230305B-4 觉知是知元素的本性 徒： 顶礼师父、戒师和各位法友。我想请教师父一些问题。我叫 Maem，是 Boy 的母亲。我从十岁起就开始修行、打坐，因为我的父亲是一位精通佛法的老师，他教我禅修。 师： 你叫什么名字？ 徒： 我叫 Maem。 徒： 我就这样修行了十年。后来因为父亲有了新的家庭，就没有再教我了。长大后，每当遇到家庭或工作上的问题，我都会自己打坐。直到最近，我已经尽了抚养儿子的责任，他已经长大并开始工作，我才重新开始修行。这四五年没有问题，但是最近两三年，我感觉修行没有进步，变得昏沉、嗜睡、散乱、贪欲生起，内心非常混乱。所以我想请教师父指点，我应该如何修行？ 师： 你能看到吗？用心听，如果你真正理解了，就明白了。你说最近的修行停滞不前，没有进展，虽然努力了，但还是很困难，希望能够进步。这是自然的。你要看到这些状态、这些行为是行蕴的自然现象。这些行蕴在心中生灭，是自然的，没有什么显现，是行蕴的自然表现。但是，像你这样，因为没有看到行蕴在心中生灭的本质，所以迷失在行蕴中，把它当成了“我”、“我的”，然后就努力修行，努力挣扎，努力寻找方法来帮助“我”或者“我的心”达到涅槃，摆脱痛苦，获得进步。 要看到，当你执着“心”为“我”、“我的”的时候，“心”就成了行蕴。执着“心”为“我”、“我的”的这个“我”是行蕴，被执着的“心”也是行蕴。因为任何可以被执着的东西，都一定是行蕴，一定有实体、形象可以被执着；或者说，去执着的“我”也是行蕴。但是，这些行蕴都是在心中生灭的，而心中并没有什么生灭。这并不是说心没有生灭的自然属性，因为涅槃就是不生不灭的心。但是当我们迷失在行蕴中，执着“心”或者“我”，然后用“我”去挣扎，就迷失在行蕴中，追随行蕴，把行蕴当成了“我”，努力修行，结果就痛苦，就停滞不前。因为执着了行蕴。要看到，那个努力执着心中行蕴，并努力挣扎寻求涅槃的，是生灭于不生不灭、无所显现的心中的行蕴。那个无所显现、无所生起的，就是涅槃。 无所显现、无所生起的，本来就自然存在，从未消失，它是所有众生心的基础。但是，所有未证悟的众生，包括佛陀、独觉佛、阿罗汉，都会执着心中生灭的行蕴为“我”、“我的”，这就是无明，遮蔽了不生不灭的心的自然属性，使我们看不到它。并不是说作为涅槃的心之基础消失了，它一直都在那里，是那样的自然状态，因为不生不灭，所以被称为“不死界”、“不死法”，是唯一的“不死法”。“憍陈如”就是清净心、清净觉知、清净识。这种自然状态，是不生不灭、无所显现的，是“不死”的，存在于所有众生中，从佛陀、独觉佛、阿罗汉弟子，到普通百姓、国王、动物，都有这种被称为清净心、清净识、清净觉知的“觉知”的自然属性。这种觉知源自于没有实体、形象，没有生灭，没有所在之处的自然状态，只能觉知，却不显现觉知的实体、形象，被称为“不显现自身的自然觉知”。所有生死轮回的众生，都以“觉知”作为核心要素。 就像人类和动物的身体，除了“觉知”之外，还混合了地、水、风、火、空五种元素，加上觉知，总共六种元素。我们所认识的“地大”，是指构成细胞的坚硬部分，包括头发、毛发、指甲、牙齿、皮肤、肌肉、骨骼、肝、肾、肠、心等。这是我们所认识的“地大”。“水大”是指血液、淋巴液、唾液、尿液、脂肪、汗液、眼泪，这些我们都知道，因为它们可以通过身体的感官来感知。“风大”是指呼吸，我们知道它是空气的流动。当我们用手放在鼻子前，呼吸时就能感受到。“风大”我们也可以感知到。“火大”是身体的热量和温暖。我们用手触摸身体，就能感受到温暖。如果身体发冷，说明“火大”不足。如果身体温暖，说明“火大”正常。如果身体不暖，那就说明不太正常了。正常人身体应该是温暖的，这就是“火大”。“空大”是指身体内的空间。我们的身体内部并非由器官紧密堆积而成，而是有空间的。血液中的空间、血管中的空间，使血液和气息能够流动。这就是“空大”。“空大”就是空间。至于“觉知”，它的特性是：只能觉知，但不显现任何实体、形象，是一种不显现自身实体、形象的自然属性，没有标志、没有住所、没有所在、没有光色、没有苦乐、没有清净污浊，是一种只能觉知的自然属性，不显现觉知者，不显现觉知者的实体、形象，没有觉知者的实体，没有形象、标志，只能觉知，觉知源自于无所知之处，没有源头、没有所在。总的来说，我们的身心有六种元素。至于那些恶趣众生、地狱众生、天人，也都有“觉知”作为核心要素，然后与其他元素混合，形成能量，呈现为透明的状态。必须要有“觉知”。这就是所谓的“五蕴”，我们的身体是五蕴，包括地、水、风、火、空五种元素，加上觉知，总共六种元素。 我们只认识地、水、风、火，却不认识“觉知”。现在我们生活，“觉知”源自于无所显现的自然状态。当“觉知”与身体结合，与五蕴结合，“觉知”就变成了“识蕴”。“识蕴”的功能是感知各种事物，然后消失。但是“觉知”是无生无灭的自然属性。当它与五蕴结合，成为“识蕴”时，就会生灭。因此，五蕴都是生灭的。但是，存在于五蕴中的“觉知”是不生不灭的。 徒： 明白了。 师： 血液、淋巴液、唾液、尿液，加上风大的呼吸，结合起来就是打嗝、放屁、呼吸、肠道中的气。火大提供热量和温暖。空大是身体内的空间，使血液和气息能够流动。觉知只能觉知，却没有实体、形象。现在，每种元素都在我们的身体中发挥着各自的功能，根据各自的特性。发挥着各自的功能。现在，“觉知”的特性，当它成为“识蕴”时，发挥“识蕴”的功能。现在，“识蕴”去感知各种事物，必须要有“受”、“想”、“行”三种“蕴”。因为有五蕴，当“识蕴”去感知眼、耳、鼻、舌、身、意六根所接触的事物时，在当下必须有“受”产生，也就是喜欢、不喜欢，或者没有达到喜欢、不喜欢的程度。“想”是记得或不记得。“行”是思考、造作，认为这是什么、那是什么。感知到的事物，在心中“复述”，就像一个人给电影配音一样。当“识蕴”发挥功能时，“识蕴”与“受”、“想”、“行”结合在一起，每当眼、耳、鼻、舌、身、意接触到事物时，喜欢就在心中“复述”，不喜欢也在心中“复述”，没有达到喜欢、不喜欢的程度也在心中“复述”，就像在当下“复述”，就像一个人给电影配音一样，必须与画面同步。因为就像以前的露天电影或有声电影，必须与画面同步。如果提前“复述”不行，必须与当前的画面同步，也不能滞后“复述”，必须在当下“复述”。因此，“觉知”的自然属性，是觉知当下，觉知“复述”，当“识蕴”与“受”、“想”、“行”结合，去感知各种事物时，就会“复述”，就像一个人给电影配音一样，“复述”所感知到的事物，喜欢就“复述”，不喜欢就“复述”，感知到中性的也“复述”，24小时不停地“复述”。这是生命，是五蕴运作的过程。这还不是执着，“复述”喜欢、不喜欢、中性，并不是执着，并不是导致轮回的“十二因缘”的过程，只是生命运作的过程。至于“复述”，“觉知”只能觉知到在心中“复述”的内容，仅仅是觉知、仅仅是知道，觉知到在心中“复述”的一切。这就是“觉知”的自然属性，只能觉知。 “觉知”的特性是只能觉知，不能执着，因为如果可以执着，那“觉知”就没有实体、形象，就无法执着。“觉知”不能做“努力放下”的动作。因此，“觉知”的特性是只能觉知、知道。师父说它就像一个哑巴，知道却不能说。但并不是去做“觉知”，然后做“知道”，然后“知道”、“平静”，那是造作出来的“知道”。但是“觉知”只能觉知，不能造作“知道”、“平静”。涅槃在哪里？涅槃就是“觉知”，是只能觉知、仅仅是觉知的“觉知”，这就是涅槃。涅槃是一种元素，并不是带着“我”去涅槃。不喜欢就挣扎、排斥，不想这样、不想那样。这就是执着。一旦执着，就不是五蕴中的“行”，而是“十二因缘”中的“行”，是“无明”为因，产生“行”；“行”为因，产生“识”；“识”必须承受业的果报，死后也要承受业的果报。但如果没有执着者，就只是五蕴中的“行”，只是觉知、知道。为什么？因为“识蕴”与“受”、“想”、“行”结合，去感知心中的各种事物，就像一个人给电影配音一样，整天整夜地“复述”。这是无法阻止的，是五蕴运作的过程。即使没有声音、气味、味道、触觉在当下接触，心中仍然可以思考、造作。睡觉时做梦，也在造作，不知道梦的内容，也在不停地“复述”。但是“觉知”只能觉知到“行”，却不能“复述”“行”，只能觉知。那个只能觉知“行”的自然属性，就是所谓的涅槃的自然属性。为什么说“觉知”的自然属性是涅槃？因为它只能觉知，不能执着，所以不苦。 徒： 非常感谢。 徒： 师父。 徒： 我是 Yom Thi Nok。 徒： 这是我第一次来，但是我从两年前就开始学习师父的佛法。刚开始听的时候，感觉完全不明白。后来就一直努力听，然后按照师父的指导去做，包括听其他信徒请教佛法。让我深受启发的是，我读了一本名为《ขอเป็นลูกศิษย์》的书。在我所做的修行中，今天早上我看了视频。又被“寂静之声”所触动。因为有时候，当我静坐或放松时，就会听到寂静的声音。即使我没有听，它也会自己升起。寂静的声音是这样的。每时每刻，我都会成为观察者。然后就会看到“行”。各种各样的“行”，包括此时此刻的每一个念头，都是“行”。所以有两个部分，一部分是所有的“行”，另一部分是寂静的、哑巴的“觉知者”。我所看到的，就是这样。不知道对不对？ 师： 这种“知道”是一种理解，逐渐变成一种理解。理解，然后不断地放下，放下“行”。也就是说，“行”处于理解佛法教义的阶段。就放下“行”，也就是色、声、香、味、触。然后放下“法”，也就是心中的感受、念头、情绪。称为以“放下”的方式觉知。并不是带着“我”去放下，而是觉知眼、耳、鼻、舌、身、意所接触的一切，不执着。仅仅是觉知，不执着、不执着、不执着，这是正确的。正确地看到一切都是“行”，不能执着，仅仅是觉知，不执着、不执着，每个人都是这样。但是，那个觉知而不执着的人，却执着于自身。觉知一切，不执着，觉知一切，然后放下，就像“放下”这个词一样，就是不执着。觉知一切，不执着、不执着、不执着。但是，那个觉知而不执着的人，却执着于自身。它还不是“心”。 因为它无法执着自身。它是一种只能觉知的元素，没有实体、形象，无法执着自身。但是，像你刚才所说的…是正确的，觉知，然后不执着、不执着，就是以不执着的方式觉知。但是你还没有看到，那个“不执着”的人，却执着于自身。也就是说，执着于自身，就是“我”，就是努力帮助“心”或者“我”不执着，仅仅是觉知、知道，或者“觉知”、“平静”，然后不执着，帮助自身或“心”或者“我”“觉知”、“平静”。但是执着“心”或者“我”，把它们当成了“我”或者“我的心”。 有时候，好像看到了…抛弃了“我”作为“复述者”的存在。就像有很多层“复述者”一样。看到这些，说明你已经进步很快了。因为…当“识蕴”去感知心中的各种事物时…就会有新的“识蕴”来觉知已经“复述”的内容，觉知，然后消失。然后又有新的“识蕴”来觉知已经“复述”的内容。因为每一个来觉知已经“复述”的内容的“识蕴”，都与“受”、“想”、“行”结合在一起“复述”。新的“识蕴”来觉知，就继续“复述”，直到我们死亡。没有哪一个“识蕴”会停止“复述”。只是没有执着“复述者”，没有执着心中“复述”的内容。即使不执着，也会一直“复述”到死。但是很多人误以为，如果我们能够快速地觉知，…“复述者”就会成为最后一个，不再“复述”，仅仅是“觉知”、“平静”。这是错误的。很多人修行，期望如果我们能够更快地觉知…当“觉知者”去觉知眼、耳、鼻、舌、身、意所接触的事物，然后在心中“复述”，觉知，然后在心中“复述”，让新的“觉知者”来觉知，然后再次“复述”。 新的“识蕴”会一直觉知“复述者”所“复述”的内容，一直持续下去。有些人会对心中的“复述者”感到厌烦，希望它停止“复述”，心想：“你什么时候才能停止‘复述’？我真的很烦。”然后就认为，如果我们能够更快地觉知，保持更稳定的正念，最终就会剩下最后一个“复述者”，超越最后一个“复述者”，就会成为悬崖外的空性，让最后一个“复述者”站在悬崖边上，而我们将成为悬崖外的空性。这样就迷失了。所以，根本没有“复述者”会成为最后一个。因为只要没有死亡，“识蕴”就必须工作，与“受”、“想”、“行”结合在一起。喜欢就“复述”，“受”有喜欢、不喜欢、中性。喜欢就“复述”，不喜欢就“复述”，中性也“复述”，一直持续下去。这是“识蕴”与“受”、“想”、“行”结合在一起运作的特征，就像一个人给电影配音一样，在当下“复述”所感知到的事物，会一直“复述”下去。但是没有人去执着五蕴。五蕴中最细微的就是“觉知者”，心中的“复述者”。如果不再执着“觉知者”、“复述者”，无论心中“复述”什么，都会一直“复述”到死，但是不再有执着者，没有人去执着它，它就自由地“复述”。但是没有执着者，就称为“无取蕴”，也就是涅槃。 但是，你的内心…似乎…听好了…似乎…你已经完全理解了佛法，清晰地理解了。理解了师父所教的佛法，清晰地理解了佛法的语言。但是你认为必须“觉知”、“平静”，什么时候能够“觉知”、“平静”，什么时候就真正涅槃了。 徒： 我想再请教一个问题。这是假设。如果…产生了佛法…然后“知道”…仅仅是“知道”，就像电影屏幕一样…就像我们看电影，它只是经过，而我们的心…我们没有参与其中…然后呢？平时…在生活中，当佛法出现时…我就会“知道”…“知道”，而心没有参与其中。 师： 这就是涅槃的自然属性，是觉知当下的自然属性。不能执着，不能有任何期望、愿望在未来达到涅槃，在当下不执着，不执着于过去，这就是当下的涅槃。但是，你的内心似乎…有一种努力，保持“觉知”、“平静”。然后，什么时候能够“觉知”、“平静”，什么时候就涅槃。这不是真正的当下。真正的当下…你执着于“觉知”、“平静”，执着于未来的“觉知”、“平静”。“觉知”的自然属性是只能觉知当下。是“复述者”，而不是去“觉知”被“觉知”的事物、被“觉知”的状态。当任何状态产生时，就会有“识蕴”去“觉知”这个状态，然后“复述”。“受”、“想”、“行”会“复述”。但是…没有体验者，没有执着“复述者”，就让“复述者”成为生灭于不生不灭的心中的“行”，让“复述者”…并不是带着“我”去放任，而是…“心”的自然属性，是“觉知”的自然属性，它“知道”任何“复述”都是“行”，不是“心”。“心”是“心”，“行”是“行”，互不相干。 必须达到“行”是“行”，“心”是“心”。“行”是“行”的自然属性，是生灭的；“心”是“心”的自然属性，是不生不灭的。它们是各自的自然属性，是“如是”，是这样的，根据情况而定。“心”是觉悟这个真理的，知道唯一的“心”是“一法”。“一法”…就是…唯一的“法”，就是不生不灭的自然属性。生灭的自然属性有很多种。觉知这个真理的，源自于“觉知”，也就是“一法”，不生不灭的自然属性。知道这个真理…“行”是“行”，“心”是“心”的自然属性。“行”是“行”，“心”是“心”，是自然的，也就是说，是“自由的”。有时候师父说“自由”，把“行”和“心”分开，把“行”扔到一边，把不生不灭的“心”扔到另一边，并不是这样的。“自由”是指，“行”在不生不灭的“心”中自由地生灭，也就是说，它们在一起，但是彼此独立。“自由”并不是把它们分开，把“行”扔到一边，把“行”推到一边，把“心”扔到一边，把“心”放在我们这里，把“行”推到我们面前。很多人都是这样修行的。这一点…非常微妙…你的情况…非常微妙，必须…会有一个执着，执着于未来…执着于未来的“觉知”、“平静”。认为如果“觉知”、“平静”，就涅槃了，对吧？如果“觉知”、“平静”，就能涅槃，可以这样说吗？可以，但是必须是当下，而不是执着于未来。对吧？Mo Piaek 和你一起来的，坐在旁边…这次没有听到 Po Piaek 的声音。 徒： 那是理论。但是实际上呢？ 师： 如果我们修行…怎么说呢…看到一切都是“行”，产生于我们的心中。当一切都是“行”，我们…就有智慧。如果我们修行，就会产生智慧。我们就知道所有的“行”都是无常的，没有实体。它就不会执着。但是必须从内心深处理解，从听师父的教导…直到深入内心。然后就会自然地看到，什么是“行”，什么是“心”，“心”是不好的部分，“心”…就会清楚地分开，这是“行”，这是清净的“心”。如果有正念…我们就会看到“行”是“无我”的…“诸行无常”…我们自己会看到，这是智慧自己产生的。一切都是“无我”，是自己产生的。我们就会理解四圣谛，什么是“集”、“苦”，什么是导致…“灭”，我们就会看到“道”是导致“灭”的。因为我们看到了四圣谛，理解了…就达到了“七觉支”。当我们产生了“喜”、“定”，就会自己看到“舍”，也就是“觉知”、“平静”，就在那里。自己看到，并不是我们去期望看到什么。是“如是”，并不是我们去造作。什么时候我们能够“觉知”、“平静”，我们就涅槃了，那不是自然的“如是”。“觉知”、“平静”的自然属性是“如是”，是“觉知”的自然属性。 徒： 顶礼师父、戒师和各位法友。请教师父。 师： 今天清楚了吗？从一开始到现在，从第一个人到 Mo Piaek。 徒： 今天和 Mae Mui 聊了聊，更清楚了。我明白了…没有什么可以阻碍我们达到解脱，无论是孩子、丈夫还是外在的事物，都不是障碍。我会努力深入内心。也希望师父…身体健康。当 Mo Piaek 汇报修行情况时，看到师父似乎…很欣慰…血压升高了吗？但是我想…我会努力深入内心，让师父身体健康，活到一百岁。恳请师父慈悲。 师： 最重要的就是不要责怪…有了丈夫就不能涅槃，有了孩子就不能涅槃，有了妻子就不能涅槃，有了孩子、丈夫就不能涅槃，不是这样的。涅槃是“心”，是“觉知”，与任何人都无关，与任何事物都无关，只在于清净的“觉知”。“觉知”、“平静”是只能觉知、平静于当下的“觉知”。觉知或者“觉知”、“平静”，觉知每一个当下，不执着任何事物，这就是涅槃。涅槃就是觉知一切，不执着任何事物。涅槃就是“觉知”、“平静”。如果我们知道“觉知”、“平静”是涅槃的元素，就与任何人无关，与任何“行”都无关。丈夫是必须生灭的“行”，妻子是必须生灭的“行”，孩子是必须生灭的“行”，任何事业都是“行”。因为唯一不变的、不死的，就是不生不灭的自然属性，称为“觉知”、“清净识”、“清净觉知”、“清净心”，是只能觉知、没有实体、形象、没有任何标志、没有光色、没有苦乐、没有清净污浊的自然属性，是只能觉知、不显现的…“觉知”不显现任何实体、形象，所以不生不灭。这就是唯一的“不死界”。因此，“觉知”与丈夫、妻子或任何人无关，不会被任何人阻碍。因为那些能够阻碍我们的，都是我们自己的想法、造作。有些人会责怪业障，说：“我的业障，我的丈夫，就是来阻碍我涅槃的。”不是这样的，是我们的心…在于我们的造作，不要责怪业障。有些人会责怪自己福报不够…这都是造作，与“觉知”无关。“觉知”说：“‘觉知’总是成为被告。”“觉知”与任何人无关，只是“觉知”、“平静”、“觉知”、“平静”，与任何人无关。如果“觉知”责怪任何人不能涅槃，那么“觉知”就“觉知”、“平静”，它就是涅槃的元素，本来就是自然的。“觉知”、“平静”的自然属性，我们自己迷失了，迷失了自己，认为不是真的。“觉知”、“平静”于每一个当下，不执着任何事物，这就是涅槃。现在可以放心了。 徒： 我想…代表师父的弟子们说…每个人…都有福报、有缘分，成为师父的弟子。无比感恩。 师： 萨度！就说到这里。佛、法、僧，愿成为涅槃的助缘。现在就实现吧。萨度！ --- 翻译以下佛法讲座为中文，要求： 1. 将内容整理为对话问答的形式，问问题的部分加上“徒：”，回答问题的部分加上“师：” 2. 完整翻译，不遗漏内容 3. 翻译结果输出为对话问答的形式 4. 不要包含泰语，全部翻译为中文 5. 保证翻译后的文本通顺，易读 --- 230305B-4 ธาตุรู้ เป็นธรรมชาติของธาตุ [เพลง] กราบนมัสการหลวงตาแล้วก็แม่ชีแล้วก็ญาติ ติธรรมทุกคนนะคะ ดิฉันขออากาศขอเรียนถาม ปัญหาทำกับหลวงตาชื่อชื่อเล่นชื่ออะไร ชื่อแหม่มค่ะเป็นแม่ของบอยชื่ออะไรนะ ปฏิบัติธรรมทำสมาธิมาตั้งแต่ 10 ขวบก็ เพราะว่าคุณพ่อนี่เป็นมหาเปรียญ 5 ก็สอน สมาธิ ก็ ทำอย่างนี้มา เป็น 10 ปีแล้วก็ช่วงหลังนี้ไม่ได้ทำ เพราะว่า พอดีคุณพ่อก็ไปมีครอบครัวใหม่ก็ไม่ได้มา สอนอะไรอีกเพราะโตขึ้นมาก็เวลามีปัญหาใน ทางครอบครัวหรือปัญหาในเรื่องหน้าที่การ งานก็จะนั่งสมาธิเองทีนี้มาช่วงที่หมด ภาระหน้าที่เกี่ยวกับการส่งเสียลูกบ่อย เขาโตแล้วก็ทำงานแล้วเนี่ยก็มาปฏิบัติ ธรรม 4-5 ปีนี้ก็ไม่มีปัญหาอะไรนะคะมันมี ปัญหา 2-3 ปีหลัง รู้สึกปฏิบัติธรรมไม่ก้าวหน้าเกิด ถินเมนทะง่วงเหงาหาวนอนจิตฟุ้งซ่านเกิด โลภะมันสับสนไปหมดเลยค่ะหลวงตาก็เลยอยาก จะขอคำแนะนำว่าจะปฏิบัติยังไงดี จะเห็นได้ไหมเนี่ยเดี๋ยว โยมใต้ใจฟังนะฟังแล้วก็ถ้า เข้าใจถึงใจก็เข้าใจไปเลยมัน จะฟังว่า เนี่ยมัน การปฏิบัติช่วงหลังเนี่ยมันตันเนาะ มันตันมันตื้นมันตันมันไม่ก้าวหน้า มันมีความพยายามแล้วก็ยังตันอยากให้ก้าว หน้า อันนี้มันเป็นธรรมชาติต้องเห็นว่าเขา เนี่ยอาการเหล่านี้กริยานี้เป็นธรรมชาติ ของสังขาร ที่เกิดดับอยู่ในใจที่เป็นธรรมชาติที่ไม่ ไม่มีอะไรปรากฏเป็นธรรมชาติของมีสังขาร แต่โยมแบบนี้หลงไปเป็นสังขารเพราะไม่เห็น ว่าเป็นสังขารเกิดดับในใจที่เป็นหลักฐาน เลยหลงไปเป็นสังขารว่าเป็นตัวเราเป็นของ เราแล้วก็เลยพยายาม ปฏิบัติพยายามดิ้นรนพยายามหาทางเพื่อช่วย ตัวเราหรือช่วยจิตของเราเนี่ยให้นิพพาน ให้พ้นทุกข์ให้ก้าวหน้า ต้องเห็นว่าเมื่อไปยึดถือจิตไปเป็นตัวเรา เป็นของของเรามันเป็นสังขารผู้ยึดถือจิต เป็นตัวเราของเราและจิตที่ถูกยึดถือได้ก็ เป็นสังขารเพราะสิ่งใดถ้าถูกยึดถือได้ ต้องเป็นสังขารต้องมีตัวตนรูปลักษณ์ให้ ยึดถือได้หรือตัวเราผู้ไปยึดถือก็เป็น สังขารแต่มันสังขารเหล่านี้มันมันเกิดดับ อยู่ในใจที่ไม่มีอะไรเกิดดับมันไม่ใช่ใจ ที่ไม่ธรรมชาติไม่เกิดดับเพราะฉะนั้น นิพพานคือใจที่ไม่เกิดไม่ดับแต่พอเราไปลง สังขารยึดถือจิตหรือใจหรือยึดถือเป็นตัว เราแล้วเอาตัวเราไปที่หล่นเอามันก็เลยหลง ลงไปยึดถือสังขารหลงไปตามสังขารและยึดถือ เอาสังขารมาเป็นตัวเราพยายามมันก็เลยเป็น ทุกข์มันก็เลยตื้อๆตันๆเพราะว่ามันตื้น ตันเพราะว่าไปลงสังขารไปหลงยึดถือสังขาร ต้องเห็นว่าไอ้ผู้พยายามยึดถือได้สังหาร ในใจแล้วก็พยายามดิ้นรนหาอุทานนิพพานอัน นี้เป็นสังขารที่เกิดดับในใจที่ไม่เกิด ไม่ดับไม่ปรากฏอะไรอันนั้นมันคือนิพพาน อาจารย์ที่ไม่ปรากฏอะไรไม่เกิดอะไรเนี่ย มันมีอยู่แล้วโดยธรรมชาติไม่เคยหายไปไหน เป็นมันเป็นพื้นของใจอยู่แล้วในสรรพสัตว์ แต่เมื่อทุกสรรพสัตว์ทั้งหลายที่ยังไม่ ตรัสรู้พระพุทธเจ้าบาดเจ็บพระเจ้าอรุณ เนี่ยก็จะไปยึดถือสังขารเนี่ยที่เกิดดับ ในใจเป็นตัวเราเป็นของเราแล้วมันก็เลยมา วางหมดเรียกว่าอ่าววิชามันก็เลยมาบังไอ้ ธรรมชาติไม่เกิดดับที่เป็นพื้นของจ่าย เป็นถ้าทำให้มองไม่เห็นไม่ใช่ว่าพื้นของ ใจที่เป็นนิพพานเนี่ยจะหายไปนะเขาไม่อยู่ อย่างนั้นแหละเป็นธรรมชาติที่เป็นอย่าง นั้นเพราะว่าไปเกิดดับเป็นอมตะจึงได้ชื่อ ว่าเป็นอมตะธาตุอมตะธรรมเป็นธรรมที่เป็น อมตะหนึ่งเดียวเท่านั้นเองโกณฑัญญูก็คือ ใจบริสุทธิ์หรือธาตุรู้บริสุทธิ์หรือจิต บริสุทธิ์นี่แหละคือธรรมชาติเนี่ยเป็น ธรรมชาติไม่เกิดไม่ดับไม่มีอะไรปรากฏ อย่างเป็นอมตะคือมีอยู่แล้วในทุก สรรพสัตว์ตั้งแต่พระพุทธเจ้าบัดเจ็บพระ พุทธเจ้าพระอรหันต์สาวกแล้วก็ประชาชนแล้ว กษัตริย์เดชาตจะต้องมีธาตุรู้ที่เป็น ธรรมชาติที่เรียกว่าใจบริสุทธิ์หรือจิต บริสุทธิ์หรือธาตุหรือบริสุทธิ์ที่เป็น ธรรมชาติที่แล้วแต่รู้แต่รู้ออกมาจาก ธรรมชาติที่ไม่มีตัวตนรูปลักษณ์ไม่มีอะไร เกิดดับไม่มีที่อยู่ที่ตั้งของรู้ไม่ได้ แต่รู้แต่ไม่ปรากฏตัวตนรูปลักษณ์ของรู้ เรียกว่าเป็นธรรมชาติรู้ที่ไม่เปิดเผยตัว ตนทุกธรรมชาติของสรรพสัตว์ที่เป็นว่ายตาย เกิดจะมีธาตุรู้เป็นธาตุหลัก อยู่ 1 ธาตุอย่างธาตุของมนุษย์และสัตว์ ที่เป็นกายหยาบเนี่ยก็จะผสมกับธาตุดิน ธาตุน้ำธาตุลมธาตุไฟอากาศธาตุอีก 5 ธาตุ แล้วก็ธาตุรู้รวมเป็น 6 ท่า ตอนนี้ธาตุดินเรารู้จักก็คือธาตุดินก็ได้ แก่สิ่งที่มาสร้างเป็นเซลล์ที่เป็นของ แข็งนะได้แก่ผมขนเล็บฟันหนังเนื้อเอง กระดูกตับไตไส้น้อยไส้ใหญ่บาปหัวใจนี่คือ ธาตุดินเรารู้จักอันนี้ธาตุน้ำน้ำเลือด น้ำเหลืองน้ำลายน้ำปัสสาวะน้ำไขมันข้นน้ำ เหงื่อน้ำตาอันนี้เรารู้จักเพราะว่ามัน สามารถที่รับรู้ได้ด้วยอายตนะประตูทางไกล ธาตุลมหายใจเราก็รู้ว่าเป็นอากาศที่ เคลื่อนไหวหายใจเนี่ยเรามือมาอ้างที่จมูก เนี่ยลมหายใจมันก็หายใจออกมาก็สัมผัสได้ ที่หลังมือได้อันนี้ เราก็สามารถที่รับรู้ได้ว่ามีธาตุลม แล้วก็ธาตุไฟความร้อนความอบอุ่นในร่างกาย เราธาตุไฟมาใช้เป็นส่วนที่ให้ร่างกายอบ อุ่นเราเอามือจับตัวเราเนี่ยมันก็อบอุ่น แล้วตัวอุ่นๆหรือตัวเย็นๆขาดธาตุไฟธาตุไฟ มันอ่อนตัวเย็นๆถ้าจับแล้วตัวอุ่นแล้ว เนี่ยอุ่นๆใครตัวไม่อุ่นก็ก็นั่นแหละคือ มันมัน เริ่มไม่ปกติแล้วปกติคนจะอุ่นๆหน่อยเนี่ย ก็ธาตุไฟ และถ้าอากาศก็คือช่องว่าง ช่องว่างในร่างเราเนี่ยหมออยู่นี่หลายคน พาไปในร่างเรามันไม่ใช่เป็นของที่อัดกัน ด้วยแน่นด้วยอวัยวะนะมันมีช่องว่าง อันเนี้ยชอบว่าในเลือดในช่องว่างในเส้น เลือดช่องว่างในทำให้เลือดลมมันเดินได้ไง มันมีช่องว่างอันนี้คือธาตุอากาศธาตุ อากาศคือช่องว่างส่วนธาตุรู้เนี่ย คุณสมบัติของเขาคือ เขาได้แต่รู้แต่ไม่ไม่เปิดเผยตัวตนรูป ลักษณ์อะไรเลยเป็นธรรมชาติไม่เปิดเผยตัว ตนรูปลักษณ์ไม่มีสัญลักษณ์ไม่มีที่อยู่ ไม่มีที่ตั้งไม่มีแสงสีไม่มีสุขทุกข์ ผ่องใสเศร้าหมองถ้าเป็นธรรมชาติที่ได้แต่ รู้แต่ไม่เปิดเผยผู้รู้ไม่เปิดเผยตัวตน ของผู้รู้ไม่มีตัวตนของผู้รู้ไม่มีรูป ลักษณ์สัญลักษณ์ใดๆได้แต่รู้รู้ออกมา ธรรมชาติที่ว่าไม่รู้รู้มาจากไหนคือรู้ จักไม่มีแหล่งกำเนิดไม่มีที่ตั้งนี่คือ รวมแล้วในร่างกายเราเนี่ยในร่างกายจิตใจ เรามี 6 ภาคมี 6 ภาคส่วนนี่พวกไอ้เอา ศุลกากรสัตว์นรกเสร็จเทวดาไปก็ต้องมีธาตุ ธาตุรู้นี่เป็นเป็นทาสหลัก 1 ธาตุแล้วก็ ไปผสมกับอย่างอื่นไปธาตุอย่างอื่นไปเป็น พลังงานผสมกับพวกพลังงานเป็นการโปร่งแสง ไป ก็ เป็น ธาตุรู้จะต้องมีธาตุรู้อยู่ นะที่เขาเรียกว่ามีสัตว์ไอ้พวกหนึ่งการ ป้องกันซ้ำกันสี่กัน 5 คันนะ ของเราพวกพวกกายหยาบหรือพวก 5 คันบรรทัด ปฐมได้ดินน้ำลมไฟอากาศมี 6 ท่า เราไม่รู้จักกันเรารู้จักแต่ชาติจีนธาตุ น้ำธาตุลมธาตุไฟธาตุรู้เนี่ยตอนนี้เราใช้ ชีวิตเนี่ยมันรู้ออกมาจากธรรมชาติที่ไม่ มีอะไรปรากฏเนี่ยธรรมชาติที่รู้อ่ะได้แต่ รู้ทางตาของเจ้านี้มารวมในร่างกายเรา เนี่ยมารวมกับขันธ์ 5 ธาตุรู้เนี่ยก็จะมา เป็นวิญญาณ ขันธ์มันทำหน้าที่ของวิทยาการคือ รับรู้ต่างๆแล้วก็ดับไปแต่ถ้ารู้ได้เป็น ธรรมชาติที่ไม่มีอะไรเกิดดับแต่เวลามารวม เป็นขันแล้วเนี่ยมารวมเป็นขันธ์ 5 กลาย เป็นวิญญาณขันธ์ที่เกิดดับดังนั้นขันธ์ 5 จึงเป็นสิ่งเกิดดับหมดแต่ ธาตุรู้ที่มารวมอยู่ในขันธ์ 5 เป็นสิ่ง ที่ไม่เกิดไม่ดับ เข้าใจไหมเข้าใจค่ะ แล้วก็เป็นน้ำเลือดน้ำเหลืองน้ำลายน้ำ ปัสสาวะธาตุลมหายใจเมื่อมารวมกัน 5 แล้ว ก็เป็นลมตดลมเลยลมหายใจเข้าออกลมลมอะไร ล่ะในท้องในไส้ธาตุไฟก็ให้ความร้อนความอบ อุ่นถ้าอากาศก็เป็นช่องว่างในร่างเราทำ ให้ระบบเลือดลมมันไหลได้เพราะมีที่ว่าง แล้วก็ธาตุรู้ก็ได้แต่รู้แต่ไม่มีตัวตน รูปลักษณ์ตอนเนี้ยธาตุทุกธาตุเขาก็ทำหน้า ที่ในร่างเราเนี่ยฮะแต่ละคุณสมบัติตาม คุณสมบัติของเขา ทำหน้าที่ตามคุณสมบัติของเขาแล้วทีนี้ คุณสมบัติของธาตุรู้เนี่ยเมื่อมาทำเป็น วิญญาณขันธ์เนี่ยเขาเวลามาเป็นกาน่าเขาทำ หน้าที่ของวิทยาการทำตอนนี้วิญญาณขันธ์ไป รับรู้ต่างๆเนี่ยเค้าจะต้องมีเจตสติคือ เวทนาสัญญาสังขารอีก 3 คันเพราะมีขันธ์ 5 เมื่อวิญญาณนักขันเนี่ยไปรับรู้ต่างๆ รับรู้ตาหูจมูกลิ้นกายใจ 5 5 ประตู 6 ประตูเนี่ยเมื่อรับรู้ตั้ง 6 ประตูใน ปัจจุบันขณะจะต้องมีถูกใจเวทนาไม่ภาวนา เกิดขึ้นกระทบทุกเวลาจะต้องมีเวทนาคือถูก ใจไม่ถูกใจหรือไม่ถึงขั้นถูกใจไม่ถูกใจ สัญญาจำได้ไม่รู้สังขารก็คิดปรุงปรุงคิด ว่าอะไรเป็นอะไรการที่รบรู้แล้วมาพากย์ ไว้ในใจรับรู้แล้วมาภาคในใจรับรู้แล้วมา ภาคในใจเหมือนคนภาคภาคหนังภาพยนต์ไอ้ เสียงในฟิล์มอ่ะเวลารับวิญญาณทหารเกณฑ์ทำ หน้าที่อย่างไรวิญญาณขันธ์กับเจตสติกทำ หน้าที่รวมกันคือทุกวัฒนาที่กระทบต่อตา หัวใจถูกใจก็มาภาคในใจไม่ถูกใจก็มาภาคใน ใจไม่ถึงขั้นทุกข์ใจไม่ถูกใจก็มาพรากในใจ เหมือนภาคภาคในปัจจุบันขณะเหมือนคนภาค หนังภาพยนตร์น่ะต้องพรากให้ตรงกับหน้าจอ เพราะว่าคนเหมือนกับเมื่อก่อนเนี่ยเป็น หนังกลางแปลงหรือหนังที่เค้าฉายเสียงได้ ฟรีมามันต้องพากย์ให้ตรงกับหน้าจอหน้าจอ หน้าจอเนี่ยหน้าจอภาพยนตร์เนี่ยถ้ามันจะ ไปภาคก่อนก็ไม่ได้มันต้องชอบภาพต้องภาพ ให้ตรงกับภาพปัจจุบันแล้วก็จะไปภาคที่ หลังก็ไม่ได้มันต้องภาคภาคปัจจุบันเนี่ยๆ ดังนั้นธรรมชาติของธาตุรู้เนี่ยมันจึงรู้ ปัจจุบันขณะรู้รู้ภาครู้ๆพรากปัจจุบันขณะ คือพอวิญญาณขันธ์ทำการร่วมเจตสิกไปรับรู้ ต่างๆก็จะมาภาคเหมือนคนภาคภาคหนังภาค ภาพยนตร์เป็นภาคพออากภาคฤาษีการันต์เนี่ย มาภาคๆตามที่ไปรับรู้ถูกใจก็พรากไม่ถูกใจ ก็พรากรับรู้การกลางก็พากย์จะพากย์ 24 ชั่วโมงอันนี้คือมันเป็นชีวิตนะเป็น กระบวนการทำงานของขันธ์ 5 อันนี้ยังไม่ ได้เป็นการยึดถือนะภาพเนี่ยการพรากตามที่ ถูกใจไม่ถูกใจเป็นกลางๆมันไม่ใช่เป็นการ ยึดถือไม่ได้เป็นกระบวนการของปฏิจจะสวาท ที่ว่าเป็นกระบวนการยึดถือให้เป็นทุกข์ไป สู่การเวียนว่ายตายเกิดเป็นแค่กระบวนการ ทำงานของชีวิตเท่านั้นแล้วก็จะพลาดส่วน พลาดรู้เนี่ยถ้าได้แต่รับรู้ที่มันที่ที่ เขาประพาสในใจอ่ะรับรู้สักแต่ว่ารับรู้ รับทราบสักแต่ว่ารับรู้รับทราบผู้ที่ ประพาสในใจทุกประการน่ะเนี่ยคือก็จะเป็น ธาตุรู้ตามธรรมชาติที่ได้แต่รู้และธาตุ รู้เนี่ยมีหน้าที่เป็นธรรมชาติที่ว่าเป็น คุณสมบัติของเขาคือได้แต่รู้ดูเขายึดไม่ ได้เพราะว่าถ้ายึดได้มันถ้ารู้ไม่มีตัวตน รูปลักษณ์มันยึดไม่ได้ธาตุรู้จะไปทำ กิริยาการพยายามปล่อยวางปล่อยวางก็ไม่ได้ ดังนั้นคุณสมบัติของธาตุรู้อะไรได้แต่รับ รู้รับทราบดวงตาจึงบอกว่ามันรู้ออกมาจาก เหมือนคนที่เป็นใบ้ที่รู้แล้วคิดไม่ได้ แต่ไม่ใช่ว่าไปทำรั้วแล้วก็ทำรู้เออรู้ เฉยๆอันนั้นมันรู้แบบปรุงแต่งแต่ถ้ารู้ เนี่ยได้แต่รู้คือเขาปรุงแต่งให้รู้ว่า เออรู้เฉยๆไม่ได้นิพพานอยู่ตรงไหนนิพพาน ก็คือธาตุรู้นี่แหละเป็นธาตุที่ได้แต่รู้ สักแต่ว่ารู้เนี่ยแหละคือนิพพานไปธาตุและ ธาตุเป็นธาตุนิพพานไม่ใช่ว่าเอาตัวเราไป นิพพาน ไม่ชอบใจก็ดิ้นรนผลักไสไม่อยากให้เป็น อย่างนั้นไม่อยากให้เป็นอย่างนี้ มันยึดยึดอันนี้ปุ๊บมันไม่ใช่สังขารใน ปฏิจจามันเป็นสังขารในปฏิจจาวบาทคือมัน เป็นอวิชชาเป็นปัจจัยเกิดสังขารกรรม สังขารกรรมเป็นประชาเกิดวิญญาณกรรมมันมี วิญญาณต้องไปรับผลของกรรมทุกประการและตาย แล้วก็ไปรับผลของกรรมแต่ถ้ามันไม่มีผู้ ยึดมันก็เป็นแค่สังขารของขันธ์ 5 ก็รับ รู้รับทราบรับรู้รับทราบเพราะอะไรเพราะ วิญญาณทหารไปทำงานร่วมเจรจิไปรู้อะไรต่าง ๆๆในใจเหมือนคนภาคหนังภาคภาพยนตร์ภาค ภาพยนตร์ภาคในปัจจุบันก็ด่าภาคไปก็พอทั้ง วันทั้งคืนน่ะอันนี้ไปห้ามไม่ได้นะมัน เป็นมันเป็นกระบวนการทำงานของขันธ์ 5 แม้ แต่ไม่มีลูกเสียงกินรถสัมผัสมากระทบใน ปัจจุบันก็ได้แต่ในใจมันก็ยังคิดปรุงแต่ง ได้นอนหลับก็ฝันปรุงแต่งไปก็ไม่รู้เรื่อง ที่ฝันก็พรากไปเรื่อยไงแต่ธาตุรู้มันได้ แต่รู้ว่ารู้สังขารแต่มันน่ะประกาศไม่ได้ มันได้แต่รู้แต่ธรรมชาติที่ได้แต่รู้ สังขารเนี่ยมันสังขารไม่ได้อันนั้นน่ะคือ เรียกว่าธรรมชาติของนิพพาน ทำไมจึงเรียกว่าธรรมชาติรู้เนี่ยเป็น นิพพานก็มาได้แต่รู้มันยึดไม่ได้มันเลย ไม่ทุกข์อ่ะ เข้าใจไหม ขอบคุณมากค่ะ หลวงตาเจ้าค่ะ อ่ายอมที่นกนะคะ มาครั้งนี้เป็นครั้งแรกแต่ได้ศึกษาธรรมะ ของ พระอาจารย์ตั้งแต่ประมาณสัก 2 ปีมาแล้วนะ คะ ฟังแรกๆนั้นทีแรกรู้สึก ไม่เข้าใจเลยนะคะ แล้วต่อมาก็พยายามฟังฟังอยู่เรื่อยๆแล้ว ก็ทำตามที่ หลวงตาได้แนะนำรวมกระทั่งถึงที่เวลาโยม สอบถามธรรมะต่างๆแล้วนะคะ และที่เกิดเกิด แรงบันดาลใจมากก็คือได้ไปอ่านหนังสือ เรื่อง ขอเป็นลูกศิษย์ ในการที่ที่ทำมาเนี่ยยังเมื่อเช้าเนี่ย ได้ดู วีดิทัศน์นะคะ ก็มา สะดุดอีกอันนึงนะคะเรื่อง Sound of Silence เพราะว่าบางครั้งเนี่ยเวลานั่งภาวนาหรือ ว่านั่งเพลินๆ ก็จะได้ยิน ก็ยินได้ยินเสียงของความเงียบ แม้ว่าเราไม่ได้ฟัง แต่ว่ามันขึ้นไปเองว่า เสียงเป็นความเงียบมันเป็นอย่างนี้นะ ทุกวันทุกขณะ ก็จะเป็น ผู้มองซะมากกว่า แล้วก็ก็จะเห็นถึง สังขาร สังขารต่างๆรวมทั้งขณะนี้ทุกๆความคิด ว่าเป็นสังขารทั้งนั้นเลยเพราะฉะนั้นก็จะ มีอยู่ 2 ส่วนก็คือส่วนที่เป็นของสังขาร ทั้งนั้นเลยกับสิ่งที่นิ่งเป็นใบ้ก็คือ คือผู้รู้ ค่ะก็ใช้ที่เห็นที่เห็นที่เห็นอยู่นะคะก็ เห็น เห็นทำนองนี้ค่ะไม่ทราบว่า ติดถูกแล้ว ความรู้อันนี้มันก็เป็นความรู้ความเข้าใจ ค่อยๆกลายเป็นความรู้ความเข้าใจความรู้ ความเข้าใจ แล้วก็ละไปเรื่อยละสังขารไปเรื่อยไปว่า สังขารอยู่ในขั้นที่ว่าความรู้เข้าใจในคำ สอนภาษาธรรมคำสอน ก็ละปล่อยวางสังขารคือรูปเสียงกลิ่นรส สัมผัส แล้วก็ปล่อยวางทำอารมณ์ ทำอารมณ์ก็คือความรู้สึกนึกคิดอารมณ์ในใจ ในปัจจุบัน เรียกว่ารับรู้ด้วยความปล่อยวางพระเจ้า ตัวเราไปปล่อยวางคือรับรู้ต่างๆของเจ้า นี้แก่ใจต้องเปิดกระดาษไว้ติดไม่ยึดเรา รู้เท่าๆจุดนี้กระจายตัวกระดาษไม่ติดไม่ ยึดไม่ติดไม่ยึดไม่ติดไม่ยึดก็ถูกต้องถูก ต้องเห็นว่าทุกอย่างเป็นสังขารยึดมั่นถือ มั่นไม่ได้ก็รับรู้ไปในกระดาษไปติดไม่ยึด ไม่ติดไม่ยึดทุกคนอย่างนั้นน่ะ แต่ ผู้ที่รับรู้แล้วไม่ติดไม่ยึดเนี่ยมันยึด ตัวมันเองอยู่ รับรู้ทุกประการแล้วก็ไม่ติดไม่ยึดรับรู้ ทุกไว้ในหน้าแล้วก็ปล่อยเหมือนกับปล่อย วางภาษาว่าปล่อยวางคือไม่ติดไม่ยึดรับรู้ ทุกระดับ ไม่ติดไม่ยึดไม่ติดไม่ยึดไม่ติดไม่ยึดแต่ ผู้ที่รับรู้แล้วไม่ติดไม่ยึดเนี่ยมันยึด ตัวมันเองอยู่มันยังไม่ใช่เป็นใจ พอ มันยึดตัวมันเองไม่ได้ มันเป็นท่าที่ได้แต่รู้มันไม่มีตัวตนรูป ลักษณ์มันยึดตัวเองไม่ได้แต่ของโยมเมื่อ กี้โยมนะ คือ ก็ถูกต้องแล้วก็รับรู้แล้วก็ไม่ติดไม่ยึด ไม่ติดไม่ยึดก็คือรับรู้ด้วยความไม่ผิด แต่ยังไม่เห็นว่าไอ้ที่ไม่ติดไปยึดเนี่ย มันยึดตัวมันเองเออคือตัวมันเองอ่ะคือตัว เรานี่แหละก็คือเพียรที่จะช่วยจิตหรือ ช่วยใจของเราหรือจะช่วยตัวเราเนี่ยให้ไม่ ติดไม่ยึดให้ได้แต่แค่รับรู้รับทราบต่อ ว่ารับรู้หรือรู้ซื่อๆแล้วก็ไม่ติดมายึด ช่วยให้ตัวเองหรือช่วยจิตของตัวเองหรือ เชื่อใจตัวเองให้รู้ซื่อๆไว้ แต่ยึดจิตหรือยึดจ่ายเนี่ยเป็นตัวเราหรือ ว่าเป็นจิตหรือใจของเราไว้ พระเจ้าเห็นไหม ในบางขณะก็ เหมือนกับเห็นถึง ทิ้งความเป็นตัวเรา เป็นผู้พากย์อยู่ คือเหมือนกับจะเป็นคนบอกซ้อนๆๆกันหลายๆ ชั้นอะไรอย่างนี้ เห็นอย่างนี้ก็ถือว่าเห็นได้เร็วมากแล้ว ว่า เนี่ย พอรับรู้วิญญาณแบบไปรับรู้ต่างๆ ในใจในปัจจุบัน แล้วก็จะมีวิญญาณนักการดวงใหม่มารับรู้ ที่พลาดแล้วตัวมันเองมารับรู้แล้วว่าเรา ก็ดับไปแล้วก็มีวิญญาณขันธ์ ดวงใหม่ก็มารับรู้แต่ที่พลาดเพราะวิญญาณ ทุกดวงที่มารับรู้ไอ้ที่ที่วิญญาณที่รับ รู้และมีเจตสิกผสมและภาคเนี่ยไอ้วิญญาณ ตัวใหม่มารับรู้มันก็ภาคๆๆๆๆต่อๆไปทุกดวง จนกว่าเราจะตายนะไม่มีดวงดายที่ว่าเลิก พลาดนะเพียงแต่ว่าไม่มีผู้มายึดถือไอ้พูด ไอ้ผู้ที่ไปรับรู้แล้วพลาดในใจไอ้ผู้ พิพากษ์ในใจมันไม่มีผู้มายึดถือแต่ก็ยัง พลาดไม่ยึดถือก็ยังพรากจนกว่าจะตายแต่ หลายคนก็ใจผิดว่าถ้าเรารู้เท่าทันเร็วๆไป เรื่อยๆเนี่ย ไอ้ผู้พากย์มันจะเป็นตัวสุดท้ายคือ มันไม่พากย์อีกมันได้แต่รู้เฉยๆ อันนี้ผิดเลยนะผิดๆๆ คือหลายคนปฏิบัติโดยคาดหมายว่าถ้าเรารู้ ให้ทันเร็วขึ้น มันลบรูปต่อตาผู้รู้เนี่ยไปรับรู้ที่เห็น แก่ใจแล้วก็เอามาภาคในใจรับรู้แล้วภาคใน ใจให้ผู้รู้ทุกวัฒนธรรมดวงใหม่มารับรู้ แล้วก็ภาคอีกวิญญาณ ขันธ์ดวงใหม่มันร่ำรวยไอ้ผู้พิพาทในใจมัน ก็ภาคเอกอย่างนี้มันก็จะไปต่อๆไปเงี้ย บางคนก็ไปหงุดหงิดรำคาญไอ้ผู้พากย์ในใจ อยากจะให้มันเลิกพลาดเมื่อไหร่มึงจะเลิก พลาดสักทีว่ากูรำคาญจริงๆแล้วก็เลยหมาย ความว่าถ้าเรารวยเร็วขึ้นตั้งสติให้มั่น คงมากขึ้นต่อไปอ่ะมันจะเหลือไอ้ภูมิภาค ตัวสุดท้ายแล้วเลยผู้พิพากตัวสุดท้ายไป มันจะเป็นความว่างนอกหน้าผาก็ปล่อยให้ผู้ พากย์ตัวสุดท้ายมันยืนแดกอยู่ตรงกลางริม หน้าผาขอบหน้าผาแล้วเราจะไปเป็นความว่าง นอกหน้าผาอย่างเนี้ยมันก็หลงเลย เข้าใจไหม เพราะฉะนั้นน่ะไม่มีหรอกไอ้ผู้พากย์จะ เป็นตัวสุดท้ายอ่ะ เพราะว่าเมื่อยังไม่ตายนะมันก็ต้องพราก อยู่นะวิญญาณนักขันต้องทำงานอยู่ร่วมกับ เจตสิกเวทนาสัญญาสังขารถูกใจก็พรากเวทนา เนี่ยเวทนามีถูกใจไม่ถูกใจเป็นกลางๆถูกใจ ก็พรากไม่ถูกใจก็พรากเป็นกากๆก็พรากตาม ที่ถูกใจไม่ถูกใจเป็นกลางๆก็พรากอยู่นั่น แหละมันเป็นวีรถาทำงานร่วมจะสติลักษณะมัน เหมือนกับเป็นการภาคภาคคนภาคหนังภาพยนต์ ในปัจจุบันขณะพากย์ในปัจจุบันขณะที่รับ รู้มันก็จะพลาดอย่างนี้ตลอดชีวิตแต่ไม่มี ใครไปยึดถือขันธ์ 5 นี้ขันธ์ 5 เนี่ยก็ คือผู้ขันธ์ 5 ที่เรียนที่สุดก็คือผู้รู้ ผู้พิพาทในใจนี่แหละเนี่ยเป็นขันธ์ 5 ที่ ละเอียดที่สุดแล้วถ้าสิ้นยึดถือผู้รู้ผู้ พลาดเนี่ยในใจทุกอะไรขนาดคือเขาจะพรากไป ตลอดชีวิตแต่ไม่มีผู้ยึดถืออีกแล้วไม่มี ใครไปยึดถือเขาเขาก็พรากไปโดยอิสระแต่ผู้ ยึดถือเขาไม่มีอันนั้นเนี่ยจึงเรียกว่า สิ้นอุปทานขันธ์ 5 เขาเรียกว่านิพพาน แต่มันเหมือนในใจโยมเนี่ยมัน มันมันเหมือนกับว่าตรงนี้ฟังให้ดีมัน เหมือนกับว่า โยมเข้าใจธรรมหมดแล้วชัดเจนเข้าใจตามชัด เจน เข้าใจธรรมที่หลวงตาสอนจะเข้าใจภาษาธรรม ชัดเจน แต่โยมหมายว่าจะต้องรู้ซื่อๆให้ได้เมื่อ ไหร่ที่สามารถรู้ซื่อๆเมื่อไหร่แล้วเราจะ นิพพาน จริงๆเลยคือนิพพานเลยใช่ไหมคะ นี่ไงนี่ไง ยึดถือว่าไม่รู้ตัวเลย คาดหมายว่าเมื่อไหร่ในอนาคตถ้าเราสามารถ ปฏิบัติไปอย่างนี้ถ้าเราสามารถรู้ซ่า สามารถรู้ซื่อๆไปได้ก็จะนิพพาน มันกลายเป็นนิพพานในอนาคตที่คาดหมายไว้ กราบบังขอขอกราบเรียนถามใหม่นะคะ คือ อันนี้เป็นเป็นสมมุตินะคะ ถ้าสมมุติว่า เกิด ธรรมะขึ้นมา แล้วรู้ รู้แค่นั้นรู้หมายถึงว่ารู้เหมือนกับจอ หนังที่ เหมือนกับเรานั่งดูหนังแล้วก็เขาผ่านไป เฉยๆโดยใจเรา เราไม่ได้ไป invo อยู่กับกับสิ่งที่ผ่าน เข้ามา แล้วยังไง คือ ธรรมดาที่ที่ การใช้ชีวิตอยู่มีทำเข้ามาในก็ ก็จะรู้ รู้โดยไม่มีใจเข้าไป ไปเกี่ยวข้องด้วยอ่ะค่ะ ก็คือธรรมชาติของนิพพานคือธรรมชาติที่รู้ ปัจจุบันขณะ ประปา ยึดไม่ได้มีความหวังความปรารถนาอะไรที่จะ ไปนิพพานในอนาคตไม่ติดไม่ยึดในปัจจุบัน ไม่ลงในอดีตมันก็เป็นนิพพานในปัจจุบันขณะ นี้ แต่มันเหมือนในใจโยมนี่มันเหมือนว่า มีความเพียรพยายามไม่รู้ซื่อๆไว้ แล้วก็เมื่อไหร่ที่รู้ซื่อๆได้เมื่อไหร่ ก็จะนิพพานมันไม่ใช่ปัจจุบันจริงๆ ปัจจุบันขณะจริงๆ มันไปยึดถือนิพพานที่ไปยึดถือรู้ซื่อๆไว้ ในอนาคตนะ ธรรมชาติรู้นี่มันได้แต่รู้ปัจจุบันขณะ คือรูปภาพ ผู้พากย์ไม่ใช่ไปรู้ไอ้สิ่งที่ถูกรู้ อาการที่ถูกรู้นะคือเวลามีอาการอะไรเกิด ขึ้นเนี่ยมันจะมีวิญญาณไปรู้อาการแล้วก็ มาภาคคือเจตสิกอธิภาคก็คือเจตสติเวทนา สัญญาสังขารก็จะพลาดแล้วก็มันภาคกับภาค ฝ่ายแต่มัน ไม่มีผู้ไปเสวยไม่มีผู้ยึดถือภูพานก็ ปล่อยให้ผู้พากย์เป็นสังขารที่เกิดเองดับ เองในใจที่เป็นธรรมชาติที่ไม่เกิดไม่ดับ ก็ปล่อยให้ผู้พากย์เนี่ยคือไม่ใช่เอาตัว เราไปปล่อยนะคือ ธรรมชาติของใจเนี่ยเขาก็เขาจะสิ้นยึดเขา รู้นะเป็นธรรมชาติที่รู้จักใจเขาเลยรู้ ว่าไอ้ผู้ที่พลาดทุกประการใดเนี่ยมันเป็น สังขารไม่ใช่ใจก็คงเป็นใจสาขาก็คงเป็นศาล ครับไม่เกี่ยวกัน คือต้องไปถึงในสังขารเป็นสังขารใจเป็นใจ สาขาใจเป็นใจที่เป็นธรรมชาติแท้ๆทั้งสอง อย่างคือสังขารก็เป็นธรรมชาติที่เป็น ธรรมชาติของฝ่ายสังขารที่เกิดดับใจเป็น ธรรมชาติที่ไม่เกิดไม่ดับมันเป็นธรรมชาติ ที่เป็นเช่นนั้นเองเป็นอย่างนี้เองตาม สถานการณ์ ก็ต้องใจเขา เป็นผู้รู้แจ้งสัจธรรมนี้ก็รู้ว่าใจหนึ่ง เดียวเป็น Ago ธรรมโม เอโก ทำโม ก็คือ ทำมีหนึ่งเดียวทำที่มีหนึ่งเดียวก็คือ ธรรมชาติไม่เกิดไม่ดับ กฎธรรมชาติที่เกิดดับของคอมพิวเตอร์มี หลากหลายอาการ ธรรมชาติที่รู้ความจริงเนี่ยมันก็มาจาก ธาตุรู้เนี่ยก็คือธรรมชาติที่เป็น เอกโกธัมโมธรรมชาติไม่เกิดไม่ดับ อันนี้รู้ความจริงว่า ราคาเป็นสังขารส่วนใหญ่เป็นธรรมชาติได้ สังขารเป็นสังขารใจเป็นใจมันเป็นธรรมชาติ ที่ยังไงคือเรียกว่าอิสระบางที่หลวงตา ปุ้ยอิสระบุคคลแยกสังขารไปอีกกระเด็นอีก ครั้งแยกใจที่เป็นธรรมชาติไม่เกิดอีกทาง ไม่ใช่เหรอคือความเป็นอิสระก็คือสาขานี้ มันเกิดดับอย่างเก้อๆในใจที่ไม่เกิดดับ อย่างเก้อๆเรียกว่ามันอยู่ด้วยกันแต่มัน เป็นอิสระต่อกันคำอิสระไม่ได้แยกกันไปคน ละทิศละทางเอาสังขารแยกไปคนละทางแล้วก็ ผลักผักสังหารไปขายอีกอาทิตย์นึงแยกใจออก ไปทิศนึงอะไรเงี้ยเราเป็นคนเอาใจมาไว้ที่ เราแต่ผลักสังขารไปอยู่หน้าเราหลายคนก็ ปฏิบัติแบบนี้ เขาเข้าใจไหม ไอ้ตรงนี้เนี่ยมัน โอ้ยสุดยอดละเอียดมากเลย เนี่ย ออกของโยมเนาะมันละเอียดจริงๆต้อง คือมันจะมีหมายยึดถือไว้ ในอนาคตตรงเนี้ย มันจะมายึดถือที่ผ่านไปในอนาคตหมายถึง ซื่อๆแน่อนาคต ว่าถ้ารู้ซื่อๆแล้วเป็นนิพพานใช่ไหมถ้า รู้ซื่อๆแล้วจะนิพพานแทนได้ไหมมันก็ใช่ แหละใช่แต่มันต้องเป็นปัจจุบันเท่าที่เรา ไปมหาวิทยาลัยอนาคต ใช่ไหมหมอเปี๊ยกมาด้วยกันนั่งติดๆกัน เนี่ย ไม่ได้ยินเสียงปอเปี๊ยกเลยเที่ยวนี้ ใช่ไหม อันนั้นคือทฤษฎี แต่ของจริงเป็นยังไง คือถ้าเราปฏิบัติแล้ว เราแบบ ยังไงอ่ะ เห็นว่าทุกอย่างเป็นสังขารทั้งหมดที่เกิด ที่ใจเรา เมื่อมันมันมีสังขารทุกอย่างเป็นสังขาร เราก็มันก็ มีปัญญาถ้าเราปฏิบัติแล้วมันก็จะเกิด ปัญญาขึ้นมา เราก็รู้ว่าสังขารทั้งหลายมันไม่เที่ยง มันไม่มีตัวตน มันก็ไม่ยึดเอง แต่มันต้องรู้แก่ใจลงในใจจากฟังคำของหลวง ตา จนมันลงใจอ่ะค่ะแล้วมันก็จะปรากฏให้เห็น เองว่าอะไรเป็นสังขารอะไรเป็นใจที่ ใจที่ที่ไม่มีเป็นส่วนที่ความไม่ดีของใจ คือมันจะแยกออกได้เลยหาว่าอันนี้เป็น สังขารอันนี้เป็นใจที่บริสุทธิ์ท่านมีสติ สัมมาสติแล้วค่ะเราก็จะเห็นว่าสังขารเป็น อนัตตาเป็น สังขารานี้จ้า ให้เราเห็นเองเป็นปัญญาขึ้นมาเอง คือทุกอย่างอันนี้มันเป็นอนัตตามันเกิด ขึ้นมาเองทั้งหมด ค่ะ เราก็จะเข้าใจในอริยสัจ 4 ทั้งหมดว่าตรง ไหนเป็นสมุทัยเป็นทุกข์ตรงไหนเป็นอะไรที่ ทำให้เกิด นิโรธเราก็จะเห็นว่าตัวมรรคแม่ทำให้เกิด เป็นนี้แล้ว นะคะเพราะเราเห็นเป็นอริยสัจ 4 เข้าใจ แล้ว เราก็มันก็มาถึงโพชฌงค์เพราะชง 7 อันสุด ท้ายพอเราเกิดมีปิติ มีสมาธิแล้วมันก็จะเห็นเองว่าอุเบกขาคือ รู้ซื่อๆมันอยู่ตรงนั้นน่ะค่ะ มันเห็นเองตรงนั้นไม่ใช่เราไปหมายว่ามัน จะต้องเห็นอะไรอย่างนี้ค่ะ เป็นเช่นนั้นเองไม่ใช่ว่าเราไปทำให้เป็น เมื่อไหร่ที่เราสามารถรู้ซื่อๆได้เราก็จะ นิพพานอันนั้นมันไม่ใช่ธรรมชาติที่เป็น เอง ธรรมชาติที่รู้ซื่อๆเป็นธรรมชาติที่เขา เป็นเองเป็นธรรมชาติของธาตุรู้ กราบนมัสการองค์หลวงตาเจ้าค่ะกราบท่านแม่ ชีกลับกัลยาณมิตรทุกท่านกราบขอโอกาสองค์ หลวงตาเจ้าค่ะ ก็อยาก ชัดเจนไหมวันนี้ตั้งแต่ตั้งแต่ต้นเลยจน ถึงจบเลยเนี่ยเมื่อกี้นี้แล้วแต่โยมหน่อย คนแรกจนถึงโยเปี๊ยก ชัดเจนเจ้าค่ะวันนี้ก็ได้คุยกับแม่หมุย แม่ชีมุ้ยก็ชัดเจนขึ้นเยอะเจ้าค่ะก็เข้า ใจนะคะว่า ไม่มีใครที่จะว่ามาเป็นอุปสรรคในการ ไปถึงให้ถึงทางพ้นทุกข์ไม่ว่าลูกสามีหรือ ว่าสิ่งภายนอกไม่ใช่เป็นอุปสรรค ก็ จะเพี้ยนให้ลงแก่ใจเจ้าค่ะหลวงตาแล้วก็ อยากจะให้องค์หลวงตาแบบ มีธาตุขันที่แข็งแรงตอนที่ คุณหมอเปี๊ยก ส่งการบ้านเห็นแบบองค์หลวงตาเหมือนแบบ ชื่นใจ ชื่นใจ ความดันขึ้นหรือเปล่า แต่ก็อยากจะกลับแบบคิดว่าจะเพียรเพื่อให้ ลงแก่ใจเพื่อที่จะให้องค์หลวงตามีธาตุขัน ที่แข็งแรงอยู่ถึงร้อยปี ก็กราบขอความเมตตาเจ้าค่ะ ก็คือนี่แหละสำคัญที่สุดคือไม่ได้ไปโทษ ว่า มีสามีเลยนิพพานไม่ได้มีลูกนิพพานไม่ได้ มีภรรยาที่ผ่านไม่ได้มีลูกกนตัวผัวหัวใจ เลยที่ผ่านไม่ได้อะไรไม่ใช่มันเรื่องของ นิพพานมันคือใจมันคือธาตุรู้ทำไมไม่ได้ เกี่ยวธาตุรู้ไม่ได้เกี่ยวกับใครไม่ได้ เกี่ยวทุกอย่างอยู่ที่ธาตุรู้ที่ บริสุทธิ์รู้ซื่อๆเป็นธาตุรู้ที่ก็ได้แต่ รู้ซื่อๆในปัจจุบัน รับรู้หรือรู้ซื่อๆรับรู้ทุกปฏิบัติขณะ ไปจิตไม่ยึดสักอย่างหนึ่งอันนั้นน่ะคือ นิพพานนิพพานคือรับรู้ทุกประการไปติดสัก อย่างเดียวนิพพานก็คือรู้ซื่อๆนั่นเอง ถ้าเรารู้ว่ารู้ซื่อๆมันคือธาตุของนิพพาน มันไม่ได้เกี่ยวกับใครเลยไม่ได้เกี่ยวกับ สังขารสามีก็เป็นสังขารที่ต้องเกิดดับ ภรรยาก็เป็นทหารต้องเกิดดับลูกหลานก็ต้อง เป็นสังขารที่เกิดดับไม่ว่าธุรกิจอะไรก็ ต้องเป็นทหารเป็นทหารหมดไปเที่ยวหมดเพราะ ว่าสิ่งที่เที่ยงที่เป็นอมตะมีหนึ่งเดียว คือธรรมชาติไม่เกิดไม่ดับที่เรียกว่าธาตุ รู้หรือจิตบริสุทธิ์หรือทานหรือบริสุทธิ์ หรือใจบริสุทธิ์เป็นธรรมชาติที่ได้แต่รู้ ไม่มีตัวตนรูปลักษณ์ไม่มีสัญลักษณ์ใดๆไม่ มีแสงสีไม่สุขไม่ทุกข์ไม่ผ่องใสไม่เศร้า หมองเป็นธรรมชาติที่ได้แต่รู้ไม่มีไม่ เปิดเผย ธาตุรู้เลยไม่ได้เปิดเผยตัวตนรูปลักษณ์ อะไรมันจึงไม่เกิดดับอันนั้นคืออมตะไป ธาตุเดียว อัน จึงไม่ได้เกี่ยวธาตุรู้มันยังไม่ได้ เกี่ยวกับสามีภรรยาหรือใครมาสะกดขวาทำให้ เราไม่ได้ขวาน เพราะว่าผู้ที่มาขัดขวางได้อะไรต่างๆ เนี่ยมันก็เป็นเรื่องที่ความคิดความปรุง แต่งเราปรุงแต่งไป บางคนก็บอกว่าเจ้ากรรมนายเวรมากกว่าเพราะ เจ้ากรรมนายเวรสามีเธอตัวดีอะไรเงี้ยมา ขวางฉันจะนิพพานต์อยากจะพาเธอมาขวางลูก นี้สามีแล้วก็ขวางหรอกมันใจเค้ามันอยู่ ที่ความปรุงแต่งของเราคงไม่โทษเจ้ากรรม นายเวรอะไรโทษอะไรก็ตายบางคนก็โทษว่าเรา น้อยกว่าวาสนาอะไร อะไรมันไปมันเป็นความปรุงแต่งหมดเรื่อง ของการปรุงแต่งแบบไม่ได้เกี่ยวกับธาตุรู้ เลยท่านรู้บอกว่าโอ้ยถ้ารู้ตกเป็นจำเลย เรื่อยเลย ถ้ารู้ไม่ได้เกี่ยวกับใครเลยไม่ได้แต่ว่า มันก็รู้ซื่อๆรู้ซื่อๆต่างๆไม่ได้เกี่ยว กับใครเลยถ้ารู้ว่าโทษใครที่ผ่านก็ถ้ารู้ มันก็รู้ซื่อๆมันก็เป็นนิพพานธาตุของเค้า โดยปกติโดยธรรมชาติของเขาอยู่แล้ว ธรรมชาติก็รู้ซื่อๆงั้นเราไปหลงเองหลงผิด หลงตัวเองว่าไม่จริงหรอกเนาะ ดูซื่อๆทุกปัจจัยขนาดนั้นนะทุกประการะ ต่างๆเรียกว่าไม่ติดไม่ยึดสักอย่างนั่น แหละในคืนที่ผ่าน มา ตอนนี้ก็สบายใจได้แล้ว ก็ อยากจะแบบ เป็นตัวแทนของลูกศิษย์ขององค์หลวงตาว่า แบบทุกคนแบบ มีบุญวาสนามีบารมีที่ได้มาเป็นลูกศิษย์ ขององค์หลวงตาเจ้าค่ะ กราบขอบพระคุณ อย่างหาที่สุดไม่ได้เจ้าค่ะ สาธุ ก็มีด้วยประการละฉะนี้พุทโธ ธัมโมสังโฆนิพพานะ ปัจจะโยโหตุเดี๋ยวนี้ด้วยเถิดสาธุ [เพลง] --- 以上的泰语，根据最开始的要求，全部翻译为中文