอด เห็นอนิจจังทุกขังอนัตตาเวทนานุปัสสนา สติปัฏฐานก็ผ่านตลอดเพราะเห็นว่าเป็น อนิจจังทุกขัง อนัตตาจิตใจจะโป่งโล่งเบาสบายจนสูงสุดยัง ไงก็ไม่เที่ยงเป็นนิจจังทุกขัง อนัตตาก็พอพอผ่านตลอดปุ๊บก็เห็น จิตตานุปัสสนา สติปัฏฐาน คือจิตเอ่อเข้าไปหาผู้รู้เอเข้าไปหาผู้ รู้ผู้รู้ผู้รู้ที่รู้อะไรอ่ะก็ใครเป็นคน รู้อ่ะใจว่างเปล่าไม่ว่างเปล่าฌานทั้งหมด เรวมทั้งว่างขนาดไหนก็ตามจนถึงรูปอรูปฌาน เลยว่างไปหมดเวิงว่างเหมือนอากาศก็มีใคร เป็นคนรู้ก็เอาตัวเราไปรู้เอาตัวเราไป เพ่งพอเอาตัวเราไปรู้เอาตัวเราไปเพ่งปุ๊บ มันก็สังเกตแทนที่ไปสังเกตสิ่งที่ถูกรู้ อารมณ์ที่ถูกรู้สังเกตตัวเราผู้รู้สังเกต ตรงผู้รู้ผู้รู้ที่ตัวเราเป็นคนรู้แล้วก็ สังเกตตรงผู้รู้ให้ดีพอสังเกตตรงผู้รู้ ให้ดีก็เห็นว่าในผู้รู้เนี่ยมีความคิด ปรุงแต่งมีความจ้องมีความเพ่งมีความ พยายามมีความดิ้นรนมีความสงสัยมีความตึก ตองมีความใคร่รู้มีการวิเคราะห์วิจารณ์ วิจัยมีความประมวลผลอิกอัึอัึกๆๆจุ๊กๆๆๆๆ ๆมีความพยายามทำท่าทำท่าอยู่ตลอดเวลาในค ในในรู้นัแเมื่อพบรู้แล้วมันจะพบไอ้ไอ้ จิตที่มันปรุงแต่งอยู่ในรู้นี่ นะเนี่ยไอ้พวกที่เอาแต่เวลาเราสอนแล้วเอา แต่นั่งหลับตาไม่ยอมฟังจริงๆอ่ะแล้วก็บอก แล้วก็ฟังแล้วก็มาแล้วก็มาถามอาจารย์สอน แต่แค่เนี้ยไม่เห็นสอนเพิ่มไปกว่านี้มัน ก็สอนแต่แค่ให้เห็นความคิดไล่ดูความคิด โอยเราพูดมันมีความคิดที่ไหนแล้วจิตอ่ะ เราพูดไปจเลยไปจนถึงว่ามันคิดตึกตึกตอง ปรุงแต่งเพ่งจ้องเน้นกดข่มบังคับตึกตอง ไคร่วรประมวล ผลหาความรู้ความเข้าใจดิ้นรนค้นหาหาเหตุ หาผลหาถูกหาผิดหาความสงสัยพยายามยุกยิก ยุกยิกกระดุ๊กกระดิ๊กกระดุ๊กกระดิ๊กทำท่า ทำท่าแสดงแอคชั่นคืออะไรก็ตามที่มัน กระดุ๊กกระดิ๊กไหวๆไวๆอ่ะสรุปหมดก็คือมัน เป็นสังขารหมดเป็นจิตสังขารหมดที่อยู่ใน ในรู้นั่นแหละอยู่ในตรงผู้รู้นั่นแหละ เดี๋ยก็บอกว่าอาจารย์สอนแต่รู้คิดเลยไล่ รู้แต่คความคิดเลยมันแช่ง่วงหลับไปตอนสอน ตอนพูดเอาแต่นั่งหลับนั่งหลับตามันก็เลย ไม่ไม่ ฟังเไม่ฟังเลยมันเสียหายอืเสียหายงั้นมัน มีอยู่แล้วพอพบพรู้มันก็เห็นว่าไอ้จิตที่ มันในจิตสังขารมันกระดุกกระดิกกระดุก กระดิ๊กยุกิกิกุุิกตลอดเวลานั่นแแล้วก็ เออมันจะกระดุ๊กกระดิ๊กกระดุ๊กกระดิ๊กไง ก็ไม่มีใครไปยุ่งวุ่นวายกับมันเลยมันอยาก จะกระดุกได้ยังไงก็ไม่มีใครไปยุ่งวุ่นวาย กับมันพอไม่มีใครไปยุ่งวุ่นวายกับมันมัน ก็หลุดหลุดทั้งไอ้จิตที่กระดุกกระดิ๊ก กระดุกกระดิ๊กกดิ๊กเรียกว่าจิตตสังขารไอ้ กระดุ๊กกระดิ๊กกระดุ๊กกระดิ๊กเนี่ยมันก็ รวมหมดนะเรียกว่าคิดนึกตึกตองปรุงแต่ง เพ่งจ้องเน้นกดข่มบังคับพยายามดิ้นร้นค้น หาวิเคราะห์วิจารณ์วิจัยหาถูกหาผิดหาเหตุ หาผลมีความพยายามพยายามพยายามแสดงแอคชั่น แอชแชอะไรก็ตามที่เอมาเล่าให้ฟังได้ทั้ง หมดนะอุ้ยมันอัศจรรอยู่งนี้กระดุ๊ก กระดิ๊กกระดุ๊กอัศจรรย์อย่างงั้นอย่างนี้ มันสังขารหมดนะจิตสังขารหมดอ่ะเดี๋ยวจะ บอกว่าอาจารย์ไม่ได้สอนไม่ได้พูดแบบนี้เ ทุกคนเป็นพยาน ด้วยงั้นอะไรก็ตามมันเป็นสังขารเนี่ยพอ เห็นสังขารแล้วไม่ติดสังขารเนี่ยสังขาร มันพอพบผู้รู้แล้วมันก็เห็นว่าไอ้จิต สังขารเมันอยู่ในผู้รู้เต็มเลยตลอดเวลาพอ มันมันพ้นจากจิตสังขารมันเลยพ้นจากผู้รู้ ด้วยเพราะว่าจิตสังขารน่ะมันมาสังขารอยู่ ในผู้รู้เนี่ยมันก็เลยปล่อยวางผู้รู้ไป ด้วยปล่อยวางจิตไม่หลงเป็นจิตสังขารก็ไม่ หลงให้เป็นผู้รู้แล้วก็ไม่หลงไม่เป็นใน อาการแช่อาการแช่มันก็ไม่สนใจอาการว่าง ความว่างมันก็ไม่มีผู้ไปยึดถือมันเพราะ ว่าพ้นจากสังขารแล้วมันก็เลยกลายไปเป็นใจ ที่ไม่สังขารพอเป็นใจที่ไม่สังขารนี้มัน ก็ดุ๊กกระดิ๊กไม่ได้แล้วมันเป็นธรรมชาติ ที่ไม่กระดุ๊กกระดิ๊กแล้วมันไปยึดถืออะไร ไม่เป็นทุกข์ให้เป็นทุกข์ไม่ได้มันเลย เป็นนิพพานธาตุนั่นแความพ้นทุกข์ก็อยู่ ตรงใจที่ไม่สังขารนี่ แหะนั่นแหละคือที่สุดแห่งทุกข์ไม่เกิดไม่ ดับไม่แตกไม่ทำลายเป็นอมตธาตุเป็นอมตาทำ ไปนี่แ่ะพุทธเจ้าเลยมาบัญญัติทัพฌานฤาษี ตรงนี้ แสิ้นอวิชชา คือรู้สัจจธรรมความจริงในเหตุและผลทั้ง หมดที่กล่านี้ถ้ายังหลงไปเป็นสังขารหลงไป ยึดถือได้เพราะสังขารมันเอาไปยึดถือได้ไง หลงไปเป็นสังขารมันเลยปรุงแต่งยึดถือได้ ปรุงแต่งยึดถือเป็นตัวเราแล้วเอาตัวเราไป ยึดถืออย่างอื่นได้มันเลยเป็นอวิชชาตัณหา อุปทานอวิชชาตัณหาอุปทานเลยตลอดเวลาเลย อวิชชาตเออุทานมันก็เอาอะไรเอาสังขารมา ปรุงแต่งทั้งนั้นตั้งแต่อวิชชาก็ปรุงแต่ง เป็นตัวเราตัณหาก็เอาตัวเราไปดิ้นรนทยาน อยากอุปทานก็ชอบอะไรยึดถืออะไรอ่ะรักชอบ อะไรรักอะไรชังอะไรก็ยึดถือหมดนะทั้งรัก ทั้งชังเอาเราไปยึดถือหมดไอ้นี่มันก็ อวิชชาตันอวทานเอาาสังขารไปปรุงแต่งหมด รู้เท่าทานสังขารหมดไม่เป็นหลงให้เป็น สังขารก็กลายเป็นใจที่ไม่สังขารเลยพ้นจาก สังขารแล้วปรุงแต่งยึดถือเป็นตัวเราไปยึด ถืออะไรไม่ได้ยึดถือตัวเราก็ไม่ได้ยึดถือ อะไรก็ไม่ได้ยึดถือความว่างก็ไม่ได้ยึด ถือวิสังขารก็ไม่ได้ไม่ใช่ยึดถือสังขาร ไม่ได้อย่างเดียวนะยึดถือวิสังขารก็ไม่ ได้เพราะว่าไอ้ที่จะมาเอายึดมายึดถือ วิสังขารยึดถือใจที่ว่างเปล่าได้มันต้อง เอาสังขารมายึดพอพ้นสังขารแล้วเนี่ยมันก็ เลยกลายเป็นใจที่ไม่ไม่สังขารที่ บริสุทธิ์คือมันไม่สามารถเอาสังขารมายึด ถือวิสังขารอีกแล้วเพราะมันพ้นสังขารแล้ว กลายมาเป็นวิสังขารที่บริสุทธิ์เลยกลายไป เป็นสัพเพธัมมาอนัตตาพระพุทธเจ้าตรัสซะ ก่อนว่าสัพเพสังฆาอนิจจา สังขารคือร่างกายจิต ใจเป็นของไม่ เที่ยงเกิดขึ้นแล้วดับไปมีแล้วหาย ไปสัพเพสังฆราทุกขาสังขารคือร่างกายจิตใจ หรือรูปเวทนาสขาสัญญาสังขารวิญญาณมันเป็น ทุกข์ทนยากเพราะมันต้องเกิดต้องแก่ต้อง เจ็บต้องตายทุกข์ทรมานเี่ทุกคนก็ไปดิ้นรน กระเสือกกระสนทรมาที่ ICU เี่จนสสาย อย่าางอ่ะเต็มไปหมดเลยเจาะไปหมดเลยเจาะ เข้าเครื่องนู้นเครื่องนี้เข้าจอ มอนิเตอร์หายใจฟืดฟ้าดฟืดฟ้าค่อยๆหายใจ น้อยลงน้ลงแล้วก็ดับปึ๊บไป นี่แล้วก็สัพเพธัมมา อนัตตาธรมทั้งที่เป็นสังขารและวิสังขาร เนี่ยธรรมทั้งที่เป็นสังขารก็คืออะไรรูป เวทนาสัญญาสังขารวิญญาณและธรรมที่เป็น วิสังขารคือไม่เกิดไม่ดับเป็นธรรมที่พ้น จากขันธ์ 5 พ้นจากสังขารแล้วไม่ใช่ตัวไม่ ใช่ตนไม่ใช่เราไม่ใช่ตัวเราไม่ใช่ตัวตัว ตนของเราอย่าไปหลงยึดมั่นถือมั่นว่าเป็น ของเราเป็นเราเป็นตัวเราเป็นตัวตนของ เราหรือสัพเพธัมมานารัง อภินิเวสายะทำทั้งหมดไม่อาจยึดมั่นถือ มั่นได้ไม่ควรเข้าไปยึดมั่นถือมั่นให้ เป็นทุกข์จึงปล่อยวางความหลงยึดมั่นถือ มั่นแล้วก็บรรลุพระนิพพาน ไป H --- 以上的泰语,根据最开始的要求,全部翻译为中文